Yaxın Şərqdəki gərginlik neftin qiymətini pik həddə çatdırır

Son aylarda Yaxın Şərqdəki geosiyasi gərginlik neft bazarlarında dalğalanmalara səbəb olur. ABŞla İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyatları Brent tipli xam neftin qiymətlərinə əhəmiyyətli dərəcədə təsir edir. Fevralın 27-də 72,48 dollar olan Brent markalı neftin barreli 100 günlük müddət ərzində yüksək həddə çatıb.

Geosiyasi gərginliyin təsiri

İranın dini lideri Ayətullah Əli Xameneinin həyatını itirdiyi hücumlardan sonra Brent markalı neftin qiyməti mart ayında 232-ə qədər bahalaşıb. Yaxın Şərqdəki enerji infrastrukturu və Hörmüz boğazından keçən neft daşımalarında qeyri-müəyyənliklər təchizat təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları artırıb. Bu hadisələr martın 6-da Brent markalı neftin 90 dollar bandını keçərək 92,69 dollara çatmasına səbəb oldu. Bu, 2020-ci ilin aprelindən bu yana qeydə alınan ən sürətli həftəlik artım tempi kimi diqqəti cəlb etdi.

Qiymət dəyişkənliyi və strateji ehtiyatlar

Martın ikinci həftəsində Brent markalı neftin qiyməti 119 dollara yüksəldi. Bununla belə, strateji neft ehtiyatlarına doğru atılan addımlar və münaqişənin tezliklə bitəcəyi gözləntiləri ilə qiymətlər sürətlə geri çəkildi. Martın 9-da yaşanan bu dalğalanma qiymətlərin gün ərzində 81,16 dollara qədər ucuzlaşmasına səbəb olub. Buna baxmayaraq, Hörmüz boğazında təhlükəsizliklə bağlı narahatlıqlar qiymət enişini məhdudlaşdırıb və mart ayında qiymətlər 75-119 dollar arasında dəyişib.

Atəşkəs və Neft Bazarı

ABŞ və İran arasında aprelin 8-də əldə olunan müvəqqəti atəşkəs neftin qiymətinin azalmasına səbəb olub. Brent markalı neftin barel qiyməti 17,3 faiz azalaraq 90,40 dollara düşüb. Lakin regionda davam edən münaqişə riski və dəniz nəqliyyatı ilə bağlı qeyri-müəyyənlik qiymətlərin yenidən artmasına səbəb olub. Danışıq səylərinə baxmayaraq, ABŞ və İran arasında gərginliyin davam etməsi tədarükün daralması gözləntilərini artırdı.

Danışıqlar və Regional Gərginlik

ABŞ prezidenti Donald Trampın hərbi variantları nəzərdən keçirdiyi xəbəri aprelin 30-da neft qiymətlərinin 126,41 dollara yüksəlməsinə səbəb oldu. Bu, son dörd ilin ən yüksək səviyyəsi olaraq qeydə alınıb. Aprel ayı ərzində Brent markalı neftin qiyməti 86-126 dollar arasında dəyişib. May ayında ABŞ-ın İranla müharibəyə son qoymaq üçün anlaşma memorandumu imzalaması ehtimalı qiymətlərin qısamüddətli azalmasına səbəb oldu.

Gələcək gözləntiləri

Diplomatik təmaslarla bağlı gözləntilər neft qiymətlərinə aşağı təzyiq göstərərkən, qarışıq bəyanatlar və danışıqlar prosesi ilə bağlı qeyri-müəyyən xəbər axını qiymət dəyişkənliyini artırdı. May ayı ərzində qiymətlər 91-115 dollar arasında dəyişib. Təhlükəsizlik riskləri və Hörmüz boğazında davam edən hücumlar neft qiymətlərində daimi enişin qarşısını alır. Mayın 27-dən Brent markalı neftin qiyməti 100 dollardan aşağıdır.

Bazar əhval-ruhiyyəsi və nəticələri

İyunun 5-də Brent markalı neftin barel qiyməti hücumdan əvvəlki ilə müqayisədə 28,4 faiz artaraq 93,09 dollara bağlanıb. Hazırda neft bazarı xəbər axınına həssas olaraq qalır. Nəzərə alsaq ki, geosiyasi risklər tam aradan qalxmayıb, münaqişənin gedişatı və diplomatik proseslər qiymətlərdə həlledici rol oynamağa davam edəcək.