RTÜK жастардың цифрлық әдеттерін жариялады: теледидар ұнамсыз болды, жасанды интеллектке қызығушылық шыңында

Радио және Телевидение Жоғарғы Кеңесі (RTÜK) Түркиядағы жас ұрпақтың цифрлық әлеммен байланысын және олардың медиа тұтыну әдеттерін терең зерттейтін «Жастар медиасын пайдалану және цифрлық сауаттылық зерттеуінің» нәтижелерін жұртшылыққа жариялады. Зерттеу 15-21 жас тобындағы жастардың цифрлық дағдылар деңгейлерін, сондай-ақ олардың теледидарды, радионы, интернетті, әлеуметтік медианы және сұранысқа ие хабар тарату платформаларын пайдалану жиілігін жан-жақты анықтады.

Түрік Статистика Институты (TUIK) берген ағымдағы халық деректеріне сүйене отырып, жас және жыныс квотасына сәйкес мұқият жүргізілген бұл алып зерттеу NUTS-2 деңгейінде 26 түрлі қалада тұратын 7 мың 511 жаспен компьютер көмегімен телефон арқылы сауалнама (CATI) әдісін қолдану арқылы жүзеге асырылды.

Цифрлық сауаттылық пен кеңсе бағдарламаларының парадоксындағы үлкен секіріс

Зерттеудің ең жарқын нәтижелерінің бірі жастардың цифрлық сауаттылық деңгейінің жылдам өсуі болды. Алынған мәліметтерге сәйкес, жастардың 57,2 пайызының цифрлық сауаттылық деңгейі жоғары болса, 28,9 пайызы орташа деңгейде, 13,9 пайызы төмен деңгейде қалды. Бұл деректер 2022 жылдың нәтижелерімен салыстырғанда айтарлықтай жақсарғанын көрсетеді. 2022 жылы цифрлық сауаттылығы төмен жастардың көрсеткіші 35,6 пайызды құраса, бұл көрсеткіш 2025 жылы 13,9 пайызға дейін төмендеді. Сауаттылығы жоғары жастардың көрсеткіші 29,4 пайыздан 57,2 пайызға көтерілді.

Жас топтары бойынша тексерілгенде, 19-21 жас аралығындағы жастардың 62,4 пайызы жоғары цифрлық сауаттылыққа ие екені анықталды, ал бұл көрсеткіш 15-18 жас тобында 53,4 пайызды құрады. Дегенмен, цифрлық әлемде соншалықты белсенді жастардың негізгі кеңсе бағдарламаларына сәйкессіздігі назар аударды. Қатысушылардың тек 42 пайызы ғана Word, Excel және PowerPoint сияқты бизнестің негізгі бағдарламалық құралдарын тиімді пайдалана алатыны анықталды. Екінші жағынан, жастардың 55,3 пайызының цифрлық із туралы хабардарлығы жоғары және 44,7 пайызының цифрлық із туралы хабардарлығы төмен екендігі анықталды. Бұл жастардың интернетте қалдырған ізі туралы көбірек хабардар ету керектігін көрсетеді.

Теледидар назардан тыс қалды, сұранысқа ие платформалар өсті

Дәстүрлі БАҚ-тың ең мықты тірегі саналатын телевидение жас ұрпақ арасында ауыр қан жоғалтуда. 2022 жылы жастардың күнделікті теледидар көру уақыты 1 сағат 40 минут болса, 2025 жылға қарай бұл уақыттың небәрі 40 минутқа дейін төмендейтіні анықталды. Респонденттердің 77,4 пайызы соңғы айда кемінде бір рет теледидар көретінін айтқанымен, күнделікті теледидарды тұрақты көремін дегендердің көрсеткіші небәрі 10 пайыз деңгейінде қалды. Гендерлік талдауда әйелдердің теледидар көру деңгейі (80,4 пайыз) ерлерге қарағанда (74,5 пайыз) жоғары екені анықталды.

Классикалық телехабар таратуды алмастырған сұранысқа ие хабар тарату платформалары өсуін жалғастыруда. Соңғы айда бұл платформаларды пайдаланғанын айтқан жастардың көрсеткіші 65 пайызға жетсе, күнделікті пайдалану көрсеткіші 9,7 пайызды құрады. Бұл платформаларды пайдалану деңгейі 2022 жылы 40 пайызды құрайтынын ескерсек, жастардың цифрлық басылымға деген қызығушылығы экспоненциалды түрде артқаны анық. Соңғы айда дәстүрлі арналар арасында радионы жастардың 28,8 пайызы таңдаса, күнделікті радио тыңдау көрсеткіші 4,6 пайыз деңгейінде қалды. Орташа тәуліктік радио тыңдау уақыты әйелдер үшін 33 минут және ерлер үшін 44 минут болды.

Интернет пен әлеуметтік медиа күннің көп бөлігін қамтиды

Жастардың өмірінің орталығындағы интернетті пайдалану өз орнын сақтап қалды. Соңғы айда интернетті пайдаландым дегендердің басым көпшілігі 94,4 пайызға жетті. Күн сайын интернетті белсенді пайдаланатындардың көрсеткіші 78,1 пайыз; Орташа тәуліктік интернетті пайдалану уақыты әйелдер үшін 4 сағат 37 минут, ал ер адамдар үшін 4 сағат 50 минут болып есептелді. Бір қызығы, 19-21 жас тобындағы жастар үшін бұл уақыт орта есеппен күніне 5 сағат 10 минутқа дейін артқан. Жастардың жаңа буын технологияларына бейімделу жылдамдығы жасанды интеллект деректерімен де дәлелденді; Жастардың 74,9 пайызы соңғы айда жасанды интеллект қолдайтын қолданбаларды көргенін айтты.

Әлеуметтік желі жастардың күнделікті өмір салтына айналды. Әлеуметтік желіні күнделікті пайдаланатындардың көрсеткіші 70,8 пайыз болса, соңғы айда оны пайдаланғандардың көрсеткіші 89,2 пайызды құраған. Жастар орта есеппен күніне 3 сағат 24 минутты әлеуметтік желіде өткізеді. Бұл уақыт әйелдер үшін 3 сағат 34 минут, ерлер үшін 3 сағат 15 минут болып өлшенді. Әлеуметтік медианы пайдалану мақсаты бойынша бірінші орында 86,6 пайызбен «күн тәртібін қадағалау», екінші орында 52,1 пайызбен брендтер және 46,7 пайызбен онлайн сауда болды. Сондай-ақ, жастардың басым көпшілігі, яғни 88,1 пайызы әлеуметтік желіні пайдалану үшін кем дегенде 16 жасты шектеу керек деген пікір білдірді.

Соңында, жастардың ақпаратқа қол жеткізіп, жаңалық алатын көздерін сарапқа салғанда, дәстүрлі журналистиканың артта қалғаны байқалды. Жастардың жаңалықтар алу үшін ең көп таңдаған ортасы 82,4 пайызбен әлеуметтік желі болды. Әлеуметтік желіден кейін 75,6 пайызбен онлайн жаңалықтар сайттары тұрса, 53,7 пайызбен телеарналар үшінші орында.