Ysraýyl "Tükeniksiz söweş" spiralynda ýalňyz bolsa-da, Türkiye sebit güýji hökmünde tapawutlanýar

Eastakyn Gündogary oda ýakan Ysraýylyň agressiw harby syýasaty ýurdy halkara arenasynda çuňňur ýalňyzlyga çekýär. Hünärmenler, "tükeniksiz söweş" diýlip häsiýetlendirilýän Tel Awiw administrasiýasynyň bu strategiýasynyň, ýarany ABŞ bilen gatnaşyklaryny taryhyň iň agyr krizisine getirendigini, şol bir wagtyň özünde-de Türkiýäniň sebit durnuklylygynyň esaslandyryjysydygyny belläp geçýärler.

Eastakyn Gündogaryň analitigi Ysraýyl goşunynyň öňki işgäri Şaýel Ben-Efraýim Ysraýylyň sebitleýin hüjümleriniň tötänleýin däldigini, tersine, öz-özüni iýmitlendirmek we hemişelik "tükeniksiz söweş" düşünjesi bilen döredilendigini aýtdy.

Ben-Efraýim Ysraýylyň goranmak býurokratiýasynyň her meseläni zalym güýç bilen çözmek üçin refleksiniň bardygyny we Netanýahunyň bu tendensiýany düýbünden ýok edendigini aýtdy. Bu işde Daşary işler ministrligi ýa-da ABŞ-nyň adaty basyşy ýaly diplomatik mehanizmleriň çäklendiriji rol oýnap bilmejekdigine ünsi çekdi. Bilermen, Palestina topraklaryny basyp alan aşa sagçy göçmenleriň güýçli bir lobbi döredendigini we urşuň bu toparlar tarapyndan täze basyp alyş ýerlerini döretmäge mümkinçilik hökmünde görülýändigini aýtdy; Günbatar Şeriýadan soň Gazada, Liwanda we Siriýada mesgen tutmagy maksat edinýän messian meýilnamasynyň durmuşa geçirilýändigini aýtdy.

ABŞ-nyň jemgyýetçiliginde Ysraýyla goldaw çalt ereýär

Ben-Efraýim Waşington bilen Tel Awiwiň arasyndaky gatnaşyklaryň taryhyň iň agyr döwrüni başdan geçirýändigini aýtdy we Amerikan jemgyýetindäki paradigma çalşygyna ünsi çekdi. ABŞ-nyň jemgyýetçiliginiň aglaba böleginiň Ysraýylyň uruş jenaýatlaryny we hatda genosidleri edendigini pikir edýändigine ünsi çeken hünärmen, harby kömegi azaltmak baradaky talaplaryň günsaýyn artýandygyny aýtdy. Ben-Efraýym çak edipdi, "Ysraýyl düşünje söweşini ýitirdi. Geljekde ABŞ ýarag iberilmegini doly bes etjek bir döwre tarap barýarys. Ysraýyla şertsiz şert döredýän boş barlag indi stoluň üstünde däl."

Demokratik partiýanyň içindäki üýtgeşmeler barada durup geçen bilermen, partiýa bazasynyň arasynda ýokarlanýan Ysraýyla garşy sesleriň administrasiýa tarapyndan kabul edilip başlandygyny we Abdul El-Saýed we Nýu-Yorkork şäher geňeşiniň agzasy Zohran Mamdani ýaly şahsyýetleriň partiýada ýer alandygyny aýtdy. Edil şonuň ýaly-da, Respublikan partiýanyň içinde J.D., daşary ýurt gatyşmalaryndan we Ysraýyla çäksiz goldaw bermekden uzak durýan Wansyň wekili bolan täze konserwatiw ganatyň has güýçlenendigini aýtdy.

Ysraýyl syýasatynda "jynsparazlyk" sebäpli oppozisiýa birleşip bilmeýär

Oktýabr aýynda Ysraýylda geçiriljek saýlawlary seljeren Ben-Efraýim, Netanýahunyň saýlawlarda çynlakaý ses alandygyny, ýöne oppozisiýa hökümet gurmak üçin köplüge ýetmekde kynçylyk çekjekdigini aýtdy. Analitik, Ysraýylyň parlamenti bolan Knessetde hökümet gurmak üçin 60-dan gowrak oturgyçdan ybarat durnukly koalisiýanyň zerurdygyny ýatladyp, oppozisiýa partiýalarynyň öz aralarynda jynsparaz garaýyşlar sebäpli arap partiýalary bilen hyzmatdaşlyk gurup bilmejekdigini aýtdy.

