Qafqaz İslam Ordusu və Nuri Paşanın unudulmaz dastanı: Bakının azad edilməsinin 108-ci ildönümü
Bakının Qafqaz İslam Ordusu tərəfindən erməni və bolşevik işğalından azad edilməsinin 108-ci ildönümündə Nuri Paşa və qəhrəman Mehmetçiklər mərasimlərlə anılır.
Azərbaycan xalqı düz 108 il əvvəl Anadoludan yardıma gələn qardaş türk əsgərlərini və onların əfsanəvi sərkərdəsi Nuri Paşanı (Killigil) böyük minnətdarlıq, hörmət və mərhəmətlə yad edir. İki qardaş ölkənin taleyin birliyini tarixə qızıl hərflərlə həkk edən bu tarixi qələbə “bir millət, iki dövlət” devizinin ən konkret əlamətlərindən biri olaraq qalır.
Batumi Müqaviləsi və Qardaşlığın İlk Hüquqi Əsası
1918-ci il mayın 28-də müstəqilliyini bütün dünyaya elan edən Azərbaycan Respublikası öz suverenliyini möhkəmləndirmək məqsədilə ilk rəsmi müqaviləni Osmanlı İmperiyası ilə imzaladı. 4 iyun 1918-ci ildə Gürcüstanın paytaxtı Batumidə imzalanan bu tarixi dostluq müqaviləsi; Azərbaycan ilə Osmanlı İmperiyası arasında hərbi, hüquqi, siyasi və ticarət sahələrində çoxşaxəli əməkdaşlığın qurulması qərara alınıb.
Yeni yaradılmış Azərbaycan hökuməti Batumi müqaviləsinin 4-cü maddəsinə əsaslanaraq Bakı və ətrafını işğal edən ingilis qoşunlarına, erməni quldur dəstələrinə və bolşevik qoşunlarına qarşı Osmanlı İmperiyasından təcili hərbi yardım istədi. Bu həyati çağırış Osmanlı hökumətindən böyük cavab aldı. Dövrün hərb naziri Ənvər paşa dərhal qardaşı Nuri Paşaya (Killigil) xüsusi ordu quraraq Azərbaycan xalqının köməyinə gəlməyi tapşırır.
Şanlı Ordu Fələstin Cəbhəsindən Bakıya çatdı
Nuri Paşa çətin müharibə şəraitində Fələstin Cəbhəsindən çıxarılan elit qoşunları bir araya gətirdi. 106. və 107-ci Piyada Alaylarıvə56. Artilleriya Alayının iştirakı ilə adını tarixə qızıl hərflərlə yazacaq Qafqaz İslam Ordusu yaradılıb. Sürətlə Azərbaycana doğru irəliləyən bu ordu Azərbaycan korpusundan 1000 nəfərlik milis qüvvəsinin iştirakı ilə qısa müddətdə 12 min nəfərlik hərbi qüvvəyə çatdı.
Qafqaz İslam Ordusu Bakı yolunda strateji əhəmiyyətli olan Göyçay, Salyan, Ağsu və Kürdəmiri düşmən işğalından bir-bir təmizləyərək irəlilədi. Nəhayət, 1918-ci il sentyabrın 15-də 30 saat davam edən son dərəcə şiddətli və qanlı toqquşmalardan sonra Bakı işğalçı qüvvələrdən tamamilə təmizlənərək azad edildi.
Həyat Uğrunda 30 Saatlıq Döyüş: Bakının Qurtuluşu
Qafqaz İslam Ordusunun şəhərə daxil olması bakılılar tərəfindən təsvirolunmaz ruh yüksəkliyi və sevinc göz yaşları ilə qarşılanıb. Azad ediləndən dərhal sonra şəhərdə möhtəşəm hərbi parad keçirildi. Lakin Osmanlı ordusunun bu torpaqlarda mövcudluğu Birinci Dünya Müharibəsinin gətirdiyi ağır diplomatik şərtlər səbəbindən uzun sürmədi. Osmanlı İmperiyası müharibədə məğlub olduqdan sonra 1918-ci il oktyabrın 30-da imzalanmış Mudros sülh müqaviləsinin müddəalarına uyğun olaraq türk ordusu müharibədən əvvəlki sərhədlərinə geri çəkilməli oldu.Bununla əlaqədar olaraq Qafqaz İslam Ordusu 1918-ci il noyabrın 16-da Bakını hüznlə tərk etdi
.Qafqaz İslam Ordusu Azərbaycan ərazisində cəmi 2 ay qısa müddət qalmasına baxmayaraq, ölkənin ərazi bütövlüyünün qorunub saxlanılmasında və Bakının Azərbaycanın paytaxtı elan edilməsində mühüm rol oynadı. Bu şərəfli azadlıq mübarizəsində Qafqaz İslam Ordusu 1130 qəhrəman şəhid verib. Bu gün Azərbaycanın Bakı, Şəki, Şamaxı, Göyçay, Kürdəmir, Neftçala, Hacıkabul, Quba kimi bir çox müxtəlif bölgələrində bu müqəddəs mübarizədə şəhid olan türk əsgərlərinin əziz xatirəsini yaşadan məqbərələr, şəhid məzarlıqları var.
Şərhlər (0)
Şərh yaz
Hələ şərh yazılmayıb. İlk şərhi siz yazın!