Neft qiymətlərində Hörmüz boğazı həyəcanı: Kritik həddi aşmaq üzrədir

Qlobal enerji bazarları Yaxın Şərqdə diplomatik həll ümidlərinin və iki kritik dəniz zolağında təhlükəsizlik böhranlarının sona çatması ilə sarsılmağa davam edir. Çərşənbə günü səhər erkən saatlarda neft qiymətləri yüksəldi və Hörmüz boğazında gəmi trafiki tarixi minimuma endiyi üçün risk mükafatını sürətlə artırdı. Bu inkişaflarla Brent neftin beynəlxalq bazarlarda barrel qiyməti 0,8 faiz artaraq 89,6 dolları keçib, West Texas Intermediate (WTI) xam nefti isə 0,9 faiz artaraq 84 dollar limitinə çatıb.

Neft bazarında üç günlük ralli: gözlər yenidən 90 dollarda

Neft bazarında yüksəliş həftənin əvvəlindən daha da güclənib. Bazar ertəsi günü təqribən 5 faizlik kəskin bahalaşan Brent nefti çərşənbə axşamı qazancını qoruyub və iyulun 31-dən bəri ən yüksək bağlanış səviyyəsinə çatıb. Çərşənbə günü səhər müşahidə olunan aktivlik qiymətləri yenidən kritik 90 dollar həddinə yaxınlaşdırıb. Diplomatik təmasların müsbət nəticələnəcəyi gözləntiləri ilə ötən həftə 80 dollardan aşağı düşən Brent markalı neftin bu sürətli canlanması, Hörmüz boğazındakı hadisələrə bazarların nə qədər həssas olduğunu bir daha sübut etdi. ABŞlaİran arasında gərginliyə son qoymaq üçün mümkün razılaşma ümidlərinin zəifləməsi də yüksəlişi dəstəkləyən ən mühüm amillərdəndir. Tehran administrasiyası öz qərarlı mövqeyini saxlayır ki, Hörmüz boğazının masa üzərindəki tələbləri yerinə yetirilməsə, tam təhlükəsiz keçidə açılmayacaq.

Hörmüz boğazında nəqliyyat dayanıb: Müharibədən əvvəlki dövrdən çox geridə

Enerji dəhlizlərində tədarüklə bağlı narahatlıqları gücləndirən ən konkret məlumatlar Hörmüz boğazında gəmi tranziti statistikasında özünü göstərir. Son məlumatlara görə, bazar ertəsi bu kritik su yolundan yalnız 6 gəminin keçməsinə icazə verilib. Son 10 gündə orta gəmi tranziti 11-də qalsa da, bölgədə münaqişə başlamazdan əvvəl Hörmüz boğazından gündə orta hesabla 125-140 gəmi keçirdi. Bu dramatik mənzərə dünya enerji ticarətinin can damarlarından biri olan Boğazda nəqliyyatın normallaşmadan nə qədər uzaq olduğunu ortaya qoyur. Hörmüz boğazı təkcə regional istehsalçılar üçün deyil, həm də bütün qlobal enerji təchizatı zənciri üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir. Bu strateji nöqtədə daimi blokada Yaxın Şərq neftinin dünya bazarlarına çatdırılmasını çətinləşdirəcək və qiymətlər üzərində daimi təzyiq yaradacaq.

İkiqat təhlükəsizlik böhranı: Bab əl-Məndeb və Hörmüz eyni anda hədəfə alınıb

Dəniz yollarında risklər Hörmüz boğazı ilə məhdudlaşmır. Çərşənbə axşamı ABŞ mənbələri və İranın dəstəklədiyi husilər həm Hörmüz boğazı, həm də Bab əl-Məndeb yaxınlığında üzən ticarət gəmilərinə yeni hücumlar həyata keçirdiklərini açıqladılar. Qırmızı dəniz və Ədən körfəzini birləşdirən Bab əl-Məndeb qlobal dəniz ticarəti baxımından Hörmüz qədər strateji mövqeyə malikdir. Hər iki kritik tranzit məntəqəsində eyni vaxtda baş verən təhlükəsizlik zəifliyi beynəlxalq tanker daşımalarında sığorta xərclərinin və yük qiymətlərinin artmasına səbəb olur. Bu vəziyyət qlobal neft bazarının diqqətini təkcə hasilat miqdarına deyil, həm də hasil edilən xam neftin son bazarlara təhlükəsiz şəkildə çatdırılıb-çıxarılmamasına yönəldir.