ABD'nin Grönland Planında Tarihi Uzlaşma: Danimarka ve Grönland Cephesinde Memnuniyet Hakim

İrfan Kurtulmuş - Küresel jeopolitiğin en stratejik noktalarından biri olan Grönland için tarihi bir dönemece girildi. ABD Başkanı Donald Trump, Danimarka ile adada "kalıcı güvenlik kontrolü" sağlamak üzere mutabakata varıldığını ve bölgede geniş çaplı bir askeri yapılanma sürecinin başlatılacağını ilan etti. Trump'ın büyük bir diplomatik zafer olarak nitelendirdiği bu hamle, esasen Danimarka ve Grönland'ın uzun süredir masada tuttuğu şartların kabul edilmesiyle hayata geçiriliyor.

New York'ta Tarihi İmzalar Atılacak

Danimarka ve Grönland kanadından gelen ilk tepkiler, varılan uzlaşmadan duyulan memnuniyeti gözler önüne seriyor. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, gece yarısı yaptığı resmi açıklamada, Grönland, Danimarka Krallığı ve ABD ortaklığında hayata geçirilecek bu anlaşmanın Arktik ve Kuzey Atlantik bölgelerinin güvenliğini pekiştireceğini vurguladı. Frederiksen, anlaşmanın NATO ve Avrupa'nın savunma stratejilerine doğrudan katkı sunacağını belirtirken, aynı zamanda Krallığın egemenlik haklarını ve Grönland halkının kendi kaderini tayin etme hakkını koruduğunun altını çizdi.

Tarihi imza töreninin önümüzdeki hafta Birleşmiş Milletler Genel Kurulu vesilesiyle New York'ta gerçekleştirileceği ve Danimarka adına imzayı Başbakan Frederiksen'in atacağı bildirildi. Grönland Hükümet Başkanı Jens-Frederik Nielsen de üçlü ittifakın Batı dünyasının güvenliği için kritik bir eşik olduğunu ifade ederek sürece tam destek verdi.

Rusya ve Çin'in Arktik Planlarına Büyük Engel

Anlaşmanın resmi metni henüz kamuoyuyla paylaşılmamış olsa da, diplomatik kaynaklardan sızan bilgiler askeri iş birliğinin sınırlarını net bir şekilde çiziyor. Yeni mutabakat, ABD'nin Grönland'daki askeri varlığını devasa boyutlara ulaştırmasını öngörüyor. 1951 yılında imzalanan tarihi ABD-Danimarka Savunma Anlaşması'nın kapsamını genişletecek olan bu yeni protokol, Pentagon'a adada kalıcı askeri erişim, yeni üsler inşa etme ve hava sahasını sınırsız kullanma yetkisi tanıyacak.

En dikkat çekici maddelerden biri ise Grönland'ın gelecekte Danimarka'dan ayrılarak bağımsız bir devlet olması durumunda dahi bu askeri anlaşmanın geçerliliğini koruyacak olması. Ayrıca, ABD'nin yeni askeri tesisler inşa etmek için Grönland veya Kopenhag yönetimlerinden ön onay almasına gerek kalmayacak. Stratejik güvenlik önlemleri kapsamında, NATO üyesi olmayan ülkelerin adada askeri üs kurması tamamen yasaklanırken; Rusya ve Çin gibi küresel güçlerin bölgedeki hassas sektörlere yatırım yapması veya askeri unsurlar konuşlandırması kesin bir dille engelleniyor.

Geçmişteki Krizlerden Stratejik Ortaklığa

Bu uzlaşı, geçmişte yaşanan transatlantik krizlerin ardından diplomatik bir yumuşama dönemi olarak da değerlendiriliyor. ABD Başkanı Donald Trump, geçmiş dönemlerde eski bir Danimarka sömürgesi olan Grönland'ı doğrudan satın alma fikrini ortaya atmış, hatta adayı ilhak etmekle tehdit etmişti. Bu talebin reddedilmesi üzerine Danimarka'ya yönelik cezai gümrük vergileri uygulama tehdidinde bulunan Trump, transatlantik ittifakında derin çatlaklara yol açmış ve Avrupa ülkeleri ile NATO müttefiklerinin sert tepkisini çekmişti. Gelinen son noktada, tehdit dilinin yerini diplomatik müzakerelere bırakması ve tarafların ortak çıkarlar doğrultusunda el sıkışması, Arktik bölgesindeki güç dengelerini yeniden şekillendirecek gibi görünüyor.