Avrupa'nın Yeşil Hidrojen Çıkmazı: Fabrikalar Atıl, Yatırımlar Beklemede

Yeşil enerji dönüşümünün en kritik unsurlarından biri olan hidrojen teknolojisinde, Avrupa pazarında ciddi bir durgunluk yaşanıyor. Enerji tedarik zincirinin lider kuruluşlarından Enerji Endüstrileri Konseyi (EIC) verilerine göre, kıtada yıllık 8,49 gigavat seviyesine ulaşan elektrolizör üretim kapasitesi, talep yetersizliği nedeniyle atıl kalma riskiyle karşı karşıya. Suyu elektrik enerjisiyle hidrojen ve oksijene ayrıştırarak yeşil hidrojen üretiminin temelini oluşturan bu cihazlar, pazarın belirsizliği yüzünden tam kapasiteyle çalıştırılamıyor.

Yatırım Kararlarında Büyük Tıkanıklık: 31 Gigavatın Sadece 3'ü Onaylandı

Avrupa genelinde 2030 yılına kadar kurulması planlanan 31 gigavatlık elektrolizör kapasitesinin yalnızca 3 gigavatı nihai yatırım kararına (FID) ulaşabildi. Bu durum; yüksek üretim maliyetleri, hidrojen talebindeki belirsizlikler, sürekli değişen yasal düzenlemeler ve uzun vadeli alım anlaşmalarının (off-take) eksikliği gibi yapısal sorunların sektörü adeta kilitlediğini gösteriyor. Güvenilir alıcıların bulunamaması projelerin finansman edinmesini zorlaştırırken, taşıma ve depolama altyapısının yetersizliği de yeni yatırımların önünü tıkıyor.

EIC raporuna göre, kısa vadede (2027-2028 yılları arasında) piyasada bir arz fazlası oluşması bekleniyor ve üreticiler mevcut siparişleri rahatlıkla karşılayabilecek güce sahip. Ancak, nihai yatırım kararlarında hızlı bir artış yaşanması ve daha fazla projenin onay alması durumunda, 2029 yılından itibaren elektrolizör tedarikinde ciddi darboğazlar yaşanabileceği öngörülüyor. Sektördeki bu belirsizlikleri aşmak adına ITM Power, John Cockerill, Nel, Sunfire, Thyssenkrupp ve Topsoe gibi 6 dev üretici, şubat ayında Electrolysers4Europe koalisyonunu kurarak güçlerini birleştirdi.

Projelerin Yarısı Henüz Kağıt Üzerinde: Fizibilite Aşaması Aşılamıyor

EICDataStream verilerine göre, 2020 yılından bu yana Avrupa genelinde üretim, boru hattı ve depolama dahil olmak üzere toplam 624 hidrojen projesi kayıt altına alındı. Bu projelerin sadece 59'u faaliyete geçebilirken, 74'ü tamamen iptal edildi. Geriye kalan projelerin yaklaşık yarısı halen fizibilite aşamasında beklerken, yüzde 15'i ise askıya alınmış durumda. Portföyün en büyük kısmını 395 projeyle yeşil hidrojen yatırımları oluştururken, bunu 57 projeyle hidrojen boru hatları izliyor. Üretim tesisleri ile lojistik altyapının eş zamanlı geliştirilememesi, sektörün geleceği için en büyük risk faktörlerinden biri olarak öne çıkıyor.

EIC Küresel Dış İlişkiler Başkanı Rebecca Groundwater, Avrupa'nın üretim kapasitesine ciddi yatırımlar yaptığını ancak artık politikaların bu projeleri somut talebe dönüştürmesi gerektiğini vurguluyor. Groundwater, destek mekanizmalarında hızlı kararlar alınması, uzun vadeli alım kurallarının netleştirilmesi ve taşıma-depolama altyapısının senkronize şekilde inşa edilmesi gerektiğini belirtiyor. Aksi takdirde fabrikaların kapasite altında çalışmaya devam edeceğini ve Avrupa'nın 2030 hedeflerinin hayal olacağını ifade ediyor.

Ülke Analizleri: Birleşik Krallık ve Almanya'da Son Durum Ne?

Avrupa'nın en büyük hidrojen portföyüne 130 projeyle Birleşik Krallık sahip. Ancak bu projelerin yalnızca yüzde 8'i inşaat aşamasında veya inşaata başlamak üzere bekliyor; yüzde 21'i ise askıya alınmış durumda. İngiltere'nin 2030'a kadar 3,66 gigavat elektrolitik hidrojen kapasitesine ulaşması bekleniyor ki bu rakam, hükümetin 5 gigavatlık resmi hedefinin yaklaşık 1,3 gigavat altında kalıyor.

Almanya ise 87 projesinin yüzde 23'ünün inşaat veya inşaat öncesi aşamada olmasıyla Avrupa'nın en aktif pazarı konumunda. Planlanan 9 bin kilometrelik Hidrojen Çekirdek Ağı ve ithalat bağlantılarıyla Almanya, kıtanın ana talep merkezi olmayı hedeflese de ithalat süreçlerinin tüketim hızına yetişememe riski bulunuyor. Diğer taraftan, İspanya'daki 54 projenin yüzde 60'ı fizibilite aşamasında kalırken, İskandinav ülkelerindeki 76 projenin sadece yüzde 18'i inşaat aşamasına geçebildi. EIC, Avrupa genelinde toplam 72 gigavat kapasiteye denk gelen ve 269 milyar dolar sermaye harcaması (CAPEX) gerektiren devasa bir proje havuzu öngörse de bu rakamlar henüz kesinleşmiş yatırımları veya ekipman siparişlerini yansıtmıyor.