Macarıstanda yeni dövr: Ali Məhkəmənin keçmiş sədri Andras Baka Prezident seçildi

Macarıstan siyasətində tarixi dönüş baş verdi. Macarıstan Milli Assambleyasında keçirilən prezident seçkilərində ölkənin yeni prezidenti müəyyənləşib. Hakim Hörmət və Azadlıq Partiyasının (Tisza) namizədi, Ali Məhkəmənin keçmiş sədri Andras Baka parlamentdəki səsvermədə parlament üzvlərindən böyük dəstək alaraq Macarıstanın yeni prezidenti oldu.

Parlamentdə səsvermədə Fidesz və KDNP-nin boykot qərarı

Cəmi 199 yerlə Macarıstan Milli Assambleyasında keçirilən səsvermədə Andras Baka 140 deputatın "hə" səsini alaraq mütləq çoxluğa nail olub. Seçkidə cəmi 6 millət vəkili Bakanın əleyhinə səs verdiyi halda, müxalifət qanadının diqqətçəkən etirazı oldu. Sabiq baş nazir Viktor Orbanın rəhbərlik etdiyi Macarıstan Vətəndaş Birliyi (Fidesz) Partiyası və Xristian Demokrat Xalq Partiyasının (KDNP) deputatları səsvermədə iştirak etməyib və prosesi boykot ediblər. Yeni prezident seçilən Bakanın avqustun 19-da keçiriləcək rəsmi mərasimdə and içməsi və rəsmi olaraq vəzifəsinin icrasına başlaması planlaşdırılır.

Andras Baka: "Siyasi dəyişiklik qorxu və ya təcrid yaratmamalıdır"

Seçildikdən sonra Andras Baka parlament tribunasından deputatlara və ictimaiyyətə müraciət edərək Viktor Orbanın rəhbərlik etdiyi əvvəlki hökumətin siyasətini sərt şəkildə tənqid edib. Sosial və siyasi qütbləşmənin ölkənin ən böyük problemlərindən biri olduğunu vurğulayan Baka, keçmişdə yaşanan hüquqi və maliyyə pozuntularının qətiyyətlə aradan qaldırılması lazım olduğunu bildirib.

Yeni prezident Baka sosial sülh mesajı verən çıxışında deyib: "Vətəndaşları bir-birini düşmən gördükcə bu ölkə ortaq gələcək qura bilməz. Siyasi dəyişiklik insanların bundan sonra qorxması, susması və ya özünü kənarda hiss etməsi mənasına gəlməməlidir." Baka ölkədəki siyasi transformasiyanın qəti şəkildə "qiymət" alətinə çevrilməməsi lazım olduğuna dair mühüm xəbərdarlıqlar da edib.

Konstitusiya Dəyişikliyi ilə Oturacaq Dəyişikliyi

Macarıstanda bu radikal rəhbərlik dəyişikliyinin arxasında ciddi konstitusiya prosesi dayanır. Macarıstanın baş naziri Peter Magyar aprelin 12-də seçkilərdə qələbə qazandıqdan sonra keçmiş prezident Tamas Sulyoku “Viktor Orbanın kuklası” olmaqda ittiham edib və onu istefaya dəvət edib. Sulyok istefaya getməyəcəyi təqdirdə konstitusiyanı dəyişəcəklərini bəyan edən Macar hökuməti bu istiqamətdə addımlar atdı.

Macarıstan Milli Məclisi prezident Sulyokun səlahiyyət müddətini iyulun 13-də erkən başa vuracaq konstitusiya dəyişikliyi təklifini qəbul edib. Hüquqi tənzimləmə ilə səlahiyyət müddəti başa çatan Tamas Sulyok, səlahiyyət müddətini iyulun 18-də başa vuran bu konstitusiya dəyişikliyini imzalayaraq qüvvəyə minib, beləliklə, yeni seçkilərə yol açıb.

Andras Bakanın Orban Hökuməti ilə Keçmiş Hüquqi Mübarizəsi

Yeni prezident Andras Bakanın beynəlxalq hüquq və Macarıstan məhkəmə sistemi dünyasında çox nüfuzlu keçmişi var. 1991-2008-ci illərdə Avropa İnsan Haqları Məhkəməsində (AİHM) hakim vəzifəsində çalışmış Baka 2009-cu ildə Macarıstan Ali Məhkəməsinin sədri təyin edilib. Lakin Bakanın bu vəzifəsinə 2011-ci ildə o vaxtkı Viktor Orban hökuməti vaxtından əvvəl xitam verib.

AİHM-ə qarşı bu ədalətsiz işdən çıxarılma qərarını qəbul edən Andras Baka hüquqi mübarizədən qalib çıxdı. 2014-cü ildə elan etdiyi qərarla AİHM Macarıstanı ədalətsiz hesab edərək Orban hökumətinin Bakanın hüquqlarını pozduğuna qərar verdi. İllər əvvəl Orban hökuməti tərəfindən vəzifəsindən uzaqlaşdırılan Baka ölkənin ən yüksək vəzifəsi olan prezident kürsüsündə oturaraq tarixi bir dönüş etdi.