Согуш кылмышкери Ратко Младичтин өлүмүнөн кийин Сербиянын провокациялык чечими: Ал мамлекеттик салтанат менен жерге берилет!

1995-жылы июлда Босния жана Герцеговинанын чыгышындагы Сребреница шаарында болгон кандуу геноциддин башкы архитектору Ратко Младич түрмөдө каза болгон. Адамзатка каршы кылмыштары үчүн өмүр бою эркинен ажыратылып, Нидерландиянын Гаага шаарындагы түрмөдө отурган 84 жаштагы Младичтин өлүмү серб улутчулдарынын чагымчыл аракеттери менен коштолду. Аймактагы серб калкынын согуш кылмышкерин даңазалоо аракети бүткүл Босния жана Герцеговинада нааразылыкты жаратты. Босния согушу 1992-1995-жылдары эң катуу адам укуктары бузулган жана кыргындар болгон Зворник шаарында жүздөгөн сербдер чогулуп, Серб желектери жана Младичти мактаган плакаттар менен күч көрсөтүштү.

Српска Республикасынын (РС) вице-президенти Камил Дуракович бул провокацияга катуу реакция кылды. Зворниктин босниялык курмандыктардын массалык көрүстөндөрүн жайгаштырганын эске салган Дуракович: «Бул Белград эмес. Бул жер Младичтин кыргын буйруктары жеке ишке ашырылган жер. Бул провокациячыл кыймылдарга унчукпай туруу кабыл алынгыс»,- деди. Анын сыңарындай, Сребреницага жакын жердеги Братунац шаарындагы дубалдарга «Биз баарыбыз Младичтин жоокерлерибиз» деген ураандар жазылган, ал эми Брчкодо сербдер согуш кылмышкерине эстелик шамдарын жагышкан.

Сербиянын чуулгандуу чечими: Согуш кылмышкерине расмий мамлекеттик азем

Черногория президентиЯков Милатович да бул темага байланыштуу билдирүү жасап, Младичтин согуш кылмышкери катары каза болгонун баса белгилеп: "Младич геноцид жана адамзатка каршы эң оор кылмыштар менен соттолду. Бул абал саясий талкуунун темасы эмес, эл аралык укук тарабынан катталган абсолюттук бир чындык" деди. Хорватиянын тышкы иштер министриГордан Грлич РадманМладичтин Босния-Герцеговина жана Хорватия жерлеринде өчпөс кандуу издер калтырганын белгилеп, адилеттиктен кутула албаган дагы бир канкордун өмүрүн алганын белгиледи.

Сребреница күбөлөрү: "Анын өмүр бою эркинен ажыратуу менен өлүмү - адилеттиктин салтанаты"

Сребреница геноцидинин азабын дагы эле сактап келе жаткан курман болгондордун жакындары жана күбөлөр Младичтин жаза мөөнөтүн өтөп жатып каза болушу адилеттиктин көрүнүшү экенин баса белгилешти. Сребреница мемориалдык борборунун директору Эмир Сульягич социалдык медиа эсебинен билдирүүсүндө : "Младичтин өлүмү анын жасаган кылмыштарын жок кыла албайт. Массалык мүрзөлөр дагы эле бар жана биз жоготкон өмүрлөр кайтып келбейт. Ал түрмөдө катталган геноцидчи катары каза болгон. Биз фактылардын унутулушуна эч качан жол бербейбиз" деди. Сребреница жана Зепа энелери коомунун вице-президенти Када Хотич, Младичтин ден соолугуна байланыштуу шылтоо менен эркиндикке чыкпоонун маанисине басым жасап: «Өмүрүнүн акырына чейин темир тор артында калышы тарыхый адилеттүүлүк. Бүгүн анын жапайы буйруктарынан улам жакындарыбыздын сөөктөрүн издеп жатабыз»,-деди. Геноциддин курмандыктары жана күбөлөрү ассоциациясынын президенти Мурат Тахирович да боштондукка чыгуу үчүн кысымга моюн сунбоо чоң юридикалык жеңиш экенин белгиледи.

УЕФА матчында Red Star күйөрмандарынын жаман провокациясы

Серб улутчулдугунун футболдогу чагылышы УЕФА Европа Лигасынын плей-офф раундунда дагы бир жолу пайда болду. Конокто Чехиянын Виктория Пльзен командасына барган Сербиянын «Красный Звезда» командасынын күйөрмандары трибунада чуулгандуу акция өткөрүштү. Болжол менен 1200 кишиден турган «Делиже» аттуу күйөрман тобу «Жалпы, түбөлүк даңк жана ыраазычылык» деген баннер ачып, согуш кылмышкер Ратко Младичти жактап көпкө кыйкырышты. Бул чуулгандуу көз ирмемдердин сүрөттөрү Red Star клубунун расмий социалдык баракчаларында да бөлүшүлгөн. Бул чиркиндиктен кийин Сребреница мемориалдык борбору УЕФАга расмий арыз менен кайрылып, Серб командасынын еврокубокторго катышуудан толук четтетилишин талап кылган. Эске салсак, Red Star буга чейин ушундай эле расисттик жана чагымчыл аракеттери үчүн УЕФАдан жаза алган.

16 жылдык качкындан кийинки адилеттик: Ратко Младич ким?

1942-жылы Босния жана Герцеговинанын чыгышындагы Калиновик районуна жакын Бозановичи кыштагында туулган Ратко Младич аскердик билимин Белградда бүтүрүп, Югославиянын Элдик Армиясында (JNA) кызмат өтөгөн. Босния согушунун башталышы менен ал 1992-жылдын май айында жаңы түзүлгөн Серб Республикасынын армиясынын Башкы штабынын начальниги болуп дайындалып, 1996-жылга чейин бул кызматты аркалаган. Младич, ага карата согуш кылмыштары боюнча айыптоо биринчи жолу Мурдагы Югославия боюнча Эл аралык кылмыш трибуналы тарабынан даярдалган (142-жылдын 19-июлунда) Сербия согуштан кийин жана 16 жыл адилеттиктен жашырылган. Серб бийлигинин «биз анын жайгашкан жерин билбейбиз» деген билдирүүлөрүнө карабастан, бул мезгилде Младичтин мамлекеттин ичиндеги терең структуралар тарабынан корголгондугу, алтургай коомдук турмушта эркин кыймылдаганы сүрөттөлгөн. Аскер кылмышкери 2011-жылдын 26-майында Сербиянын Зренянинге жакын Лазарево кыштагында колго түшүрүлүп, 2011-жылдын 31-майында Гаагага өткөрүлүп берилген. 2012-жылы 16-майда башталган тарыхый сот процессинде ал айыптарды четке какканына карабастан, ал эң башкы күнөөкөр катары өмүр бою эркинен ажыратылган. 1995-жылы июлда 372 босниялык жаран мыкаачылык менен өлтүрүлгөн.