RTÜK Youngaşlaryň sanly endiklerini yglan etdi: Telewizor söýgüden gaçdy, Emeli intellekt bilen gyzyklanma iň ýokary derejesine ýetdi

Radio we telewideniýe Supremeokary Geňeşi (RTÜK) Türkiýedäki ýaş nesliň sanly dünýä we olaryň media sarp ediş endikleri bilen çuňňur baglanyşygyny öwrenýän "Youthaşlaryň köpçülikleýin habar beriş serişdelerinden peýdalanmak we sanly sowatlylygy öwrenmek" netijelerini halka mälim etdi. Gözleg, 15-21 ýaş aralygyndaky ýaşlaryň sanly ussatlyk derejesini, şeýle hem telewizor, radio, internet, sosial media we talap edilýän ýaýlym platformalaryny ulanmagyň ýygylygy barada giňişleýin açdy.

Türk statistika instituty (TUIK) tarapyndan berlen häzirki ilat maglumatlaryna eýerip, ýaş we jyns kwotalary boýunça içginlik bilen geçirilen bu ägirt uly gözleg, NUTS-2 derejesinde 26 dürli şäherde ýaşaýan 7 müň 511 ýaş bilen kompýuter kömegi bilen geçirilen telefon gözleg (CATI) usulyny ulanmak arkaly geçirildi.

Sanly sowatlylyk we ofis programmalarynda uly böküş

Gözlegiň iň täsirli netijelerinden biri, ýaşlaryň sanly sowatlylyk derejesiniň çalt ýokarlanmagydy. Alnan maglumatlara görä, ýaşlaryň 57,2 göteriminiň sanly sowatlylyk derejesi ýokary, 28,9 göterimi orta derejede, 13,9 göterimi pes derejede galdy. Bu maglumatlar 2022-nji ýylyň netijeleri bilen deňeşdirilende ägirt uly ösüşi ýüze çykarýar. 2022-nji ýylda sanly sowatlylygy pes bolan ýaşlaryň sany 35,6 göterim bolsa-da, 2025-nji ýylda bu görkeziji 13,9 göterime çenli peseldi. Sowatlylyk derejesi ýokary bolanlaryň derejesi 29,4 göterimden 57,2 göterime çenli ýokarlandy.

ageaş toparlary esasynda gözden geçirilende, 19-21 ýaş aralygyndaky ýaşlaryň 62,4 göteriminiň sanly sowatlylygyň ýokarydygy, bu görkezijiniň 15-18 ýaş toparyndaky 53,4 göterim hökmünde kesgitlenildi. Şeýle-de bolsa, sanly ofisde esasy ofis programmalarynda gaty işjeň ýaşlaryň ýeterlik däldigi ünsi çekdi. Gatnaşanlaryň diňe 42 göteriminiň Word, Excel we PowerPoint ýaly esasy iş programma üpjünçiligini netijeli ulanyp biljekdigi kesgitlenildi. Beýleki tarapdan, ýaşlaryň 55,3 göteriminiň ýokary sanly aýak yzy we 44,7 göteriminiň sanly aýak yzy habardarlygynyň pesdigi anyklandy. Bu, ýaşlaryň internetde galdyrýan yzlaryndan has habarly bolmalydygyny görkezýär.

Telewizor islegden gaçýar, talap edilýän platformalar ýokarlanýar

Adaty metbugatyň iň berk binýady bolan telewideniýe ýaş nesliň arasynda çynlakaý gan ýitgisini başdan geçirýär. 2022-nji ýylda ýaşlaryň ortaça gündelik telewizora tomaşa ediş wagty 1 sagat 40 minut bolsa-da, bu wagtyň 2025-nji ýyla çenli bary-ýogy 40 minuta çenli azaljakdygy kesgitlenildi. Soraga gatnaşanlaryň 77,4 göterimi soňky aýda azyndan bir gezek telewizora tomaşa edýändiklerini mälim etseler-de, her gün telewizora yzygiderli tomaşa edýändiklerini aýdýanlaryň sany bary-ýogy 10,1 göterimde galdy. Jyns esasynda geçirilen derňewde aýallaryň telewizorda görüş derejesiniň (80,4 göterim) erkekleriňkiden (74,5 göterim) ýokarydygy göründi.

Klassiki teleýaýlymyň ornuny tutýan talap boýunça ýaýlym platformalary artmagyny dowam etdirýärler. Geçen aýda bu platformalary ulanandyklaryny mälim eden ýaşlaryň sany 65 göterime ýetdi, gündelik ulanyş derejesi bolsa 9,7 göterim boldy. Bu platformalaryň ulanylyş derejesiniň 2022-nji ýylda 40 göterimdigini göz öňünde tutsak, ýaşlaryň sanly neşirlere bolan gyzyklanmasynyň barha artandygy aýdyňdyr. Adaty kanallaryň arasynda radio soňky aýda ýaşlaryň 28,8 göterimi tarapyndan ileri tutulsa-da, gündelik radio diňleýiş derejesi 4,6 göterimde galdy. Gündelik radio diňlemek wagty aýallar üçin 33 minut, erkekler üçin 44 minut hökmünde ölçeldi.

Internet we sosial media günüň köpüsini ýapýar

peopleaşlaryň durmuşynyň merkezinde ýerleşýän internet ulanylyşy, birinji orny eýeleýär. Geçen aýda interneti ulanandyklaryny mälim edenleriň sany 94,4 göterime barabar boldy. Her gün interneti işjeň ulanýanlaryň sany 78,1 göterim; Gündelik internet ulanylyşy aýallar üçin 4 sagat 37 minut, erkekler üçin 4 sagat 50 minut hasaplandy. 19-21 ýaş aralygyndaky ýaşlar üçin bu gezek ortaça günde 5 sagat 10 minuda çenli ýokarlanandygy bellärliklidir. Peopleaşlaryň täze nesil tehnologiýalaryna uýgunlaşmagynyň tizligi emeli intellekt maglumatlary bilen subut edildi; Peopleaşlaryň 74,9 göterimi soňky aýda emeli intellekt bilen goldanýan programmalary başdan geçirendiklerini aýtdy.

Sosial mediýa ýaşlaryň gündelik durmuşyna öwrüldi. Sosial mediany her gün ulanýanlaryň sany 70,8 göterim, soňky aýda ony ulananlaryň sany 89,2 göterim boldy. Peopleaşlar sosial ulgamlarda ortaça 3 sagat 24 minut geçirýärler. Bu wagt aýallar üçin 3 sagat 34 minut, erkekler üçin 3 sagat 15 minut hökmünde ölçenildi. Sosial mediany ulanmak maksady bilen birinji orny 86,6 göterim bilen “gün tertibine eýerdi”, 52,1 göterim marka we 46,7 göterim onlaýn söwda. Mundan başga-da, ýaşlaryň aglaba köplügi, 88,1 göterimi sosial mediany ulanmak üçin azyndan 16 ýaş çäklendirmesiniň girizilmelidigi baradaky pikiri aýtdy.

Ahyrynda, maglumat alýan we habar alýan ýaşlaryň çeşmeleri gözden geçirilende, adaty ismurnalistikanyň yzda galandygy göründi. Habar almak üçin ýaşlaryň iň halanýan serişdesi 82,4 göterim bilen sosial media boldy. Sosial mediada 75,6 göterim onlaýn habar saýtlary bar bolsa, telewizion kanallar 53,7 göterim bilen üçünji ýeri eýeledi.