Ben-Efraýym, jemi 11 deputatyň bolmagyna garaşylýan iki esasy arap partiýasy oppozisiýa koalisiýasyna goşulsa, 70 orunlyk güýçli bir toparyň döredilip bilinjekdigini we şu pursatda Netanýahunyň taktiki zehinini görkezendigini we Likudyň öňki deputaty Gilad Erdan ýaly şahsyýetleri aýratyn partiýalary döretmegi we bu ýolda sagçy sesleri birleşdirmegi meýilleşdirýändigini aýtdy. src = "https://devlet-tc.hel1.your-objectstorage.com/news-images/6a7dd529e7ed0-1786631465.jpg" data-style = "border-style: solid; border-width: 3px; height: 308px; margin: 3px; width: 800px">

Tel-Awiwiň sebitleýin kadalaşdyrmak mümkinçiliklerini öz eli bilen ýok edendigini öňe süren Ben-Efraýim, Eýrana garşy agressiw syýasatyň ABŞ-nyň Eastakyn Gündogardaky täsirine-de zarba urandygyny aýtdy. Bu ugurda sebitdäki deňagramlylygyň üýtgändigini mälim eden bilermen: "Pakistan, Saud Arabystany we Türkiýäniň arasyndaky goranyş hyzmatdaşlygy şertnamasy adatdan daşary ösüş. Localerli aktýorlaryň sebit durnuklylygy üçin başlangyç görkezmegi Türkiýe üçin ägirt uly diplomatik üstünlik."

Başlangyç doktrinasy we hökümediň iň sag tarapy

Marmara uniwersiteti Eastakyn Gündogar we Yslam ýurtlary gözleg institutynyň fakultet agzasy Dr. Selim Han Yeniacun, şeýle hem Ysraýylyň içerki we daşarky dinamika arkaly petiklenen "tükeniksiz söweş" syýasatyny seljerdi. Yeniacun, Netanýahunyň ýolbaşçylygyndaky Likud partiýasynyň güýjüni saklamak üçin Itamar Ben-Gvir we Bezalel Smotriç ýaly aşa sagçy, jynsparaz şahsyýetleriň guly bolandygyny aýtdy.

Yeniacun, Ysraýylyň howpsuzlyk strategiýasynyň taryhda Deýwid Ben-Gurionyň "saklamak" syýasatlaryndan howp elementlerine garşy öňüni alyş we weýran ediji hüjümleri göz öňünde tutýan "Başlangyç taglymatyna" öwrülendigini mälim etdi we Gazadaky genosidiň Amerikanyň jemgyýetçilik pikirinde we hatda ABŞ-daky ýewreý diasporasynda-da çuňňur döwüklere sebäp bolandygyny aýtdy. Yeniacun, Ysraýylyň agressiw garaýşynyň ABŞ-nyň sebitdäki uzak möhletleýin bähbitlerine zyýan ýetirýändigini aýtdy.

Netanýahu mümkin bolan irki saýlawlarda ýene-de häkimiýete gelse, dörediljek täze koalisiýanyň häzirki hökümete garanyňda has zorlukly, eziji we genosid häsiýetini görkezjekdigini duýdurýan Yeniacun, Ysraýylyň sebitdäki ýaranlaryndan we global hyzmatdaşlaryndan çalt üzňeleşýändigini aýtdy.

Ysraýylyň sebitde "bidüzgünçiliklere sebäp bolýan goňşularyň zaýalanan çagasy" ýaly hereket edýändigini mälim eden Yeniacun, beýleki tarapdan, Türkiýäniň töweregindäki sebit ýurtlaryny geostrategiki agramy we konstruktiw diplomatiýasy bilen birleşdirýän özüne çekiji merkeze öwrülendigini aýtdy.