Trampyň Hormuz bogazyndan çykmagy: "Ummany ýoldan çykarsa erbet bombalarys"

Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň global harby we diplomatik strategiýalary barada çekişmeler dowam edýärkä, ABŞ-nyň öňki prezidenti Donald Trump gün tertibini sarsdyrjak beýanatlar berdi. "Fox News" -yň habarçysy Treý ingingst bilen geçirilen ýörite söhbetdeşlikde Trump Eastakyn Gündogardaky deňagramlylygy üýtgetjek harby haýbat atdy we açyk diplomatiýa barada aç-açan talaplar öňe sürdi.

Trump-dan Ummana çynlakaý howp we Hormuzdan çykmak

Söhbetdeşlikde iň täsirli tema, global nebit söwdasynyň iň möhüm tranzit nokatlaryndan biri bolan Hormuz bogazy we sebit ýurtlarynyň garaýşy boldy. Trump journalisturnalist Treý ingingstiň Oman ABŞ-nyň sebitdäki harby we logistika çäreleriniň öňüni alsa näme ediljekdigi baradaky soragyna berk jogap berdi. Trump harby gatyşmagyň mümkinçiligini aç-açan beýan etdi: "Umman gelse, olary erbet bombalarys". Şeýle hem, Trump Waşington bilen Tähranyň arasyndaky dartgynlylyga garamazdan Eýranyň Ynkylap Gwardiýasynyň Korpusynyň işgärleri bilen göni aragatnaşyk gurup biljek gizlin kanallarynyň bardygyny öňe sürdi.

Harby ok-däri jedeli we Ukrainany tankytlamak

Eýranyň harby kuwwatyna ünsi çekip, Trump sebitdäki Amerikan ok-däri ýagdaýyny tankytlady. ABŞ-nyň harby enjamlarynyň diňe ujypsyz böleginiň Eýranda ulanylýandygyny öňe süren Trump, Tähranda orta derejeli ýaraglaryň köpdügini aýtdy. ABŞ-nyň häzirki administrasiýasynyň goranyş syýasatlaryny tankytlap, Trump ABŞ-nyň öňki prezidenti Jo Baýdeniň döwründe Ukrainada ösen Amerikan ýarag ulgamlaryny ibermek bilen ýurduň öz harby ätiýaçlyklarynyň gowşandygyny aýtdy. Eýran bilen öňki şertnamanyň möhletiniň gutarmagy barada aýdylanda, Trump Tähran administrasiýasynyň ahyrsoňy boýun egmelidigini öňe sürdi we bu meselede howlukmaýandygyny aýtdy we "howlukmaýaryn" diýdi.

Hamas we Ysraýyl saýlawlary bilen gizlin gepleşikler

Eastakyn Gündogardaky beýleki gyzgyn wakalar barada durup geçen Trump, oktýabr aýynda Ysraýylda geçiriljek möhüm saýlawlara baha berdi. Saýlaw prosesine gönüden-göni gatnaşmak islemeýändigini mälim eden Trump, "Ysraýyl saýlawlaryndan daşda durmagym iň gowusy, ýöne kandidatlaryň birini goldap bilerin" -diýip, gapyny açyk galdyrdy. Gazadaky konfliktler barada aýdyp, Trump Hamas bilen dürli kanallar arkaly aragatnaşyk saklaýandyklaryny aýtdy. Hamasyň ýakyn wagtda ýaraglaryny taşlajakdygyny öňe süren Trump Ysraýyl hökümetini hem çagyrdy we harby operasiýalaryň bes edilmelidigini we Gazada täze hüjümiň başlamaly däldigini aýtdy.

ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky Hormuz bogazynyň fonunda

Iki ýurduň arasyndaky harby we diplomatik dartgynlyk soňky düşünişmezliklerden başlanýar. ABŞ-nyň Pakistan töwellaçylygynda 14-nji iýunda gazanylan şertnamanyň çäginde ABŞ Eýrana degişli doňdurylan maliýe aktiwlerini boşatmagy meýilleşdirýärdi. Munuň öwezine Eýran Hormuz bogazyny doly açyk saklamaga we strategiki suw ýolundan geçýän gämilere 60 günüň dowamynda hiç hili töleg tölemezlige razy boldy.

Şeýle-de bolsa, şertnamadan dessine Waşington administrasiýasy doňdurylan emläkleri boşatmazlyk bilen şertnamany togtatdy we gäminiň geçişleri üçin Ummanyň territorial suwlaryny öz içine alýan alternatiw ugurlary kesgitledi. ABŞ-nyň bu ädimini şertnamanyň aç-açan bozulmagy hasaplap, Eýran bogazdaky geçiş gözegçiligini berkitdi we rugsatsyz geçmäge synanyşýan käbir gämileri nyşana aldy. Bu wakalar 8-nji iýulda Hormuz bogazynyň töwereginde iki hepde töweregi güýçli çaknyşyk getirdi. Sebitdäki dartgynlygy azaltmak isleýän Eýran, Bosforda howpsuz geçelgeleri döretmek maksady bilen goňşusy Oman bilen diplomatik gepleşikleri täzeden başlady.