Сербиядагы саясий жер титирөө: президент Вучич парламентти таркатты, мөөнөтүнөн мурда шайлоо күнү жарыяланды

Сербияда көптөн бери күчөгөн саясий чыңалуу жана көчө кыймылдары өлкөнү эрте шайлоо чечимине сүйрөп келди. Президент Александр Вучич элге кайрылуусунда 2023-жылдын 17-декабрында болгон шайлоодон кийин кызматка киришкен азыркы парламенттин таркатылгандыгын расмий жарыялады. Өлкөдөгү туруксуздукту токтотууну көздөгөн бул маанилүү кадам менен Сербияда 2026-жылдын 25-октябрында мөөнөтүнөн мурда жалпы шайлоо өткөрүү чечими кабыл алынган.

Саясий тирешүү жана демократияга басым жасоо

Президент Вучич Сербиянын акыркы эки жылдан бери көчөлөрүн жанданткан нааразылык акцияларына жана жарандык толкундоолорго көңүлдөрдү буруп, мөөнөтүнөн мурда шайлоо өткөрүү чечиминин сөзсүз бир процесс экенин баса белгиледи. Саясий тирешүүлөрдүн кийинкиге жылдырылышынын өлкөгө дагы чоң зыян алып келерин белгилеген Вучич : «Сербиянын кайсы багытка жылаарын так аныктай турган шайлоо жыйынтыгына муктажбыз»,-деди. Чечим катары урнага ишарат кылган Вучич : «Демократия саясий системалардын эң жакшысы жана андан жакшысы али табыла элек. Көптөгөн варианттардын арасынан тандоо мүмкүнчүлүгүнө ээ болосуңар.»Бул чечим менен демократиялык системаны коргоону максат кылгандарын белгиледи.

Вучич премьер-министрликке талапкер болуп жатат: ал президенттиктен кетет

Шайлоо чечиминен кийин башкаруучу Серб Прогрессивдүү партиясы (СНС) шайлоого "Бирдиктүү Сербия" деп аталган кеңири коалициянын кол чатыры астында кирүүнү чечти. Коалициянын премьер-министрликке талапкери азыркы президент Александр Вучич деп аныкталды. Анткен менен Сербиянын Конституциясына ылайык, премьер-министр болуу үчүн Вучич алгач президенттиктен кетиши керек. Буга чейинки билдирүүлөрүндө Вучич бул кызматтан кетүү боюнча ушул айдын ичинде болорун убада кылган.

Вучичтин кызматтан кетиши менен парламенттин спикери жана мурдагы премьер-министр Ана Брнабич президенттин милдетин аткарат. Брнабич кызматка киришкенден кийин ал жаңы президенттик шайлоонун графигин түзүшү керек болот. Бул Сербия октябрда өтүүчү жалпы шайлоодон көп өтпөй кайра шайлоого барат жана бул жолу жаңы президентти шайлайт дегенди билдирет.

Эки жылдык нааразылык акциялары жана Нови Сад апааты

Кадимки шарттарда Сербияда кийинки парламенттик шайлоо 2027-жылдын декабрында өткөрүлүшү пландалган.Бирок эки жылга жакын убакыттан бери үзгүлтүксүз уланып жаткан нааразылык акциялары айрыкча студенттердин жетекчилигинде өкмөткө болгон басымды күчөттү. Жыл башынан бери мөөнөтүнөн мурда өтүүчү шайлоонун мөөнөтү боюнча ар кандай даталарды жарыялаган Вучич акыры баскычты басууга аргасыз болду.

Өлкөнү акыркы 12 жылдан бери президент жана премьер-министр катары башкарган Александр Вучич акыркы жолу 2024-жылдын ноябрында Нови-Сад шаарындагы темир жол вокзалында бетон подъездинин кулашы менен чоң кризистин ортосунда болгон. Жалпысынан 16 адамдын өмүрүн алган бул каргашалуу окуя өлкөдө өкмөттү отставкага кетирүү жана массалык нааразылык акцияларын тутандырган. эң жогорку деңгээлге. Бул социалдык жарылуу мөөнөтүнөн мурда шайлоо өткөрүү чечиминин эң чечүүчү факторлорунун бири болду.