Türkiye bilen Ysraýylyň arasynda Eastakyn Gündogar bäsleşigi: Täze döwür başlaýar

Eastakyn Gündogarda hünärmen taryhy Dr. Howard Eissenstat Türkiye bilen Ysraýylyň arasyndaky dartgynlyga baha berdi. Stokgolm uniwersitetinde işleýän Eissenstat, iki ýurduň arasyndaky barha artýan bäsdeşligiň sebitdäki güýç deňagramlylygyna nähili täsir edip biljekdigi barada duýduryş berdi.

Türkiye bilen Ysraýylyň arasyndaky dartgynlylygyň artmagy

Dr. Eissenstat " Türkiýe-Ysraýyl bäsleşigi indiki beýik Eastakyn Gündogar dawasymy? " atly makalasynda Eýran we onuň ýaranlar ulgamlary gowşandan soň sebitde Türkiýe bilen Ysraýylyň birinji orunda durandygyny aýtdy. Eissenstat iki ýurduň hem göni konfliktden gaça durmak isleýändigini, ýöne Eastakyn Gündogarda täsirini artdyrmak ugrundaky tagallalaryň çaknyşyk ähtimallygyny artdyryp biljekdigini aýtdy. Eissenstat, iki ýurduň hem ABŞ-nyň ýaranlarydygyny, emma sebitde agalyk etmek ugrundaky göreşiniň gutulgysyz bolandygyny aýtdy. Türkiýe Ysraýyly "sebit howpy" hökmünde görýär, Ysraýyl bolsa Türkiýeni Eýrandan soň "täze beýik bäsdeş" hasaplaýar.

Geçmişiň yzlary: Siriýa we beýleki dawa sebitleri

Dr. Eissenstat bu bäsdeşligiň geçmişdäki käbir wakalar bilen güýçlendirilendigini aýtdy. 2025-nji ýylyň aprelinde Ysraýylyň Türkiye ulanmazlygy üçin Siriýadaky bazalara hüjüm edendigini ýatlatdy. Şeýle wakalar sebitdäki güýç deňagramlylygynyň yzygiderli üýtgäp, iki ýurduň arasynda çaknyşyk bolup biljek sebitleri döredýändigini görkezýär.

Eýran söweşi we täze sebit dinamikasy

Eissenstat Eýran söweşinden soň Ysraýyl bilen Türkiýäniň arasyndaky bäsdeşligiň güýçlenendigini öňe sürdi. Eýranyň gowşaşmagy iki ýurduň arasyndaky päsgelçilikleri aradan aýyrdy. Geçmişde Türkiýe Saud Arabystany we Müsür ýaly ýurtlar bilen dartgynlylygy başdan geçiren hem bolsa, Ysraýyl Aýlag ýurtlary bilen gatnaşyklaryny pugtalandyrdy. Bu, sebitdäki güýç ugrundaky göreşiň diňe bir Palestina meselesi bilen çäklenmän, has giň bäsdeşlik meýdanyna öwrülendigini görkezýär.

Geljekki döwürde Eastakyn Gündogarda Türkiýe bilen Ysraýylyň arasyndaky barha artýan bäsdeşlik sebitleýin syýasatlaryň nähili boljakdygyna möhüm täsir eder diýsek ýalňyşmarys.