Ysraýyl metbugatynyň Türkiye derňewi: Erdoganyň global güýç görüşi we harby hereketi
Ysraýylyň öňdebaryjy gazetlerinden biri bolan Ysraýyl Haýom Türkiýanyň harby we diplomatik ösüşini seljerip, Prezident Erdoganyň strategiki ädimleri barada ýazdy.
7-8-nji iýulda Ankarada geçirilen NATO sammiti Türkiýanyň global we sebit aktýory hökmünde güýjüni güýçlendiren taryhy öwrülişik pursaty boldy. Ysraýylda ýerleşýän Ysraýyl Haýom gazetinde çap edilen giňişleýin derňewde Türkiýanyň prezident Rejep Taýyp Erdoganyň ýolbaşçylygynda howpsuzlyk we diplomatiýa pudagynda ýeten derejesi gözden geçirildi. Seljerişde Ankaranyň diňe goranyş pudagynda üpjün ediji bolman, eýsem dünýä derejesinde oýnaýan aktýora öwrülendigi nygtaldy.
Ankaranyň Goranmak senagatynda we NATO güýçlerinde ynkylap öwrülişigi
Türkiye, ABŞ-dan soň, 355 müň aktiw we 378 müň ätiýaçlyk işgärden ybarat bolan ABŞ-dan soň ikinji ýerde durýar. Soňky on ýylda goranyş pudagynda gazanylan adatdan daşary tizlik Ankara halkara arenasynda syýasaty kesgitlemäge ukyply strategiki hyzmatdaş bolmaga mümkinçilik berdi. Prezident Erdoganyň bu güýji diplomatik ugurda görkezendigi we Türkiýäni defenseewropanyň goranyş we howpsuzlyk arhitekturasyna, esasanam Europeanewropa Bileleşiginiň 150 milliard ýewro (171 milliard dollar) býudjetine HOWPSUZ maksatnamasyna goşmak üçin güýçli basyş edendigi aýdylýar.
ini: 1280px ";
"Türkiýe status-kony ret edýän we düzgünleri täzeden ýazýan ýurt"
Ariel uniwersitetiniň Eastakyn Gündogary öwreniş we syýasat ylymlary bölüminiň hünärmeni Türkiye Dr. Ysraýyl Haýoma beren bahalarynda Assa Ofir Türkiýäniň daşary syýasatynda okuň düýpgöter üýtgemegine ünsi çekdi. Doktor Ofir, Türkiýanyň harby berkitmesiniň özi däl-de, eýsem ýokary tutanýerli we täzeden seredilýän daşary syýasaty goldaýan esasy guraldygyny aýtdy. Ankaranyň geçmişde seresap we status-kvo çemeleşmesini terk edendigini mälim eden Ofir, Türkiýäniň indi diňe sebit deňagramlylygyny däl, eýsem global güýç balansyny hem ret edip, oýun düzgünlerini öz peýdasyna täzeden ýazmagy maksat edinýän garaşsyz pozisiýany görkezýändigini aýtdy.
Türkiye serhetaşa harby proýeksiýa ukybynyň ähmiýetine degip geçen Ofir, diplomatik maksatlaryň harby päsgelçilikler bilen goldanylmagynyň türk karar berýänler tarapyndan gowy seljerilendigini aýtdy. Gündogar Ortaýer deňzi, Gara deňiz, Kawkaz, Eastakyn Gündogar, Balkanlar, Afrika we Merkezi Aziýa ýaly möhüm geografiýalarda netijeliligini ýokarlandyran Türkiye, serhetlerinden has güýç görkezip biljek harby kuwwata ýetendigini mälim etdi. Şeýle hem, Türkiýäniň NATO agzalygynyň bu ýurda hödürleýän artykmaçlyklarynyň, bilelikdäki maşklar, standartlaşdyrma, aňtaw paýlaşmagy we öňdebaryjy integrasiýa ýaly artykmaçlyklarynyň harby howplara garşy güýçli gorag galkanyny döredýändigini mälim etdi.
Goňşularyndan birleşdirilen we global eksport üstünliklerinden has uly harby býudjet
Stokgolm Halkara Parahatçylyk Barlag Institutynyň (SIPRI) maglumatlaryna esaslanan derňewde, Türk goranyş senagatynyň dünýä ýarag bazarynda 1.8 göterim paýy bilen dünýäde 11-nji orunda durýandygy ýatladyldy. Türkiýanyň goranyş eksportynda rekord derejede 29 göterim, 2024-nji ýylda 48 göterim, 2025-nji ýylda 48 göterim ýokarlanmagyna garaşylýar. SIPRI habarlaryna görä, Türkiýe 2025-nji ýylda harby çykdajylaryny öňki ýyl bilen deňeşdirilende 7,2 göterim ýokarlandyran bolsa, soňky 10 ýylda goranyş býudjetini 94 göterim artdyrmak bilen ägirt uly ösüş gazandy.
Analizde iň täsir galdyryjy jikme-jiklikleriň biri, 2025-nji ýylda 30 milliard dollara ýetmegine garaşylýan Türkiýanyň harby çykdajylarynyň göwrümi boldy. Bu görkeziji diňe Türkiýanyň ýakyn goňşulary Gresiýa, Yrak, Azerbaýjan, Bolgariýa, Ermenistan we Gürjüstanyň umumy goranyş býudjetinden ýokarydyr, takmynan 25 milliard dollar. Bu ýagdaýyň sebitdäki deňagramlylygyň strategiki we hemişelik üýtgemegine sebäp bolandygy we Türkiye indi diňe sebitleýin däl, eýsem bütin dünýäde hem birinji derejeli harby güýç bolmak ugrunda aýgytly hereket edýändigi aýdylýar.
Teswirler (0)
Teswir ýaz
Entek teswir ýazylmandyr. Ilkinji teswiri siz ýazyň!