Трамп Израиль мен Парсы шығанағы елдеріне соғыс өтемақысын сұрайды

АҚШ президенті Дональд Трамп Иранмен соғыстың шығынын одақтас елдер көтеруі керек деп мәлімдеді. CBS News тілшісі Росс Доутхатқа берген сұхбатында Трамп Израильдің АҚШ-тың араласуы арқасында өмір сүруін жалғастырып жатқанын алға тартып: "Ол ақшаның барлығын қайтарамыз. Олар 100 пайыз төлейді. Өйткені біз болмасақ, олар да болмас еді."Бұл талап Республикалық партияның аралық сайлауда жеңілгеннен кейін күн тәртібіне шықты.

Трамп қай елдерден өтемақы талап етіп отыр?

Басынан бері Иранға қарсы соғыстың тікелей қатысушысы болған Израиль Трамптың өтемақы тізіміне енгізілген алғашқы ел болды. АҚШ президенті Израильдің ядролық арсеналын залалсыздандырғандарын айтып: «Егер мен мұны істемегенімде қазір Израиль деген ел болмас еді» деді. Трамп сондай-ақ Сауд Арабиясы, Біріккен Араб Әмірліктері (БАӘ), Катар, Бахрейн және Кувейттен қайтаруды талап ететінін қайталады, олар Ормуз бұғазындағы әскери қатысудан пайда көрді.

Иран соғысы АҚШ-қа қанша тұрады?

АҚШ әскери деректеріне сәйкес, Иран соғысының шығыны 2026 жылдың 10 қарашасындағы жағдай бойынша 47,1 миллиард долларға жетті. Бұл көрсеткіш АҚШ-тың Таяу Шығыстағы базаларына келтірілген шығынды қамтымағандықтан, нақты шығын әлдеқайда жоғары деп саналады. Қыркүйек айындағы АҚШ Конгрессінің бюджеттік кеңсесінің бағалауы бойынша, қақтығыс жалғасып жатқан әр ай үшін 2-3 миллиард доллар қосымша шығын бар.

АҚШ президенті Трамп Иранмен соғысты «нәтижелі аяқталды» деп сипаттағаныменол одақтастарынан өтемақы алуды талап етуді жалғастыруда. Парсы шығанағы елдері болса, соғыс жоспарлары туралы алдын ала хабардар болмағанын және қақтығыстардан ең көп зардап шеккен тараптар екенін айтып, дипломатиялық шешімге шақыруларын қайталайды.

Халықаралық қатынастар сарапшылары Құрама Штаттардың аймақтағы одақтастарынан тікелей өтемақы алуы екіталай екенін айтады. Сарапшылар бұл мәлімдемелер маңызды саяси ұсыныстан гөрі, аралық сайлау нәтижелерінен кейін отандық қоғамға саяси хабарлама болып табылады деген пікірде.

Саяси хабар немесе жаңа экономикалық саясат па?

Трамптың мәлімдемелері оның сайлаудағы жеңілісінен кейін сыртқы саясатқа назар аудару әрекеті ретінде қарастырылады. Сарапшылар Парсы шығанағы елдерінің бұл талапты сақтықпен орындайтынын және тікелей төлем процесі басталмайтынын айтады.

Израиль мен Парсы шығанағы елдерін не күтіп тұр?

АҚШ-тың жыл соңынан кейін Израильге көмегін қысқартатынын жариялауы Израильдің экономикалық қысымға ұшырауы мүмкін екенін көрсетеді. Парсы шығанағы елдері үшін бұл мәлімдемелер АҚШ-тың аймақтағы әскери қатысуының болашағына қатысты жаңа белгісіздік кезеңін бастауы мүмкін.