Konstitusiýa kazyýetiniň ozalky karary: Kitaplary we magazinesurnallary öz içine alýan kararlar hukuklaryň bozulmagy hasaplanýar

Konstitusiýa kazyýetiniň Baş Assambleýasy metbugat we söz azatlygynyň çäklerine gönüden-göni täsir etjek gaty möhüm bir karara gol çekdi. 16/12/2025 -de geçirilen mejlisinde Courtokary Kazyýet, Hasan Kaýa Jemal we beýlekiler tarapyndan berlen arza belgisi 2016/1845 bilen şahsy arza barada karar berdi. Alnan karar bilen neşir edilen eserleri (kitaplary we magazinesurnallary) konfiskasiýa etmek baradaky kararlaryň demokratik jemgyýetiň iň esasy elementleri bolan metbugat we söz azatlygyna garşydygy tassyklandy.

Konstitusiýa kazyýetiniň Baş Assambleýasynyň biragyzdan we sesleriň köplügi bilen karary

Derňewleriň netijesinde Konstitusiýa Kazyýetiniň Baş Assambleýasy neşir edilen eserleri konfiskasiýa etmek karary sebäpli söz we metbugat azatlygynyň bozulandygy baradaky aýyplamalary kabul etdi. Üstünlikler boýunça geçirilen baha berişde Türkiýe Respublikasynyň Konstitusiýasynyň 26-njy maddasynda söz azatlygynyň we 28-nji maddada kepillendirilen metbugat azatlygynyň bozulandygy barada karar çykaryldy. Bu möhüm düzgün bozma karary, Ömer Çynaryň agzalarynyň başgaça ses bermegi we köplük sesleri bilen kabul edildi.

Konstitusiýa kepillikleri: 26 we 28-nji maddalaryň bozulmagy

Courtokary Kazyýetiň bu karary, demokratik hukuk döwletlerinde pikir aýtmak we ýaýratmak azatlygyny goramak meselesinde möhüm öwrülişik hasaplanýar. Konstitusiýanyň 26-njy maddasynda her kimiň öz pikirlerini we pikirlerini aýratyn, ýa-da köpçülikleýin, sözler, ýazgylar, suratlar ýa-da başga ýollar bilen beýan etmäge we ýaýratmaga hukugy bar diýilýär; 28-nji madda metbugatyň erkin we senzuradan geçirilip bilinmejekdigini aç-açan kepillendirýär. Konfiskasiýa buýruklarynyň bu iki esasy konstitusiýa kepilligini bozýandygy baradaky karar geljekde şuňa meňzeş ýagdaýlar üçin güýçli çeşme bolup hyzmat eder.

Pul zyýany we gaýtadan synag açyldy

Konstitusiýa kazyýeti ýüze çykarylan hukuklaryň bozulmagy diňe bir beýannama bolmaly däl we nägilelikleri aradan aýyrmak üçin anyk çäreleri görmeli diýdi. Kararyň çäginde ýüz tutanlara pul däl zyýany tölemek kararyna gelindi. Şeýle-de bolsa, düzgün bozmany we onuň netijelerini doly ýok etmek üçin kararyň göçürmesini gaýtadan gözlemek üçin degişli ýerli kazyýetlere ibermek kararyna gelindi. Bu ädim, hukuk bozulmalaryna sebäp bolýan ilkinji kazyýet kararlaryna kanuny taýdan täzeden seredilmegini talap eder.