Nebit bahalarynda Hormuz duýduryşy: Artykmaç kritiki çäk

energyakyn Gündogarda diplomatik çözgüt tapmak we iki möhüm deňiz zolagynda howpsuzlyk krizislerine bolan umytlaryň soňy bilen global energiýa bazarlary sarsdyrylmagyny dowam etdirýärler. Çarşenbe güni irden nebitiň bahasy ýokarlandy we Hormuz bogazynda gämi gatnawy taryhy iň pes derejä düşende töwekgelçilik mukdaryny çalt ýokarlandyrdy. Bu ösüşler bilen halkara bazarlarynda Brent nebit -iň barrel bahasy 0,8 göterim ýokarlandy we 89,6 dollardan ýokary galdy, Günbatar Tehas Aralyk (WTI) çig nebit bolsa 0,9 göterim ýokarlandy we 84 dollar çägine ýetdi.

Nebit bazaryndaky üç günlük ýöriş: Gözler ýene 90 $

Nebit bazaryndaky ýokary ösüş hepdäniň başyndan bäri güýçlenýär. Duşenbe güni takmynan 5 göterim ýokarlanlygy hasaba alan “Brent” nebit sişenbe güni girdejisini saklady we 31-nji iýuldan bäri iň ýokary ýapylyş derejesine ýetdi. Çarşenbe güni irden geçirilen çäre bahalary ýene-de 90 dollar derejesine ýetdi. Geçen hepde diplomatik gatnaşyklaryň oňyn netije berjekdigine garaşmak bilen 80 dollardan aşak düşen Brent nebitindäki bu çalt dikeldiş, bazarlaryň Hormuz bogazyndaky wakalara näderejede duýgurdygyny ýene bir gezek subut etdi. ABŞ bilen Eýran arasyndaky dartgynlygy ortadan aýyrmak üçin mümkin boljak ylalaşyga bolan umytlaryň gowşaşmagy hem ýokarlanmagy goldaýan iň möhüm faktorlaryň biridir. Tähran administrasiýasy, Hormuz bogazynyň stoluň üstündäki talaplary ýerine ýetirilmese doly howpsuz geçmek üçin açylmajakdygy baradaky tutanýerli tutumyny dowam etdirýär.

Hormuz bogazynda durýan ulag: Uruşdan öňki döwürden uzakda

Energetika koridorlarynda üpjünçilik meselesini ýangyç bilen üpjün edýän iň anyk maglumatlar, Hormuz bogazyndaky gämi tranzit statistikasynda özüni görkezýär. Iň soňky maglumatlara görä, duşenbe güni bu möhüm suw ýolundan diňe 6 gämä geçmäge rugsat berildi. Soňky 10 günde ortaça gämi gatnawy 11-de galsa-da, sebitdäki konflikt başlamazdan her gün ortaça 125-140 gämi Hormuz bogazyndan geçýärdi. Bu ajaýyp surat, dünýä energiýa söwdasynyň iň möhüm ugurlaryndan biri bolan Bosforda ulaglaryň kadalaşmakdan näderejede uzakdygyny görkezýär. Hormuz bogazy diňe bir sebit öndürijileri üçin däl, eýsem tutuş dünýä energiýa üpjünçiligi zynjyry üçin hem möhümdir. Bu strategiki nokatda hemişelik petiklenmek, Easternakyn Gündogar nebitiniň dünýä bazarlaryna eltilmegini kynlaşdyrar we bahalara hemişelik basyş döreder.

Iki gezek howpsuzlyk krizisi: Bab al-Mandeb we Hormuz şol bir wagtda nyşana alyndy

Deňiz ýollaryndaky töwekgelçilikler Hormuz bogazy bilen çäklenmeýär. Sişenbe güni ABŞ çeşmeleri we Eýran tarapyndan goldanýan Hutiler Hormuz bogazynyň we Bab al-Mandebiň golaýynda ýüzýän söwda gämilerine täze hüjümleri yglan etdiler. Gyzyl deňzi we Aden aýlagyny birleşdirýän Bab al-Mandeb, global deňiz söwdasy taýdan Hormuz ýaly strategiki ýeri eýeleýär. Iki möhüm tranzit nokadynda bir wagtyň özünde ýüze çykýan howpsuzlyk gowşaklygy, halkara tanker transportynda ätiýaçlandyryş çykdajylarynyň we ýük bahalarynyň ýokarlanmagyna sebäp bolýar. Bu ýagdaý dünýä nebit bazaryndaky ünsi diňe bir önümçilik mukdaryna däl-de, eýsem öndürilen çig nebitiň soňky bazarlara ygtybarly iberilip bilinjekdigine-de gönükdirýär.