Uruş jenaýatçysy Ratko Mladiçiň ölüminden soň Serbiýadan prowokatiw karar: Döwlet dabarasy bilen jaýlanar!

1995-nji ýylyň iýul aýynda Bosniýanyň we Gersegowinanyň gündogaryndaky Srebrenisada bolup geçen ganly genosidiň baş binagäri Ratko Mladiç türmede aradan çykdy. Adamzada garşy eden jenaýatlary üçin ömürlik türme tussaglygyna höküm edilen we Gollandiýanyň Gaagada türmede oturan 84 ýaşly Mladiçiň ölümi serb milletçileri tarapyndan prowokasiýa çäreleri bilen garşylandy. Sebitdäki serb ilatynyň uruş jenaýatçysyny öwmek synanyşyklary Bosniýa we Gersegowinada gahar-gazap döretdi. Bosniýa söweşi 1992-1995-nji ýyllar aralygynda adam hukuklarynyň iň agyr bozulmagy we gyrgynçylyklary bolan Zwornik şäherine ýüzlerçe serb ýygnandy we Serbiýanyň baýdaklary we Mladiçi wasp edýän afişalar bilen güýç görkezdi.

Srpska Respublikasynyň (RS) wise-prezidenti Kamil Durakowiç bu prowokasiýa berk garşylyk görkezdi. Zwornikiň bosniýaly pidalaryň köpçülikleýin mazarlaryny ýerleşdirendigini ýatladýan Durakowiç, "Bu Belgrad däl. Bu Mladigiň gyrgynçylyk buýruklarynyň hut özi ýerine ýetirilen ýeri. Bu prowokatiw hereketlere dymmak kabul ederliksiz" diýdi. Edil şonuň ýaly-da, Srebrenisanyň golaýyndaky Bratunakda diwarlara "Biziň hemmämiz Mladigiň esgerleri" şygarlary ýazylypdy, Brkoda serbler söweş jenaýatçysy üçin ýadygärlik şemlerini ýakypdyrlar.

Serbiýadan skandal karar: Uruş jenaýatçylarynyň resmi döwlet dabarasy

Serbiýanyň Adalat ministri Nenad Wujiç adamzada garşy hasaba alnan Mladiçiň maşgalasynyň haýyşy boýunça ýokary derejeli döwlet dabarasy bilen jaýlanjakdygyny habar berdi. Bu galp karar halkara derejesinde we Bosniýada we Gersegowinada uly gahar bilen garşylandy. Bosniýaly akademik Esad Durakowiç genosid jenaýatçysyny gahryman hökmünde ibermegiň kabul edilip bilinmejekdigini aýtdy we "Bu resmi ädim bilen Serbiýa öz eli bilen genosid döwletidigini hasaba aldy we kabul etdi"

Çernogoriýanyň prezidenti ovakow Milatowiç hem bu mesele barada beýanat berip, Mladiçiň uruş jenaýatçysy hökmünde ölendigini belläp: "Mladiç genosidde we adamzada garşy iň agyr jenaýat işinde günäli tapyldy. Bu ýagdaý syýasy jedeller däl-de, halkara kanunlary tarapyndan hasaba alnan bir hakykat." Horwatiýanyň Daşary işler ministri Gordan Grlic Radman Mladiçiň Bosniýa, Gersegowina we Horwatiýa ýurtlarynda ýatdan çykmajak ganly yzlary galdyrandygyny we adalatdan gaçyp bilmeýän başga bir ganhoryň ömrüni ýitirendigini aýtdy.

