Nüvə Silahı Təhlükəsi Dünyada Artır

Stokholm Beynəlxalq Sülh Araşdırmaları İnstitutu (SIPRI) tərəfindən dərc edilən yeni hesabat nüvə silahlanmasının mövcud vəziyyətini açıqlayıb. Araşdırmaya görə, dünyada cəmi 12 min 187 nüvə başlığı olduğu halda, təxminən 9 min 745-i aktiv istifadəyə hazır vəziyyətdə saxlanılır.

Nüvə başlıqlarının sayında azalma

Ötən illə müqayisədə ümumi nüvə başlıqlarında kiçik bir azalma müşahidə edildi. Bu vəziyyət köhnə döyüş başlıqlarının sökülməsi ilə izah olunur. Soyuq Müharibədən sonra yeni döyüş başlıqlarının tətbiqi köhnə döyüş başlıqlarının sürətlə sıradan çıxarılmasına imkan yaradıb ki, bu da ümumi sayının azalmasına səbəb olub.

SIPRI direktoruKərim Haqqaq nüvə silahlarının sayı azalsa da, nüvə təhlükəsinin artdığı barədə xəbərdarlıq edib. Önümüzdəki illərdə nüvə silahı ehtiyatlarının arta biləcəyi ehtimalına diqqət çəkən Haqqaq, bu vəziyyətin döyüş başlıqlarının daha yavaş sökülməsi və yeni silahların yerləşdirilməsinin sürətləndirilməsi ilə əlaqəli olduğunu ifadə etdi.

Rəqabətin və Silahlara Nəzarətin zəifləməsi

Haqqaq, həmçinin nüvə silahlarına nəzarət və silahlanmaya nəzarət arasında rəqabətin gücləndiyini ifadə etdi. həm də narahat edir. Nüvə güclərinin döyüş başlıqlarını anbardan çıxararaq raket sistemlərinə yerləşdirməsi aktiv şəkildə yerləşdirilən silahların sayının artmasına səbəb olur.

Xüsusən də ABŞ və Rusiya dünya nüvə silahı ehtiyatlarının 83%-nə sahibdirlər. Hər iki ölkənin 5 mindən çox döyüş başlığına malik olduğu təxmin edilir. Bununla belə, bu ölkələrin öz arsenallarını modernləşdirmək səyləri müxtəlif problemlərlə üzləşir.

ABŞ və Rusiyanın modernləşdirmə səyləri

SIPRI ABŞ-ın nüvə modernləşdirilməsi proqramının büdcə və planlaşdırma problemləri səbəbindən gecikmələr və xərclərin artdığını bildirib. Rusiya isə Ukrayna müharibəsi səbəbilə tətbiq edilən sanksiyaların, qitələrarası ballistik raket sınaqlarındakı uğursuzluqların təsiri ilə mübarizə aparır.

Digər tərəfdən, SIPRI hesabatında nüvə arsenalını ən sürətlə artıran ölkənin Çin olduğu bildirilir. Çinin təxminən 620 nüvə başlığına malik olduğu və bu artım tempi davam edərsə, 2030-cu ilə qədər ABŞ və Rusiya ilə eyni sayda qitələrarası ballistik raketlərə sahib ola biləcəyi proqnozlaşdırılır.

Avropa və Asiyada nüvə gücləri

Avropada, Fransa və İngiltərə də diqqətəlayiq ölkələrdir. Fransanın 290, İngiltərənin isə 225 nüvə başlığına malik olduğu təxmin edilir. Böyük Britaniyanın gələcəkdə ehtiyatlarını artırması gözlənildiyi halda, Fransa da nüvə potensialını genişləndirmək üçün addımlar atır.

Asiyada HindistanlaPakistan arasında nüvə yarışı davam edir. Qeyd olunub ki, Hindistanda 190, Pakistanda isə 170 döyüş başlığı var. Pakistanın nüvə silahı istehsalında istifadə olunan materialları topladığı və yaxın onillikdə öz arsenalını genişləndirə biləcəyi təxmin edilir.

Şimali Koreya və İsrailin Nüvə Potensialları

Şimali Koreyanın nüvə potensialını sürətlə artırmaq məqsədini davam etdirdiyi bildirilsə də, SIPRI hesabatında nüvə silahının təxminən 60-a yaxın olduğunu iddia edir. İsrail nüvə silahına malik olduğunu rəsmən etiraf etməsə də, arsenalını modernləşdirməyə davam etdiyi bildirilir. İsrailin təxminən 90 nüvə başlığına malik olduğu təxmin edilir.

Gələcəkdə nüvə silahlarının sayının arta biləcəyi ilə bağlı narahatlıq beynəlxalq arenada gərginliyi artıra bilər. Bu, ölkələrin silahlara nəzarət sazişlərinə və diplomatik həll yollarına daha çox diqqət yetirməsini tələb edə bilər.