ABD-İran Çatışması Yeniden Alevlendi: Hürmüz Boğazı Kapatıldı, Ateşkes Anlaşması Çöktü

Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında geçen ay imzalanan ve bölgedeki tansiyonu geçici olarak düşüren uzlaşı, hafta sonu gerçekleştirilen yoğun karşılıklı saldırıların ardından tamamen geçerliliğini yitirdi. Pazar günü İran unsurlarının; Katar, Kuveyt, Ürdün, Umman ve diğer Körfez ülkelerinde bulunan ABD bağlantılı stratejik tesisleri hedef almasıyla kriz yeni bir boyuta taşındı. ABD ordusunun da bu saldırılara misilleme olarak İran topraklarına yönelik yeni operasyonlar başlattığını duyurması, Hürmüz Boğazı'nın güvenliğini ve 60 günlük müzakere sürecini öngören geçici barış planını belirsizliğe sürükledi.

Körfez Ülkeleri Ateş Hattında: Saldırılar Tüm Bölgeye Yayılıyor

İran tarafından gerçekleştirilen son askeri operasyonların, geçmiş dönemdeki saldırılara kıyasla çok daha geniş bir coğrafi alana yayıldığı ve askeri yoğunluğunun yüksek olduğu bildirildi. Nisan ayından bu yana herhangi bir saldırıya maruz kalmayan ve krizde arabuluculuk rolü üstlenen Katar da bu kez hedef alınan ülkeler arasında yer aldı. Katar hükümeti, saldırılar sırasında düşen şarapnel parçaları sebebiyle biri çocuk olmak üzere üç sivilin yaralandığını açıkladı.

Mayıs ayından bu yana sakinliğini koruyan Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), hava savunma sistemlerinin İran yönünden fırlatılan çok sayıda füze ve insansız hava aracını (İHA) başarıyla imha ettiğini duyurdu. Benzer şekilde Bahreyn yönetimi de kendi hava sahasına yönelen tehditlerin engellendiğini bildirirken; Ürdün füze taarruzlarına, Umman ise yoğun İHA akınına maruz kaldığını açıkladı. Kuveyt ordusundan yapılan resmi açıklamada ise saldırıların bazı bölgelerde ciddi hasara yol açtığı ve bir petrol sondaj platformunda görev yapan işçinin yaralandığı belirtildi.

ABD Hava Saldırılarını Artırdı: "Onları Ağır Biçimde Vuruyoruz"

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), pazar gününden itibaren İran'daki askeri hedeflere yönelik yeni ve geniş kapsamlı hava harekatları başlatıldığını duyurdu. Operasyonların temel amacının, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen uluslararası ticari ve sivil gemilere yönelik saldırı kapasitesini tamamen ortadan kaldırmak olduğu vurgulandı. CENTCOM Sözcüsü Tim Hawkins, Amerikan savaş uçaklarının İran'a ait bir seyir füzesi ile tek yönlü saldırı amaçlı bir İHA'yı havada etkisiz hale getirdiğini açıkladı.

Gelişmelere ilişkin Reuters haber ajansına kısa bir demeç veren ABD Başkanı Donald Trump, askeri operasyonları doğrulayarak, "Onları ağır biçimde vuruyoruz" ifadelerini kullandı. CENTCOM, daha önce yaptığı açıklamada üç gece süren operasyonlarda İran'a ait 300'den fazla askeri noktanın vurulduğunu, yalnızca cumartesi günü hedef alınan tesis sayısının 140'a ulaştığını ileri sürmüştü.

İran Devrim Muhafızlarından Sert Misilleme

İran Devrim Muhafızları, ABD'nin hava saldırılarına yanıt olarak Ürdün sınırları içinde yer alan bir askeri komuta kontrol merkezi ile İHA hangarlarını vurduklarını açıkladı. Tahran yönetimi ayrıca, Kuveyt'teki bir ABD radar üssü ve roketatar mevzilerini hedef aldığını, Umman'da ise ABD uçak gemilerine lojistik ve yakıt desteği sağlayan kritik platformların vurulduğunu öne sürdü. Katar'da bulunan bir ABD savaş uçağı bakım merkezi ile komuta kontrol tesisinin de imha edildiği iddialar arasında yer alırken, bu iddialar henüz bağımsız kaynaklarca doğrulanmadı.