Srebrenisa şaýatlary: "Ömürlik türme tussaglygy bilen ölümi adalat üçin ýeňiş"

Srebrenisa genosidiniň agyrysyny henizem dowam etdirýän pidalaryň we şaýatlaryň garyndaşlary, Mladiçiň jeza möhletinde ölüminiň adalatyň beýanydygyny aýtdy. Srebrenisa ýadygärlik merkeziniň müdiri Emir Suljagiç sosial media hasabynda beren beýanatynda: "Mladigiň ölümi eden jenaýatlaryny ýok etmeýär. Köpçülikleýin mazarlar henizem bar we ýitiren janymyz gaýdyp gelmez. Ol bellige alnan genosid hökmünde türmede öldi. Faktlaryň ýatdan çykarylmagyna asla ýol bermeris" -diýdi. Srebrenisanyň we Zepanyň eneleri birleşiginiň wise-prezidenti Kada Hotic, saglyk problemalaryny bahana edip, Mladiçiň boşadylmazlygynyň möhümdigini aýtdy we "Ömrüniň ahyryna çenli gözenegiň aňyrsynda galmagy taryhy adalat. Häzirki wagtda ýabany buýruklary sebäpli ýakynlarymyzyň süňklerini gözleýäris" -diýdi. Genosidiň pidalary we şaýatlar birleşiginiň prezidenti Murat Tahyrowiç, boşadylmak basyşyna boýun egmezligiň uly kanuny ýeňişdigini aýtdy.

UEFA oýnunda Gyzyl ýyldyz janköýerleriniň gödek prowokasiýasy

Serb milletçiliginiň futbolda beýany UEFA Europaewropa ligasynyň pleý-off tapgyrynda ýene bir gezek peýda boldy. Çehiýanyň Wiktoria Plzen şäherine giden Serbiýanyň “Gyzyl ýyldyz” toparynyň janköýerleri münberde skandal hereket etdiler. Takmynan 1200 adamdan ybarat "Delije" atly janköýer topary "Umumy, baky şöhrat we minnetdarlyk" diýen ýazgyly banner açdy we uzak wagtlap uruş jenaýatçysy Ratko Mladiçiň tarapyny tutdy. Bu skandal pursatlaryň suratlary Gyzyl ýyldyz klubynyň resmi sosial media hasaplarynda hem paýlaşyldy. Bu nejislikden soň, Srebrenisa ýadygärlik merkezi UEFA-a resmi şikaýat etdi we Serbiýa toparynyň Europeanewropa kuboklaryndan doly gadagan edilmegini isledi. Gyzyl ýyldyzyň ozal şuňa meňzeş jynsparaz we öjükdiriji hereketler üçin UEFA-dan jeza alandygy ýatladyldy.

16 ýyl gaçandan soň adalat: Ratko Mladic kim?

Bosniýa we Gersegowinanyň gündogaryndaky Kalinowik etrabynyň golaýyndaky Bozanowiç obasynda 1942-nji ýylda doglan Ratko Mladiç Belgradda harby bilimini gutardy we ugugoslaw halk goşunynda (JNA) gulluk etdi. Bosniýa urşunyň başlanmagy bilen, 1992-nji ýylyň maý aýynda täze döredilen Respublika Srpska goşunynyň Baş ştabynyň başlygy wezipesine bellendi, bu wezipäni 1996-njy ýyla çenli dowam etdirdi. 1995-nji ýylyň 24-nji iýulynda öňki ugugoslawiýa (ICTY) üçin Halkara Jenaýat Kazyýeti tarapyndan ilkinji gezek uruş jenaýat aýyplamasy taýýarlanan Mladic we Serbiýa gaçdy. Serbiýanyň häkimiýetleriniň "biz onuň ýerleşýän ýerini bilemzok" diýen sözlerine garamazdan, suratlar Mladiçiň döwletiň çuň gurluşlary bilen goralýandygyny we bu döwürde jemgyýetçilik durmuşynda erkin hereket edendigini subut etdi. Uruş jenaýatçysy Serbiýanyň Zrenjanin şäheriniň golaýyndaky Lazarewo obasynda 2011-nji ýylyň 26-njy maýynda tussag edildi we 2011-nji ýylyň 31-nji maýynda Gaaga geçirildi. 2012-nji ýylyň 16-njy maýynda başlanan taryhy kazyýet işinde bu aýyplamalary inkär etse-de, Srebrenisa genosidiniň esasy jogapkär adamy hökmünde ömürlik azatlykdan mahrum edildi.