Türkiyə ilə İsrail Arasında Yaxın Şərq Rəqabəti: Yeni Era Başlayır

Yaxın Şərq tarixi üzrə ekspert Dr. Howard EissenstatTürkiyə ilə İsrail arasında yarana biləcək gərginliyi dəyərləndirib. Stokholm Universitetində çalışan Eissenstat, iki ölkə arasında artan rəqabətin bölgədəki güc balansına necə təsir edəcəyi barədə xəbərdarlıq etdi.

Türkiyə ilə İsrail arasında artan gərginlik

Dr. Eissenstat “Türkiyə-İsrail Rəqabəti Növbəti Böyük Yaxın Şərq Münaqişəsidirmi? başlıqlı məqaləsində İran və müttəfiq şəbəkələrinin zəifləməsindən sonra Türkiyə və İsrailin bölgədə ön plana çıxdığını bildirib. Eissenstat hər iki ölkənin birbaşa münaqişədən qaçmaq istədiyini, lakin Yaxın Şərqdə təsirlərini artırmaq cəhdlərinin münaqişə ehtimalını artıra biləcəyini ifadə etdi.

Regionda güc mübarizəsi

Xüsusilə son illərdə Türkiyə və İsrailin Yaxın Şərqdə artan təsirləri diqqəti cəlb edir. Eissenstat bildirib ki, hər iki ölkə ABŞ-ın müttəfiqləridir, lakin onların regional üstünlük uğrunda mübarizəsi qaçılmaz olub. Bildirilib ki, Türkiyə İsraili getdikcə daha çox “regional təhlükə” olaraq görür, İsrail isə Türkiyəni İrandan sonra “yeni böyük rəqib” hesab edir.

Keçmişin izləri: Suriya və digər münaqişə bölgələri

Dr. Eissenstat bu rəqabətin keçmişdə bəzi hadisələrlə gücləndirildiyini bildirdi. O xatırladıb ki, 2025-ci ilin aprelində İsrail Türkiyə bazalarından istifadə etməmək üçün Suriyadakı bazalara hücum edib. Bu cür hadisələr regionda qüvvələr balansının durmadan dəyişdiyini və iki ölkə arasında potensial münaqişə sahələri yaratdığını göstərir.

İran Müharibəsi və Yeni Regional Dinamikalar

Eissenstat İsrail və Türkiyə arasında rəqabətin İran müharibəsindən dərhal sonra gücləndiyini müdafiə etdi. İranın zəifləməsi iki ölkə arasındakı maneələri aradan qaldırdı. Türkiyə keçmişdə Səudiyyə Ərəbistanı və Misir kimi ölkələrlə gərginlik yaşasa da, İsrail Körfəz ölkələri ilə əlaqələrini gücləndirdi.

ABŞ-ın Rolu və Gələcək Ssenarilər

ABŞ-ın Türkiyə ilə İsrail arasındakı gərginliyi azaltmaq üçün göstərdiyi səylərə baxmayaraq, Eissenstat iki ölkə liderlərinin son həll yolu axtarmadıqlarını ifadə etdi. Bu, bölgədəki güc mübarizəsinin Fələstin məsələsi ilə məhdudlaşmadığını, daha geniş bir rəqabət sahəsinə çevrildiyini göstərir.

Önümüzdəki dövrdə Türkiyə ilə İsrail arasında Yaxın Şərqdə artan rəqabətin regional siyasətlərin necə formalaşacağına əhəmiyyətli təsir göstərəcəyini söyləmək yanlış olmaz.