İran yerel basını, Hürmüz Boğazı yakınlarında yer alan Sirik ve Bender Abbas liman kentleri ile Keşm Adası civarında şiddetli patlamaların yaşandığını ve füze hareketliliği gözlendiğini aktardı. Bu bölgeler, İran askeri güçlerinin en stratejik üslerine ev sahipliği yapmasıyla biliniyor.

Ateşkes Anlaşması Rafta: Diplomatik Kanallar Tıkandı

Geçen ay ABD ile İran arasında imzalanan uzlaşı, Hürmüz Boğazı'nın uluslararası deniz trafiğine yeniden açılmasını ve 60 günlük müzakerelerin ardından kalıcı bir barışın tesis edilmesini hedefliyordu. Ancak ABD Başkanı Donald Trump, geçen hafta yaptığı açıklamada ateşkesin fiilen geçerliliğini yitirdiğini belirtmiş, buna rağmen yeni diplomatik temaslara tamamen kapalı olmadıklarını ifade etmişti.

İran'ın başmüzakerecisi Muhammed Bakır Kalibaf ise sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada sert mesajlar verdi. Kalibaf, "Tek taraflı anlaşmalar dönemi bitti. Size söyledik: Sözünüzü tutun ya da bedelini ödeyin" diyerek Washington'a meydan okudu. İran Dışişleri Bakanlığı da ABD saldırılarını açık bir saldırganlık olarak nitelendirip kınarken, cumartesi günü Maskat'ta gerçekleştirilen Hürmüz Boğazı yönetimi ve transit geçiş görüşmelerinin, ABD'nin Umman üzerindeki baskıları sebebiyle başarısızlıkla sonuçlandığını savundu.

Hürmüz Boğazı Yeniden Kapatıldı: Enerji Koridorunda Büyük Kriz

Küresel enerji sevkiyatının en kritik geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı, İran tarafından yeniden çift yönlü olarak trafiğe kapatıldı. Tahran yönetimi, cumartesi günü geç saatlerde izinsiz rotada ilerleyen bir gemiye uyarı ateşi açıldığını, pazar günü ise başka bir ticari geminin hareket kabiliyetinin elinden alınarak durdurulduğunu bildirdi. İran tarafından yeni kurulan Basra Körfezi Boğaz Otoritesi, ABD askeri unsurlarının bölgedeki yasa dışı faaliyetleri sona erene ve bölgede istikrar sağlanana kadar boğazdan geçişlerin durdurulduğunu açıkladı.

Dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatının yaklaşık beşte birinin gerçekleştirildiği bu kritik su yolunda kalıcı bir izin ve vergilendirme sistemi kurmak isteyen İran, kendi onayı olmadan hiçbir geminin geçişine izin verilmeyeceğini yineliyor. ABD yönetimi ise bu iddiaları reddederek, "İran boğazı kontrol etmiyor, deniz trafiği sürüyor" açıklamasında bulundu.

Bölgedeki yüksek güvenlik riskine rağmen ABD Donanması liderliğindeki Ortak Denizcilik Bilgi Merkezi, Umman açıklarındaki genişletilmiş güney güzergahının çift yönlü deniz trafiğine açık olduğunu duyurdu. Ancak Hindistan hükümeti, Umman açıklarında GFS Galaxy adlı konteyner gemisine düzenlenen saldırı sonrası bir Hindistan vatandaşından haber alınamadığını açıkladı. Umman ise gemideki 23 kişilik mürettebatın tamamının kurtarıldığını bildirdi. Yaşanan gelişmeler üzerine Katar yönetimi, ticari gemiler de dahil olmak üzere balıkçı tekneleri ve jet skilerin faaliyetlerini askıya almasını istedi. Umman hükümeti, topraklarına yönelik İHA saldırıları nedeniyle İran büyükelçisini bakanlığa çağırarak nota verirken, ABD'nin Umman Büyükelçiliği de Dukm ve Musandam bölgelerindeki vatandaşlarına sığınaklara geçmeleri çağrısında bulundu.