NATO Ankara Sammitində Tarixi Gün: Mark Ruttedən Türkiyəyə tərif və Putinə sərt xəbərdarlıq

Keçən il keçirilən Haaqa Zirvə toplantısının daha çox planlaşdırma və hədəflərin müəyyən edilməsinə yönəldiyini xatırladan Baş katib Rutte Ankara Zirvəsinin bu məqsədlərin gerçəkləşdiyi bir dönüş nöqtəsi olduğunu vurğuladı. Alyans daxilində müdafiə sənayesi investisiyalarının və xərcləmə imkanlarının nəzərəçarpacaq dərəcədə artdığına diqqət çəkən Rutte, sammitin ilk gününün böyük müvəffəqiyyətlə tamamlandığını və bir çox yeni müqavilə və öhdəliklərin imzalandığını bildirib.

Xüsusən Türkiyənin müdafiə sənayesində əldə etdiyi üstün gücə və texnoloji müstəqilliyə toxunan Rutte, türk müdafiə şirkətlərinin uğurunu yüksək qiymətləndirdiklərini bildirib.

Qlobal müdafiə nəhənglərinin, xüsusilə ASELSAN-ın sektor inqilabına rəhbərlik etdiyini vurğulayan Rutte, Türkiyənin alyansın müdafiə qabiliyyətinə verdiyi töhfələrin strateji əhəmiyyət daşıdığını qeyd edib.

Müdafiə xərcləri və ABŞ-ın Alyansa sadiqliyində rekord artım

Rutte, müttəfiq ölkələrin müdafiə büdcələrinin daha balanslı bir quruluşa gətirilməsi məqsədinin uğurla irəlilədiyini ifadə edərək, bu mövzuda diqqətəlayiq rəqəmləri bölüşüb. İttifaqın 5 faiz müdafiə xərcləri hədəfinə uyğun olaraq bu il etibarilə 4 faiz səviyyəsinə çatdığını açıqlayan Baş katib bu vəziyyətin fövqəladə bir inkişaf olduğunu bildirib. O, bu uğurda təkcə ABŞ prezidenti Donald Trampın təşviqedici siyasətinin deyil, həm də Rusiyanın birbaşa təhdidinin həlledici olduğunu bildirib. Trampın Avropalı müttəfiqlərə və Kanadaya konstruktiv təzyiqinin nəticə verdiyini bildirən Rutte, nəticədə çox daha güclü NATO və bu ittifaqda çəkisi artan Avropanın meydana gəldiyini bildirib.

ABŞ prezidenti Donald Trampın amerikalı əsgərləri Avropadan çıxara biləcəyi və Qrenlandiya üzərində nəzarəti bərpa etmək niyyəti ilə bağlı iddialara aydınlıq gətirən Rutte ABŞ-ın NATO qarşısındakı öhdəliyinin tam və sarsılmaz olduğunu bildirib. NATO-nun təkcə Avropa üçün deyil, həm də ABŞ-ın öz milli maraqları və təhlükəsizliyi üçün əvəzolunmaz olduğunu xatırladan Rutte, Rusiyanın nüvə sualtı qayıqlarının ABŞ sahillərinə çatmasının qarşısını almaq üçün Atlantik, Avropa və Arktika bölgələrinin təhlükəsiz saxlanmalı olduğunu qeyd edib. Rutte bəyan edib ki, mövcud vəziyyət Rusiya prezidenti Vladimir Putin üçün açıq-aşkar itki, müttəfiqlərin daha çox məsuliyyət daşımasını istəyən Tramp üçün böyük qazancdır.

Qlobal Təhlükəsizlik Təhdidləri: Rusiya, İran və Ukraynaya dəstək mesajı

Sammitin ikinci günündə keçiriləcək sessiyalarda müttəfiqlərdən iki kritik məsələdə ortaq mövqe tutacağını gözlədiyini açıqlayan Rutte, bunlardan birincisinin qəti şəkildə İranın nüvə silahı potensialına çatmasının qarşısını almaq, ikincisinin isə Hörmüz boğazında naviqasiya azadlığını tam təmin etmək olduğunu bildirib. O, Hörmüz boğazının açıq qalmasının bütün 32 müttəfiq ölkə üçün həyati əhəmiyyət daşıdığını vurğulayıb. ABŞ-ın İrana qarşı son hərbi əməliyyatlarını da dəyərləndirən Rutte, qüvvədə olan atəşkəsə baxmayaraq, İranın gəmilərə hücumlarla bu qaydaları pozduğunu və ABŞ-ın qətiyyətli cavabının tamamilə zəruri olduğunu bildirib.

Rusiya təhdidinə qarşı birgə bəyannamə veriləcəyinə işarə edən Rutte, müttəfiqlərin Rusiyanı NATO ərazisinə uzunmüddətli və birbaşa təhdid kimi qeydə almasını gözlədiyini açıqladı. Ukraynaya dəstəyin əzmlə davam edəcəyini bildirən baş katib, sammitdən Ukrayna qarşısında yeni çoxillik öhdəliklərlə ayrılacaqlarını xəbər verdi.

Rusiya lideri Putinə birbaşa müraciət edən baş katib Rutte vurğulayıb ki, onlar 1 milyard əhalisi olan nəhəng bir ittifaq olaraq NATO ərazisinin hər kvadrat santimetrini müdafiə edəcəklər. Rutte, "Biz müdafiə yönümlü bir ittifaqıq, heç kimə hücum etməyəcəyik, ancaq öz həyat tərzimizi və demokratiyamızı qoruyacağıq. Bizimlə oynamağa çalışmayın, NATO-ya qalib gələ bilməzsiniz" dedi.

Prezident Ərdoğanın Sıx Diplomatik Trafik

Zirvə çərçivəsində Ankarada sıx diplomatiya hərəkəti həyata keçirən prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan müttəfiq dövlətlərin liderləri ilə ikitərəfli təmaslar aparıb. Sammit öncəsi Ankaraya rəsmi səfərə gələn ABŞ prezidenti Donald Trampla Prezident Külliyesində təkbətək və heyətlərarası görüşlər keçirən Ərdoğan iki ölkə arasında strateji məsələləri müzakirə edib. Görüşdən sonra keçirilən birgə mətbuat konfransında Tramp CAATSA-nın Türkiyəyə qarşı sanksiyalarının qaldırıla biləcəyinə dair müsbət siqnallar verib. Prezident Ərdoğan F-35 döyüş təyyarələri layihəsi ilə bağlı liderlər zirvəsindən ədalətli və müsbət qərar veriləcəyinə inandığını bildirib.

Prezident Ərdoğan sammit çərçivəsində Finlandiya prezidenti Aleksandr Stubb və Kanadanın baş naziri Mark Karni ilə də ikitərəfli görüşlər keçirib. Axşam prezident Ərdoğan və xanımı Əminə Ərdoğan zirvəyə qatılan dövlət və hökumət başçılarının və həyat yoldaşlarının şərəfinə Prezident Kompleksində rəsmi şam yeməyi, qış bağçasında isə mötəbər ziyafət veriblər. Qəbulda üzv ölkələrlə yanaşı, Asiya-Sakit Okean tərəfdaşları Avstraliya, Yaponiya, Yeni Zelandiya və Cənubi Koreyanın da AP4 adlanan liderləri də iştirak edib.