Anayasa Mahkemesi'nden Emsal Karar: Kitap ve Dergi Toplatma Kararları Hak İhlali Sayıldı

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, basın ve ifade özgürlüğü sınırlarını doğrudan etkileyecek çok önemli bir emsal karara imza attı. Yüksek Mahkeme, 16/12/2025 tarihinde gerçekleştirdiği toplantıda, Hasan Kaya Cemal ve diğerlerinin yapmış olduğu 2016/1845 başvuru numaralı bireysel başvuruyu karara bağladı. Alınan kararla birlikte, basılmış eserlerin (kitap ve dergilerin) toplatılması yönündeki yargı kararlarının, demokratik bir toplumun en temel unsurlarından olan basın ve ifade hürriyetine aykırı olduğu tescillendi.

AYM Genel Kurulu’ndan Oy Birliği ve Oy Çokluğuyla Gelen Karar

Yapılan incelemeler neticesinde Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, basılmış eserlerin toplatılması kararları nedeniyle ifade ve basın özgürlüklerinin ihlal edildiğine yönelik iddiaların kabul edilebilir olduğuna oy birliğiyle karar verdi. Esas yönünden yapılan değerlendirmede ise Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 26. maddesinde yer alan ifade özgürlüğü ile 28. maddesinde güvence altına alınan basın özgürlüğünün ihlal edildiğine hükmedildi. Bu önemli ihlal kararı, üye Ömer Çınar'ın karşıoyu ve oy çokluğuyla alındı.

Anayasal Güvenceler: 26. ve 28. Maddelerin İhlali

Yüksek Mahkeme’nin bu kararı, demokratik hukuk devletlerinde düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetinin korunması açısından kritik bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Anayasa'nın 26. maddesi herkesin düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahip olduğunu belirtirken; 28. madde ise basının hür olduğunu ve sansür edilemeyeceğini açıkça güvence altına alıyor. Toplatma kararlarının bu iki temel anayasal güvenceyi zedelediği tespiti, gelecekteki benzer davalar için de güçlü bir referans kaynağı oluşturacak nitelikte.

Manevi Tazminat ve Yeniden Yargılama Yolu Açıldı

Anayasa Mahkemesi, tespit edilen hak ihlallerinin sadece bir beyandan ibaret kalmaması ve mağduriyetlerin giderilmesi amacıyla somut adımlar atılmasına hükmetti. Karar kapsamında başvuruculara manevi tazminat ödenmesi kararlaştırıldı. Bununla birlikte, ihlalin ve ortaya çıkan sonuçların tamamen ortadan kaldırılması amacıyla, yeniden yargılama yapılmak üzere kararın bir örneğinin ilgili yerel mahkemelere gönderilmesine karar verildi. Bu adım, hak ihlaline yol açan ilk derece mahkemesi kararlarının hukuki olarak yeniden masaya yatırılmasını zorunlu kılacak.