AB'den Sosyal Medya İçin Devrim Niteliğinde Karar: 13 Yaş Altına Yasak Yolda!

Avrupa Birliği (AB), dijital çağın en büyük sorunlarından biri haline gelen çocukların çevrim içi güvenliği konusunda tarihi bir adım atmaya hazırlanıyor. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve "Çocukların Çevrim İçi Güvenliğine İlişkin Özel Uzman Heyeti" eş başkanları, Brüksel'de düzenlenen basın toplantısında çocukları sosyal medyanın zararlı etkilerinden korumayı hedefleyen kapsamlı bir rapor açıkladı. Raporda, AB genelinde 13 yaş altındaki çocukların sosyal medyaya erişiminin sınırlandırılması ve kademeli bir koruma modelinin devreye sokulması öneriliyor.

"Sosyal Medya Bir Oyuncak Değildir: Çocukları Algoritmalar Yetiştirmemeli"

Basın toplantısında çarpıcı açıklamalarda bulunan AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, çocukların sömürücü algoritmaların insafına bırakılmaması gerektiğini vurguladı. Avrupa'da çocukları ebeveynlerin yetiştirmesi gerektiğine dikkat çeken Von der Leyen, "Sosyal medya bir oyuncak değildir" diyerek teknoloji devlerine net bir mesaj gönderdi. Mevcut düzende büyük teknoloji şirketlerinin çocuklara sınırsız erişim sağlamasının, yeni nesilleri ruhsal yıkıma, bağımlılığa ve mutsuzluğa sürüklediğini ifade etti.

Paylaşılan istatistikler durumun vahametini gözler önüne seriyor. Güncel verilere göre, Avrupa'daki gençler günlerinin 4 ila 6 saatini ekran başında geçiriyor. Bu süre, ortalama bir insan ömrünün yaklaşık 20 yılına denk geliyor. Ayrıca Avrupa genelindeki çocukların yaklaşık yüzde 60'ı çevrim içi ortamlarda duygusal veya psikososyal sorunlarla karşı karşıya kalıyor. Von der Leyen, çocukların refahını gözetmeyen bir dijital sistemin kabul edilemez olduğunu belirtti.

Kademeli Yaş Modeli: Sıfır Ekrandan Kontrollü Erişime

Uzman heyetinin hazırladığı raporda, çocukların yaş gruplarına göre dijital dünyaya katılımını düzenleyen kademeli bir model öneriliyor. Uzman heyeti eş başkanlarından Çocuk ve Ergen Psikiyatristi Prof. Dr. Jörg M. Fegert, her çocuğun risk durumunun farklı olduğunu ancak ortak ilkeler belirlediklerini kaydetti. Önerilen modele göre yaş sınırları şu şekilde belirlendi:

0-3 Yaş Grubu: Bebeklerin ve çok küçük çocukların gelişim süreçlerinde hiçbir şekilde ekranla karşılaşmaması ve sıfır ekran politikası uygulanması gerekiyor.

3-12 Yaş Grubu: Ergenlik öncesi dönemdeki çocukların yalnızca ebeveyn, bakım veren veya öğretmen gözetiminde, oldukça kısıtlı sürelerle internete erişimine izin verilmesi öneriliyor.

13 Yaş Üstü: Sosyal medyaya bağımsız erişim ancak 13 yaşından sonra başlayabiliyor. Ancak bu erişim de platformların "tasarım gereği güvenli" olduğunu kanıtlaması şartıyla mümkün olacak.

Prof. Dr. Fegert, yaşa dayalı tüm erişim modellerinde etkili, orantılı ve güvenli ebeveyn gözetim mekanizmalarının entegre edilmesi gerektiğini savundu.

"Tasarım Gereği Güvenlik" İlkesi ve AB'nin Yeni Yasa Hazırlığı

Raporun diğer eş başkanı Dr. Maria Melchior ise çocukların sosyo-ekonomik koşulları ne olursa olsun güvenli bir dijital çevrede büyüme hakları olduğunu hatırlatarak, sosyal medya platformlarının işleyişine yönelik çok net kurallar getirilmesini önerdi. Melchior, gençlerin dijital dünyada aktif ve üretken bireyler olabilmesi için öncelikle güvenli bir alana ihtiyaç duyduklarını ifade etti.

AB Komisyonu Başkanı Von der Leyen de Avrupa'da temel kuralın "tasarım gereği güvenlik" (safety by design) olması gerektiğini yineledi. Fiziksel dünyada bir ürünü üreten şirketin onun güvenliğinden sorumlu olması gibi, dijital dünyada da platformların sundukları hizmetlerin çocuklara zarar vermediğini kanıtlamakla yükümlü olacağını belirtti.

Değişimin zaman alacağını kabul eden Von der Leyen, çocuk beyninin hassas gelişim sürecinde gerçek dünya ile bağ kurmasının önemine değindi. AB düzeyinde harekete geçme zamanının geldiğini belirten Komisyon Başkanı, üye ülkelerin farklı önerilerini de değerlendirerek yaz sonrasında ortak ve uyumlu bir yasa teklifi sunacaklarını müjdeledi.