400 Yıllık Vatikan Şifresi, Yapay Zeka ile Çözüldü!

Derleyen: Oğuzcan Atış / Milliyet.com.tr – İnsanlık tarihinin derinliklerinde saklanan ve yıllardır çözülmeyi bekleyen birçok gizemli belge, modern teknolojinin yardımıyla gün yüzüne çıkıyor. Bu belgelerden biri de Katolik Hristiyanlığın kalbi olan Vatikan'da yer alıyor. Küçük bir ülke olan Vatikan, aynı zamanda dünya tarihine ışık tutan sayısız dokümanın korunduğu bir kütüphaneye sahip. İşte bu kütüphanelerden birinde, üzerinde anlaşılmaz semboller bulunan ve 400 yıldır okunamayan bir eser, nihayet yapay zekanın yardımıyla anlam kazandı. Kitabın içeriği, insan sağlığını tehdit eden rahatsızlıklar için saklı tedavi yöntemlerini barındırıyor. Bu bilgiler, geçmişte büyücülükle suçlanmamak adına gizli tutulmuştu. Borg şifresi olarak bilinen ve 408 sayfadan oluşan bu el yazması, bugüne kadar çözülememişti. El yazmasının içeriğinde yer alan 34 sembol, Latince ve Arapça harfler kullanılarak şifrelenmiş ve eksik kısımlar nedeniyle daha da karmaşık hale gelmişti.

Yapay Zeka, Tarihin Kapılarını Aralıyor

Gizemli kitabın içerdiği sırları ortaya çıkarmak için başvurulan modern yöntemlerden biri yapay zekaydı. Stockholm Üniversitesi'nden dilbilimci Profesör Beata Megyesi ve ekibi, bu zorlu görevi üstlendi. Megyesi, her bir sembolün, desenin ve harfin çözülmesinin tarihin kayıp sayfalarına bir pencere açtığını belirtti. Yapay zekanın yardımıyla, el yazmalarının gizemli içerikleri açığa çıktı ve başta dizanteri olmak üzere çeşitli hastalıklar için önerilen tedavi yöntemleri gün yüzüne çıktı.

Şifreli Belgeler ve Tarihe Etkileri

Günümüz tarihçileri, dünya genelinde birçok şifreli belgeyle karşılaşıyor. Diplomasiden tıbba, gizli ritüellerden aşk mektuplarına kadar geniş bir yelpazede bilgi barındıran bu belgeler, tarihsel anlatıların eksik kalmasına neden oluyor. Şifrelerin çözülmesiyle, tarihe dair pek çok bilginin yeniden yazılması söz konusu olabilir. Ancak, orijinal dilin bilinmemesi veya yanıltıcı sembollerin kullanılması gibi zorluklar çözüm sürecini karmaşık hale getiriyor.

Şarlken'in Suikast Korkusu

Fransız Ulusal Bilgisayar Bilimleri Araştırma Enstitüsü'nde çalışan kriptolog Cecile Pierrot ve ekibi, tarihin en ilginç şifre çözme örneklerinden birine imza attı. Osmanlı İmparatoru Kanuni Sultan Süleyman'ın Avrupa'daki rakibi V. Charles'ın, yani Şarlken'in şifreli mektuplarını inceleyen ekip, 6 ay süren çalışmaları sonucunda Şarlken'in Fransız kralının İtalyan paralı askerler aracılığıyla kendisine suikast düzenlemesinden korktuğunu ortaya çıkardı.

Yeni Teknolojilerle Geleceğe Bakış

Yapay zekanın devreye girmesiyle birlikte, geçmişte çözülememiş birçok belge tekrar incelemeye alındı. Transkribus adlı yapay zeka platformu, eski yazı dilleri ve el yazısı stillerini çözümlemek için eğitildi. Norveç'teki Oslo Üniversitesi'nden Alman dilbilimci Michelle Waldispühl ve Megyesi gibi araştırmacılar, yapay zekanın sınırlarını zorlayarak daha uyarlanabilir çözümler geliştirmek için çalışıyorlar.

Yapay Zeka ve Gelecekteki Potansiyel

Yapılan çalışmalar, yapay zekanın 500 sembollük bir metni sadece 29 dakikada çözebildiğini ve İngilizceye çevirebildiğini gösteriyor. Uzmanlar, yapay zekanın sayesinde daha önce çözülememiş belgelerin tekrar incelemeye alınabileceğini ve günümüzde artık kullanılmayan dillerde yazılmış metinlerin de çözülebileceğini düşünüyor. Bu ilerlemeler, tarihin gizemli kalmış noktalarını aydınlatabilir.

Yapay zekanın bu alanda sağladığı katkılar, tarihin karanlıkta kalan noktalarını aydınlatmak için büyük bir potansiyel taşıyor. Gelecekte bu tür çalışmaların daha da yaygınlaşması bekleniyor.