Kültəpə-Kaniş qazıntılarının 78 illik tarixində bir ilk: Ellinistik Dövrə aid bir mozaika quruluşu tapıldı

Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin Mədəni İrs və Muzeylər Baş İdarəsi, Ankara Universiteti və Cənubi Koreya Milli Mədəni İrsi Araşdırma İnstitutu ilə birgə Kayseri Kültəpə-Kanışda aparılan qazıntılar zamanı Ellinistik Dövrə aid mühüm arxeoloji tapıntılar aşkar edilib. Prof.Dr.Fikri Kulakoğlunun rəhbərliyi ilə aparılan qazıntılar zamanı yaşayış yerinin 78 illik tarixində ilk dəfə olaraq mozaik döşəməli bir quruluş üzə çıxarılıb.

Kültəpə-Kanış qazıntıları zamanı hansı tapıntılar əldə edildi?

Kültəpə-Kanış şəhərciyində aparılan qazıntıların ikinci mövsümündə eramızdan əvvəl 323-30-cu illərə aid Ellinistik dövrə aid mozaika ilə örtülmüş bina aşkar edilib. Şərq-qərb istiqamətində 163 santimetr, şimal-cənub istiqamətində isə 165 santimetr olan mozaika ətrafında tapılan parçalar quruluşun ilkin formada daha geniş əraziyə yayıldığını göstərir. Bundan əlavə, torpağın çınqıl, zərif torpaq, keramika parçaları və əhəngdən istifadə edilərək hazırlandığı müəyyən edilmiş, dövrün tikinti və döşəmə texnikası haqqında mühüm məlumatlar əldə edilmişdir.

Dörd fərqli mədəniyyət təbəqəsi nə deməkdir?

Qazıntı sahəsində müəyyən edilmiş bir-birini izləyən dörd ayrı Ellinistik mədəniyyət təbəqəsi sözügedən dövrdə qədim yaşayış məskəninin formalaşma və çevrilmə proseslərini təbəqələr vasitəsilə izləmək imkanı verir. Mədəniyyət və Turizm naziri Mehmet Nuri Ersoy sosial media hesabından verdiyi açıqlamada, bu kəşfin Anadolunun köklü mərkəzlərindən biri olan Kültəpənin az tanınan dövrlərinə işıq saldığını bildirib. Nazir Ersoy Türkiyə ilə Cənubi Koreya arasında elmi əməkdaşlığın əhəmiyyətini vurğuladı və qazıntı qrupunu təbrik etdi.

2025-ci ildə Kayseri Kültəpə-Kanışdakı Warşama Sarayının şərqində başlayan ortaq qazıntıların ikinci mövsümündə mozaika ilə örtülmüş bir quruluş və Hellenistik Dövrə aid dörd fərqli mədəniyyət təbəqəsi aşkar edilib. Prof. Dr. Fikri Kulakoğlunun rəhbərlik etdiyi Türkiyə-Cənubi Koreya müştərək araşdırma qrupu bölgədəki memarlıq dəyişikliklərini və məkan istifadə nümunələrini araşdıraraq yaşayış məntəqəsinin Hellenistik Dövr xronologiyasını daha aydın şəkildə ortaya çıxarmağı hədəfləyir.

Kültəpə-Kanış eramızdan əvvəl 3-cü minillikdən Roma dövrünə qədər uzanan tarixi ilə Anadolunun ən əhəmiyyətli siyasi və ticarət mərkəzlərindən biri hesab olunur. Hetit mədəniyyətinin doğulduğu yerlərdən biri olan və YUNESKO-nun Dünya Reyestrinə daxil edilmiş 23.500 mixi lövhəyə ev sahibliyi edən bölgədə indiyədək ümumi ərazinin təxminən 5 faizi qazılıb. Qarşıdakı dövrdə Ellinistik təbəqələr altında Kaniş Krallığı və Hetit dövrünə aid təbəqələrdə sistemli tədqiqatların davam etdirilməsi nəzərdə tutulur.

Nəticə

Kültəpə-Kanış qazıntıları zamanı əldə edilən bu tapıntılar bölgənin indiyə qədər əsas diqqəti Tunc dövründən başqa dövrlərinin də zəngin arxeoloji potensiala malik olduğunu sübut edir. Xüsusilə, Ellinistik Dövrə aid mozaika quruluşunun mövcudluğu yaşayış məntəqəsinin Romadan əvvəlki dövrdəki memarlıq və estetik inkişafına yeni elmi perspektiv təklif edir.

Dörd ayrı mədəni təbəqənin aşkarlanması bölgədəki tarixi davamlılığı təbəqələr vasitəsilə daha ətraflı təhlil etməyə imkan verir. Bu, Kültəpənin təkcə ticarət mərkəzi olmadığını, eyni zamanda müxtəlif dövrlərdə müxtəlif mədəniyyətlərin izlərini daşıyan mürəkkəb məskunlaşma modelinə malik olduğunu ortaya qoyur.

Mümkün təsirlər

Bu kəşf Türkiyə ilə Cənubi Koreya arasında akademik və mədəni əməkdaşlığın dərinləşməsinə töhfə verə bilər. Əldə edilən yeni məlumatlar Hellenistik Dövr Anadolu arxeologiyası üzərində çalışan tədqiqatçılar üçün mühüm istinad mənbəyi ola bilər və bölgədə qazıntı strategiyalarının daha geniş xronoloji diapazonda genişlənməsinə yol aça bilər.

Bu, Kültəpənin YUNESKO-nun Dünya İrs Siyahısındakı statusuna və bölgənin turizm potensialına da müsbət təsir göstərə bilər. Yeni tapıntıların elmi nəşrlərlə dəstəklənməsi regionun tarixi əhəmiyyətinin beynəlxalq ədəbiyyatda daha güclü yer tutmasını təmin edə bilər.

Fikirləriniz

Kültəpə-Kanış kimi köklü bir tarixi mərkəzdə daha az məlum olan dövrlərlə bağlı edilən bu cür kəşflərin Anadolu arxeologiyasının gələcəyi üçün əhəmiyyətini necə qiymətləndirirsiniz? Fikirlərinizi şərhlərdə paylaşa bilərsiniz.