ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump, Eýran bilen söweşiň çykdajylaryny soýuzdaş ýurtlar çekmelidigini aýtdy. CBS habarlar gullugynyň habarçysy Ross Doutat bilen geçirilen söhbetdeşlikde Trump ABŞ-nyň gatyşmagy netijesinde Ysraýylyň barlygyny dowam etdirýändigini öňe sürdi we: "Şol pullaryň hemmesini yzyna alarys. 100 göterim tölär. Sebäbi bu bolmadyk bolsa, olar bolmazdy." Aradaky saýlawlarda Respublikan partiýa ýeňilenden soň gün tertibine geldi.
Trump haýsy ýurtlardan kompensasiýa talap edýär?
Ilkibaşdan Eýrana garşy söweşe gönüden-göni gatnaşan Ysraýyl, Trumpyň öwezini dolmak sanawyna girizilen ilkinji ýurt boldy. ABŞ-nyň prezidenti Ysraýylyň ýadro arsenalyny zyýansyzlandyrandyklaryny mälim etdi we: "Muny etmedik bolsam, indi Ysraýyl diýilýän ýurt bolmazdy" -diýdi. Şeýle hem, Trump Saud Arabystanyndan, Birleşen Arap Emirliklerinden (BAE), Katardan, Bahreýnden we Kuweýtden Hormuz bogazyndaky harby güýçlerden peýdalanandygyny öňe sürdi.
Eýran söweşi ABŞ-nyň bahasy näçe?
ABŞ-nyň harby maglumatlaryna görä, 2026-njy ýylyň 10-njy noýabrynda Eýran söweşiniň bahasy 47,1 milliard dollara ýetdi. Bu görkeziji ABŞ-nyň Eastakyn Gündogardaky bazalaryna zeper ýetmegini öz içine almaýandygy sebäpli, hakyky çykdajy has ýokary hasaplanýar. ABŞ-nyň Kongresiniň býudjet gullugynyň sentýabr aýynda beren çaklamalaryna görä, konfliktiň dowam etmegi üçin her aý üçin goşmaça 2-3 milliard dollar çykdajy edilýär.
ABŞ-nyň prezidenti Trump Eýran bilen urşy "netijeli gutardy" diýip häsiýetlendirse-de, ýaranlaryndan öwezini dolmagy talap edýär. Beýleki tarapdan Aýlag ýurtlary, uruş meýilnamalary barada öňünden habar berilmeýändigini we konfliktleriň iň köp täsir edýän taraplarydygyny aýdyp, diplomatik çözgüt çagyryşlaryny gaýtalaýarlar.
Halkara gatnaşyklar boýunça hünärmenler Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň sebitdäki ýaranlaryndan göni kompensasiýa almagynyň ähtimal däldigini aýdýarlar. Analitikler bu sözleriň, orta möhletdäki saýlaw netijelerinden soň içerki ilata çynlakaý syýasat teklibinden has köp syýasy habardygyny kabul edýärler.
Syýasy habar ýa-da täze ykdysady syýasat?
Trumpyň aýdanlary, saýlawda ýeňilenden soň daşary syýasata ünsi çekmek synanyşygy hasaplanýar. Hünärmenler Aýlag ýurtlarynyň bu islegi seresaplylyk bilen kanagatlandyrjakdygyny we göni töleg etabynyň başlamagyna garaşylmaýandygyny aýdýarlar.
Ysraýyla we Aýlag ýurtlaryna näme garaşýar?
ABŞ-nyň ýylyň ahyryndan soň Ysraýyla berilýän kömegi kesjekdigini yglan etmegi Ysraýylyň ykdysady basyşa sezewar bolup biljekdigini görkezýär. Aýlag ýurtlary üçin bu beýannamalar ABŞ-nyň sebitdäki harby güýçleriniň geljegi bilen baglanyşykly täze näbellilik döwrüni başlap biler.
Çeşme: Haber7
Bu habar çeşme habaryndan emeli aňyň goldawy bilen taýýarlandy we türk dilinden maşyn terjimesi arkaly terjime edildi. Biz nähili işleýäris?
Teswirler (0)
Teswir ýaz
Entek teswir ýazylmandyr. Ilkinji teswiri siz ýazyň!