Trampın Hörmüz boğazından çıxışı: “Oman yolumuza çıxsa, onu pis şəkildə bombalayacağıq”

ABŞ-ın qlobal hərbi və diplomatik strategiyaları ilə bağlı müzakirələr davam edərkən, ABŞ-ın keçmiş prezidenti Donald Tramp gündəmi sarsıdacaq açıqlamalar verib. Fox News müxbiri Trey Yinqstlə eksklüziv müsahibəsində Tramp Yaxın Şərqdəki tarazlığı dəyişəcək hərbi təhdidlər etdi və arxa qapı diplomatiyası ilə bağlı təəccüblü iddialar səsləndirdi.

Trampdan Omana və Hörmüzdən çıxışa ciddi təhlükə

Müsahibədə ən diqqət çəkən mövzu qlobal neft ticarətinin ən kritik tranzit nöqtələrindən biri olan Hörmüz boğazı və region ölkələrinin münasibəti olub. Tramp jurnalist Trey Yinqstin Oman ABŞ-ın bölgədəki hərbi və logistik fəaliyyətlərinin qarşısını alacağı təqdirdə hansı addımın atılacağı ilə bağlı sualına sərt cavab verib. Tramp hərbi müdaxilə variantını açıq şəkildə ifadə edərək deyib: “Əgər Oman bizim yolumuza gəlsə, onları pis şəkildə bombalayacağıq”. Tramp həmçinin iddia edib ki, onların Vaşinqton və Tehran arasındakı gərginliyə baxmayaraq, İran İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun rəsmiləri ilə birbaşa əlaqə saxlaya biləcəkləri gizli kanalları var.

Hərbi Sursat Debatı və Ukraynanın Tənqidi

İranın hərbi potensialına toxunan Tramp regiondakı Amerika sursatlarının vəziyyətini tənqid edib. İranda ABŞ hərbi texnikasının yalnız kiçik bir hissəsinin istifadə edildiyini iddia edən Tramp Tehranın çoxlu sayda orta səviyyəli silaha malik olduğunu bildirib. ABŞ-ın hazırkı administrasiyasının müdafiə siyasətini tənqid edən Tramp, keçmiş ABŞ prezidenti Co Baydenin dövründə Ukraynaya qabaqcıl Amerika silah sistemlərinin göndərilməsi ilə ölkənin öz hərbi ehtiyatlarının zəiflədiyini iddia edib. İranla əvvəlki razılaşmanın müddətinin başa çatması ilə bağlı isə Tramp Tehran administrasiyasının nəhayət təslim olması lazım olduğunu müdafiə edib və bu məsələdə tələsmədiyini bildirib və “Tələsmirəm” deyib.

Həmas və İsrail seçkiləri ilə gizli danışıqlar

Yaxın Şərqdəki digər isti hadisələrdən danışan Tramp oktyabrda İsraildə keçirilməsi planlaşdırılan kritik seçkiləri dəyərləndirib. Seçki prosesində birbaşa iştirak etmək istəmədiyini bildirən Tramp “İsrail seçkilərindən kənarda qalmaq mənim üçün ən yaxşısı olardı, amma namizədlərdən birini dəstəkləyə bilərəm” deyərək qapını açıq buraxdıQəzzadakı qarşıdurmalardan danışan Tramp, HƏMAS ilə müxtəlif kanallarla əlaqə saxladıqlarını iddia etdi. HƏMAS-ın tezliklə silahlarını yerə qoyacağını iddia edən Tramp İsrail hökumətinə də çağırış edərək, hərbi əməliyyatların dayandırılması və Qəzzaya yeni hücumun başlanmaması lazım olduğunu vurğulayıb.

ABŞ və İran arasında Hörmüz boğazı gərginliyinin fonu

İki ölkə arasında hərbi və diplomatik gərginlik son fikir ayrılıqlarından qaynaqlanır. İyunun 14-dəPakistanın vasitəçiliyi ilə əldə olunan razılaşma çərçivəsində ABŞ-ın İrana məxsus dondurulmuş maliyyə aktivlərini sərbəst buraxması planlaşdırılırdı. Bunun müqabilində İran Hörmüz boğazını tamamilə açıq saxlamağa və strateji su yolundan keçən gəmilərdən 60 gün ərzində heç bir rüsum almamağa razılaşıb.

Lakin razılaşmadan dərhal sonra Vaşinqton administrasiyası dondurulmuş aktivləri buraxmamaqla razılaşmanı dayandırdı və gəmi keçidləri üçün Omanın ərazi sularını əhatə edən alternativ marşrutlar müəyyənləşdirdi. ABŞ-ın bu addımını razılaşmanın açıq şəkildə pozulması kimi qiymətləndirən İran boğazda keçid nəzarətini gücləndirib və icazəsiz keçməyə çalışan bəzi gəmiləri hədəf alıb. Bu hadisələr iyulun 8-də Hörmüz boğazı ətrafında təxminən iki həftə şiddətli hərbi toqquşmalara səbəb oldu. Bölgədəki gərginliyi azaltmaq istəyən İran bu yaxınlarda Boğazda təhlükəsiz keçid dəhlizləri yaratmaq üçün qonşusuOmanla diplomatik danışıqlara yenidən başladı.