Израиль «Түбөлүк согуштун» спиралында жалгыз калганда, Түркия аймактык күч катары өзгөчөлөнүүдө
Израилдик эксперт Шайел Бен-Эфраим жана доктор Селим Хан Йениакун Тель-Авивдин агрессивдүү саясаттарынан улам изоляцияланганын, ал эми Түркиянын жаркыраганын түшүндүрүштү.
Израилдин Жакынкы Чыгышты өрттөгөн агрессивдүү аскердик саясаты өлкөнү эл аралык аренада терең жалгыздыкка сүйрөп жатат. Эксперттер Тель-Авив башкаруучулугунун «түгөнгүс согуш» деп сыпатталган бул стратегиясынын өнөктөшү АКШ менен болгон карым – катнаштарын тарыхтын эң оор кризисине алып келгенин белгилеп, Түркиянын аймактык ырааттуулуктун негиздөөчүсү катары өзгөчөлөнүп жатканын баса белгилешти.
Жакынкы Чыгыш боюнча талдоочу Израиль армиясынын мурдагы кызматкери Шайел Бен-Эфраим, Израилдин аймактык кол салуулары кокусунан эмес, тескерисинче, алар өзүн-өзү азыктандыруучу жана туруктуу "түбөлүктүү согуш" концепциясы менен иштелип чыкканын белгиледи.
деди.
Бен-Эфраим Израилдин коргонуу бюрократиясынын ар бир көйгөйдү орой күч менен чечүү рефлекси бар экенин жана Нетаньяху бул тенденцияны толугу менен бошоткондугун билдирди. Ал Тышкы иштер министрлиги сыяктуу дипломатиялык механизмдер да, АКШнын салттуу кысымы да бул процессте чектөөчү ролду ойной албасын белгиледи. Эксперт, Палестина жерлерин басып алган ашынган оңчул отурукташуучулардын күчтүү лобби түзгөнүн, согуштун бул топтор тарабынан жаңы басып алуу аймактарын түзүү мүмкүнчүлүгү катары көрүлгөнүн белгиледи; Ал Батыш жээктен кийин Газа, Ливан жана Сирияга жайгашууну көздөгөн Мессияндык күн тартиби ойноп жатканын айтты.
Израилди колдоо АКШ коомчулугунда тездик менен эрип баратат
Бен-Эфраим Вашингтон менен Тель-Авивдин ортосундагы карым-катнаштардын тарыхтын эң азаптуу мезгилин башынан өткөрүп жатканын белгилеп, Америка коомундагы парадигмалардын өзгөрүшүнө көңүл бурду. АКШ коомчулугунун маанилүү бөлүгүнүн Израилдин согуш кылмыштарын, алтургай геноцид кылды деп ойлогондорун баса белгилеген эксперт, аскерий жардамдарды кыскартуу талаптарынын күндөн-күнгө көбөйүп жатканын айтты. Бен-Эфраим алдын ала,"Израиль кабылдоо согушун жоготту. Биз АКШ курал ташууну толугу менен токтото турган келечекте бир мезгилге бара жатабыз. Израилге иш-аракет үчүн шартсыз орун берген бош чек мындан ары столдо жок " Израилде октябрь айында өткөрүлүшү пландалган шайлоолорду анализдеген Бен-Эфраим, Нетаньяхунун шайлоолордо олуттуу добуштарды жоготкондугун, бирок оппозициянын өкмөттү куроо үчүн көпчүлүккө жете албай кыйнала турганын белгиледи. Кнессетте, Израил парламентинде өкмөттү түзүү үчүн 60тан ашуун орундуу туруктуу коалиция керек экенин эске салган серепчи, оппозициялык партиялар өз ара расисттик мамиледен улам араб партиялары менен өнөктөштүк түзө албай жатканын айтты.
Тель-Авив аймактык нормалдаштыруу мүмкүнчүлүктөрүн өз колу менен жок кылганын талашкан Бен-Эфраим, Иранга каршы агрессивдүү саясат АКШнын Жакынкы Чыгыштагы таасирине да сокку урганын айтты. Бул контекстте аймактык тең салмактуулуктардын өзгөргөнүн белгилеген эксперт: «Пакистан, Сауд Арабия жана Түркиянын ортосундагы коргонуу кызматташтыгы келишими укмуштуудай бир өнүгүү. Жергиликтүү актерлордун аймактык ырааттуулук үчүн демилгени колго алышы Түркия үчүн абдан чоң дипломатиялык ийгилик»,-деп баалады.
Баштоо доктринасы жана өкмөттү ашкере оңчулдардын кармашы
Мармара университетинин Жакынкы Чыгыш жана Ислам өлкөлөрү изилдөө институтунун окутуучу мүчөсүДр. Селим Хан Йениакун ошондой эле Израилдин туңгуюкка кептелген «түбөлүк согуш» саясатын ички жана тышкы динамика аркылуу талдап чыкты. Йениакун, Нетаньяху жетектеген Ликуд партиясынын бийлигин сактап калуу үчүн Итамар Бен-Гвир жана Безалел Смотрих сыяктуу ашынган оңчул, расист фигуралардын кулуна айланганын баса белгиледи.
Ениакун Израилдин коопсуздук стратегиясынын тарыхта Давид Бен-Гуриондун «тыюу» саясатынан коркунуч элементтерине каршы алдын алуучу жана кыйратуучу кол салууларды караган «Баштоо доктринасына» чейин өзгөргөнүн белгилеп, Газадагы геноциддин Американын коомдук пикиринде, ал тургай АКШдагы жөөт диаспорасында да терең жаракаларды пайда кылганын белгиледи. Йениакун Израилдин агрессивдүү мамилеси АКШнын аймактагы узак мөөнөттүү кызыкчылыктарын саботаж кылып жатканын белгиледи.
Эгер Нетаньяху мүмкүн болгон мөөнөтүнөн мурда шайлоодо кайрадан бийликке келсе, түзүлө турган жаңы коалициянын азыркы өкмөттөн алда канча зордукчул, эзүүчү жана геноциддик мүнөздө болоорун эскерткен Йениакун Израилдин аймактык союздаштарынан да, глобалдык өнөктөштөрүнөн да тез обочолонуп калганын белгиледи.
Комментарийлер (0)
Комментарий жазуу
Азырынча пикир жазыла элек. Биринчи пикирди сиз жазыңыз!