Kawkaz Yslam Goşunynyň we Nuri Paşanyň ýatdan çykmajak eposy: Bakuwyň azat edilmeginiň 108 ýyllygy
Bakuwyň Kawkaz Yslam Goşuny tarapyndan ermeni we bolşewikleriň basyp alyşyndan azat edilmeginiň 108 ýyllygynda Nuri Paşa we gahryman Mehmetçikler dabaralar bilen ýatlanýar.
Azerbaýjanyň halky takmynan 108 ýyl ozal Anadolydan kömege gelen dogan türk esgerlerini we rowaýata öwrülen serkerde Nuri Paşany (Killigil) ýada salýar. Taryhda iki dogan ýurduň ykbalynyň bitewiligini altyn harplar bilen ýazan bu taryhy ýeňiş, "bir millet, iki döwlet" şygarynyň iň anyk alamatlarynyň biri bolmagynda galýar.
Batumi şertnamasy we Doganlygyň ilkinji kanuny gaznasy
1918-nji ýylyň 28-nji maýynda bütin dünýä garaşsyzlygyny yglan eden Azerbaýjan respublikasy, özygtyýarlylygyny berkitmek maksady bilen Osman imperiýasy bilen ilkinji resmi şertnamasyna gol çekdi. Bu taryhy dostluk şertnamasy, 1918-nji ýylyň 4-nji iýunynda Gürjüstanyň paýtagty Batumi şäherinde gol çekildi; Azerbaýjan bilen Osman imperiýasynyň arasynda harby, hukuk, syýasy we söwda ugurlarynda köptaraplaýyn hyzmatdaşlygy ýola goýmak kararyna geldi.
Batumi şertnamasynyň 4-nji maddasyna esaslanýan täze döredilen Azerbaýjan hökümeti Osman imperiýasyndan Bakuwy we onuň töweregini basyp alýan Iňlis goşunlaryna, ermeni toparlaryna we bolşewik goşunlaryna gyssagly harby kömek sorady. Bu möhüm çagyryş Osman hökümetinden uly seslenme aldy. Döwrüň Uruş ministri Enwer Paşa derrew dogany Nuri Paşa (Killigil) ýörite goşun döretmek we azerbaýjan halkyna kömek bermek tabşyrdy.
Şöhratly goşun Bakuna Palestina frontundan geldi
Nuri Paşa kyn söweş şertlerinde Palestina frontundan çekilen saýlama goşunlary bir ýere jemledi. 106. we 107-nji pyýada polk we 56-njy. Artilleriýa polkunyň gatnaşmagynda adyny taryhda altyn harplar bilen ýazjak Kawkaz Yslam Goşuny döredildi. Azerbaýjana tarap tiz hereket eden bu goşun, azerbaýjan korpusyndan 1000 adamlyk harby güýçiň gatnaşmagy bilen gysga wagtyň içinde 12 müň adamlyk harby güýç gazandy.
Kawkaz Yslam Goşuny Bakuw ýolundaky Göýkaý, Salýan, Asu we Kürdemir strategiki taýdan möhüm sebitleri duşmanlaryň basyp alyşlaryndan birin-birin arassalamak bilen öňe gitdi. Ahyrsoňy, 1918-nji ýylyň 15-nji sentýabrynda 30 sagat dowam eden aşa gazaply we ganly çaknyşyklardan soň Baku basyp alyjy güýçlerden doly arassalandy we azat edildi.
Durmuş üçin 30 sagatlyk göreş: Bakuwyň azat edilmegi
Kawkaz Yslam Goşunynyň şähere girmegini Bakuwyň ýaşaýjylary düşündirip bolmajak joşgun we begenç gözýaşlary bilen garşy aldy. Azatlyga çykan badyna şäherde ajaýyp harby parad geçirildi. Şeýle-de bolsa, Birinji Jahan Urşunyň getiren kyn diplomatik şertleri sebäpli Osman goşunynyň bu ýurtlarda bolmagy uzak dowam etmedi. Uruşda Osman imperiýasy ýeňilenden soň, türk goşuny 1918-nji ýylyň 30-njy oktýabrynda gol çekilen Mudros ýaragynyň düzgünlerine laýyklykda söweşden öňki serhetlerine yza çekilmeli boldy. Bu sebäpli Kawkaz Yslam Goşuny 1918-nji ýylyň 16-njy noýabrynda Bakuwdan gynanç bilen gitdi.
Kawkaz Yslam Goşuny Azerbaýjanyň çäginde bary-ýogy 2 aý galandygyna garamazdan, ýurduň territorial bitewiligini goramakda we Bakuwy Azerbaýjanyň paýtagty diýip yglan etmekde möhüm rol oýnady. Erkinlik ugrundaky bu şöhratly göreşde Kawkaz Yslam Goşuny 1130 gahryman şehit berdi. Häzirki wagtda Azerbaýjanyň Baku, Şeki, Şamahi, Goýçaý, Kürdemir, Neftçala, Hajikabul we Guba ýaly köp dürli sebitlerde mawzoleýler we şehitleriň gonamçylyklary bar, bu mukaddes göreşde ölen türk esgerleriniň ýatdan çykmajak ýadyny saklaýar.
Teswirler (0)
Teswir ýaz
Entek teswir ýazylmandyr. Ilkinji teswiri siz ýazyň!