Ядролық шығындар 2025 жылы 118,8 миллиард долларға жетеді

2025 ядролық қаруға жұмсалған шығын рекордтық деңгейге жеткен жыл ретінде тарихқа енді. Ядролық қаруға тыйым салу мониторингі және Ядролық қаруды жою жөніндегі халықаралық бастама (ICAN) жариялаған есеп бойынша, дүние жүзінде ядролық қаруы бар 9 мемлекет жалпы сомасы 118,8 миллиард доллар жұмсаған. Бұл көрсеткіш секундына 3 мың 768 доллар шығынға сәйкес келеді және тарихтағы ең жоғары көрсеткіш болып табылады.

Ядролық шығындардың жаппай артуы

ICAN есебіне сәйкес, ядролық қаруға ие елдердің шығыстары 2025 жылы өткен жылмен салыстырғанда рекордтық өсіммен салыстырғанда шамамен 16,8 миллиард долларға өсті. Бұл өсім ядролық қаруды модернизациялауға және кеңейтуге жұмсалатын шығындарды қамтиды. Қытай, Франция, Үндістан, Израиль, Солтүстік Корея, Пәкістан, Ресей, АнглияжәнеАҚШсыйлы елдер бұл салаға елеулі инвестиция салды.

АҚШ пен Қытай жетекші позицияда

ХабардаАҚШтың барлық басқа елдерден астам ядролық қару жұмсағаны және миллиардтаған қаржы жұмсағаны айтылған. доллар. Вашингтонның жылдық шығындарының өсімі 12,4 миллиард долларға жетті. Қытай 13,5 миллиард доллар шығынымен екінші орынды иеленсе,Англия 9,5 миллиард доллар шығынымен үшінші орынға көтеріліп, 12,6 миллиард доллар шығыныменРесейді басып озды. Францияядролық қаруға 7,7 миллиард доллар жұмсады. Үндістан2,8 млрд доллар,Пәкістан1,5 млрд доллар,Израиль1,2 млрд доллар жәнеСолтүстік Корея656 млн доллар жұмсады. Бұл шығыстар елдердің ядролық арсеналдарды модернизациялау және кеңейту бойынша күш-жігерін көрсетеді.

Бесжылдық шығыс тенденциялары

ICAN есебі ядролық қаруы бар елдердің соңғы бес жылда жалпы471 миллиард доллар жұмсағанын көрсетеді. Алдағы жылдары бұл шығындар ұлғаяды деп күтілуде. Хабарда Франция, Англия және АҚШ сияқты елдердің ұзақ мерзімді перспективада ядролық қару жүйелерін дамытуды жалғастыратыны айтылған. Бұл жағдай ядролық соғысты жеңу мүмкін еместігіне қарамастан ресурстардың ысырап болуына әкеліп соғады.

Балама пайдалану және гуманитарлық әсерлер

Баянда сонымен қатар ядролық қаруға жұмсалатын шығындардың баламалы қолданылуына назар аударылды. Бір минуттық атом энергиясымен 3 мың 478 адамды таза сумен және канализациямен қамтамасыз етуге болатыны айтылған. Сондай-ақ бір күндік шығынмен 2 миллион адамды азық-түлік қауіпсіздігінен құтқаруға болатыны баса айтылды. Бір апталық шығын 12 миллиардтан астам адамды қызылша, эпидемиялық паротит және қызамықтан қорғай алады.

БҰҰ және жаһандық қаржыландыру дағдарысы

Біріккен Ұлттар Ұйымына (БҰҰ) қаржы қысқарған кезеңде тек АҚШ-тың ядролық шығындары БҰҰ-ның жылдық бюджетінің 19 есесін жабуға болатыны айтылған. Бұл жағдай ядролық шығындардың жаһандық гуманитарлық көмек бастамаларына қалай әсер ететінін көрсетеді.

Ядролық шығындардың геосаяси әсерлері

ICAN есебінде ядролық шығындар қазіргі қауіпті геосаяси ортаны нашарлататыны айтылған. Бұл шығындар ядролық шиеленістің артуын тудырады және халықаралық қауіпсіздікке қатер төндіреді.

Сарапшылардың пікірлері мен реакциялары

Пікірлері баяндамада қамтылған ICAN бағдарламаларының директоры Суси Снайдер экономикалық қиындықтар кезінде ядролық қаруға миллиардтаған доллар жұмсауға қарсы болды. Снайдер бұл шығындардың «қауіпсіздік туралы жалған уәде» беретінін және ядролық тежеудің жалған логика екенін айтты.

Болашақ болжамдары

ICAN саясаты президенті Алисия Сандерс-Закре ядролық қаруы бар елдердің алдағы жылдары ядролық күштерін сақтау және жаңғырту жоспарларын жалғастырып жатқанын мәлімдеді. Ол бұл жағдайдың миллиардтаған доллардың нақты адамдық қауіпсіздік қажеттіліктерінен бас тартуына себеп болғанын атап өтті.

Нәтижесінде ядролық шығындардың артуы экономикалық және гуманитарлық салаларда күрделі сұрақтар туғызады. Бұл шығыстардың алдағы жылдардағы барысы және олардың жаһандық қауіпсіздікке әсері маңызды талқылау тақырыбы болатын сияқты.