Президент Эрдогандын Аль-Жазирага жасаган тарыхый билдирүүлөрү: «Түркия согуштан коркпойт»

Түркия, Сауд Арабиясы жана Пакистандын ортосунда ишке ашырылган Мекке биргелешкен коргонуу келишими глобалдык жана аймактык саясаттын борборундагы ордун сактап келет. АКШ, Израил жана Ирандын ортосундагы чыңалуу күчөгөн оор мезгилде кол коюлган жана башка аймактык мамлекеттердин катышуусуна ачык болгон бул тарыхый келишим президент Режеп Таййип Эрдоганга эл аралык кызыгууну туу чокусуна алып чыкты. Келишимге кол коюлгандан кийин Эрдоган Шарк ал-Авсат жана Аль Арабия сыяктуу абройлуу медиа уюмдары менен маектешип, соңунда Дохада жайгашкан Al Jazeera Arabic телеканалына кеңири маек берип, тарыхый билдирүүлөрдү бөлүштү.

Мекке келишими жана аймактык коргонуу келишими: "Биздин эшигибиз Египетке ачык"

Президент Эрдоган Мекке келишиминин аймакта жаңы бир доордун эшигин ачканына басым жасады. Сауд Аравия, Түркия жана Пакистандын ортосунда кол коюлган бул үч тараптуу келишимдин дүйнөгө абдан күчтүү билдирүү болгонун белгилеген Эрдоган, альянстын иштешин НАТОнун коргонуу концепциясына салыштырды. Эрдоган: «НАТОнун 5-беренеси эмнени камтыбасын, бул жердеги орток коргонуу түшүнүгү окшош түзүлүштү караштырууда. Кандайдыр бир коопсуздук коркунучу болгон учурда бул үч өлкө биргелешип кадам ташташат. Мүчө өлкөлөрдүн бирине кол салуу болгондо, бул орток коргонуу келишими болгондуктан, үч өлкөнүн бири-бирин коргоого укугу жана мүмкүнчүлүгү бар»,-деди.Келишимдин кеңейүүгө ачык экенин эске салып, президент дагы буга ар дайым кошула алабыз деди. Кол коюу аземинде Египеттин да кааласа бул процесске катыша ала турганыбызды жана эшигибиздин аларга ачык экенин билдирди.»

"Мен мүмкүн болушунча тезирээк Дамаскка барам"

Булуң аймагындагы коопсуздук тең салмактуулугу жана Ормуз кысыгындагы абал тууралуу суроолорго жооп берген Эрдоган, деңиз жол кыймылынын эркин жана тоскоолдуксуз уланышынын аймактык ырааттуулук үчүн өтө маанилүү экенин айтты. Ирандын Перс булуңундагы өлкөлөргө карата ыктымал коркунучтарына каршы Түркиянын позициясын ачыктаган Эрдоган, тынчтыкты жактагандарын, бирок Израилдин аймакта тынымсыз согуш отун тутанткан негизги актер экенин белгиледи. Сирияда президент Ахмед Шара баштаган жаңы башкаруу менен карым-катнаштарга токтолгон Эрдоган, мамлекеттик деңгээлдеги карым-катнаштардын абдан жакшы өнүгүп жатканын белгилеп : «Сирия биздин бир тууганыбыз жана аларды эч качан жалгыз калтырбайбыз, мүмкүн болушунча тез арада Дамаскка барууну пландап жатам»,-деди. Израил медиасы жана саясатында Түркияга каршы күчөгөн агрессивдүү сөздөргө катуу жооп кайтарган Эрдоган: «Биз бул жерде согуштан эмес, дүйнө тынчтыгынан сөз кылып жатабыз. Бирок Түркияга тынчтык эмес, согуштук ниет менен кол салууга аракет кылгандар болсо, Түркия бул согуштан качпайт, тартынбайт. Албетте, мындайды каалабайбыз»,-деп эскертти.

F-35 Европа Биримдигинен күтүү жана жемелөө

Америка Кошмо Штаттары менен болгон карым-катнаштарга токтолгон президент Эрдоган коргонуу өнөр жайы жана соода көлөмүнө байланыштуу файлдарга өзгөчө көңүл бурду. АКШнын президенти Дональд Трамптын F-35 согуштук учактарына байланыштуу буга чейинки милдеттенмелерин эске салган Эрдоган: «Трамп мырзанын F-35 учактары боюнча берген убадасын аткарышын күтөбүз. Бул убаданын ишке ашырылышы Түркия үчүн чоң мааниге ээ.»Түркиянын аскердик күчү толугу менен көз карандысыз экенин жана армиянын саясий эмес позициясын баса белгилеген Эрдоган, Европа Биримдиги менен карым-катнаштары тууралуу ачык айтты. Евробиримдиктин Түркияны 53 жылдан бери эшикте күтүп турганын белгилеген Эрдоган: "Мүчөлүккө болгон көз карашыбызды сактап, эшигибизди жапкан жокпуз. Бирок биздин приоритетибиз бир гана Евробиримдик эмес. Алса жакшы, алышпаса жакшы. Евробиримдикке ар дайым айткандай, бул процессте утулган тарап Түркия эмес, Европа Биримдигинин бекем билдирүүсүн жөнөтөт" деди. Араб дүйнөсүнө кайрылуусун кайталаган Эрдоган: «Биз бирбиз, биргебиз жана чоңбуз. Бири-бирибизди сындырбай, ийиндеше басып жүрүүнү улантышыбыз керек»,- деди.