Президент Эрдогандын Аль-Жазирага жасаган тарыхый билдирүүлөрү: «Түркия согуштан качпайт»

Президент Режеп Тайып Эрдоган Дохада жайгашкан Al Jazeera Arabic телеканалына берген атайын маегинде глобалдык жана аймактык коопсуздук архитектурасына терең таасир эте турган таң калыштуу билдирүүлөрдү жасады. Түркиянын тышкы саясий көз карашын, коргонуу стратегияларын жана аймактык кризистерге карата мамилесин бөлүшкөн Эрдоган, Анкаранын тынчтыкты жактаган позициясын дагы бир жолу кайталады жана өлкөнүн коопсуздугуна коркунуч туудурган коркунучтар алдында артка чегинбей турганын ачык айтты.

Мекке келишими жана үч тараптуу коргонуу келишими: НАТОнун 5-беренесинин модели

Түркия, Пакистан жана Сауд Аравиянын ортосунда 7-августта кол коюлган коопсуздукка багытталган Мекке биргелешкен коргонуу келишими тууралуу сөз кылган президент Эрдоган, бул өнөктөштүктүн глобалдык тең салмактуулуктарды өзгөртө турганын айтты. Келишимдин ыйык жерлерде кол коюлушу менен дүйнөгө абдан күчтүү тынчтык кабарын бергенин белгилеген Эрдоган, бул келишимдин иштешин НАТОнун атактуу 5-беренесине салыштырды. Эрдоган үч өлкөнүн бирине кол салуу боло турган болсо орток коргонуу механизми ишке кирерин жана тараптардын бири-бирин коргой турганын жарыялады. Бул келишимдин кеңейүүгө ачык экенин белгилеген президент, кааласа жаңы өлкөлөрдүн, өзгөчө Египеттин бул коопсуздук чатырына кошула ала турганы тууралуу сүйүнчүсүн берди.

Дамаскка тарыхый сапар жана Сирия менен жаңы доор сигналы

Сириядагы акыркы саясий абалдарга жана президент Ахмед Шара жетектеген жаңы башкарууга токтолгон Эрдоган, эки өлкөнүн ортосундагы мамлекеттик механизмдердин абдан шайкеш иштеп жатканын айтты. Түркиянын Сириянын ырааттуулугу үчүн бардык жоопкерчиликти өз мойнуна алганын белгилеген президент жакын арада борбор шаар Дамаскка расмий сапар менен барууну пландаганын билдирди. Сирия калкы жана башкаруучулугунун жалгыз калбай турганын баса белгилеген Эрдоган, Анкаранын Дамаск башкаруучулугу менен бир туугандык мыйзамдын алкагында кызматташтыгын чечкиндүү уланта турганын баса белгиледи. Эрдоган Ливандын президенти Жозеф Аун менен болгон жолугушуусуна токтолуп, АКШ менен Трамптын Ливанды өздөрү тартылып жаткан оттун шакегинен куткаруу аракеттери уланып жатканын айтты.

АКШ жана Израилдин аймактык агрессиясы менен F-35 күн тартиби

Вашингтон менен карым-катнаштар тууралуу маанилүү билдирүүлөрдү берген президент Эрдоган, АКШнын президенти Дональд Трамптын F-35 согуштук учактары боюнча Түркияга берген убадасын аткарышын күткөндөрүн айтты. Эки өлкөнүн карым-катнаштарынын түздөн-түз жүргүзүлүп жатканын жана бул процессте Израилдин үстөлдө болбогонун белгилеген Эрдоган коргонуу өнөр жайы жана соода көлөмүн арттыруу чечкиндүүлүгүн бөлүштү. Газа жана Ливандагы гуманитардык трагедияларга көңүл бурган Эрдоган, Израилди аймактагы согуштун негизги актеру жана шыкакчысы катары мүнөздөдү. Ок атышпоо процессинде Хамастын абдан конструктивдүү мамиле кылганы менен Тель-Авив башкаруусунун агрессивдүү мамилесин улантканын белгилеген президент Түркияга ыктымалдуу коркунучта өлкөнүн эч качан согуштан кутула албасын ачык айтты.

Региондук энергетикалык трафик, Россия жана Европа Биримдиги мамилелери

Ормуз кысыгында мунай ташуунун үзгүлтүксүз жана бекер уланышынын дүйнөлүк экономика үчүн өтө маанилүү экенин белгилеген Эрдоган, бул темада Иран менен макул экендерин айтты. Ливиянын мунай запастарын Turkish Petroleum (TP) менен биргелешип колдонуу процессинин чечкиндүүлүк менен уланып жатканын жана Судандагы байистүү өкмөткө колдоо көрсөтүүнүн улана турганын кошумчалады. Орусия менен жүргүзүлүп жаткан динамикалык телефон дипломатиясына басым жасаган президент, эки өлкөнүн карым-катнаштары жогорку деңгээлде экенин айтты. Акырында Түркиянын Европа Биримдигине (ЕБ) мүчөлүк процессине да токтолгон Эрдоган, 53 жылдан бери эшигинде күткөн Түркиянын приоритетинин Евробиримдик эмес экенин, биримдикке кирбесе, чыныгы утулган тараптын Европа болорун айтып, сөзүн жыйынтыктады.