Ayasofya'nın Yeniden İbadete Açılışının 6. Yılı: Tarihi Dönüm Noktasının Tüm Detayları

İstanbul'un fethinin en görkemli sembolü olan Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi'nin yeniden ibadete açılmasının üzerinden tam 6 yıl geçti. Dünya tarihi açısından eşsiz bir miras olan bu muazzam yapı, asırlar boyunca farklı medeniyetlerin ve inançların merkezinde yer aldı. Osmanlı İmparatorluğu'nun 7. padişahı 2. Mehmet'in 29 Mayıs 1453 tarihinde İstanbul'u fethetmesiyle birlikte, tam 916 yıl boyunca kilise olarak hizmet veren bu abidevi yapı, fethin nişanesi olarak camiye dönüştürüldü. Fetihten sonra "Fatih" unvanını alan Fatih Sultan Mehmet, fethin hemen ardından gelen ilk cuma namazını 1 Haziran 1453 tarihinde Ayasofya'da eda ederek bu kutlu dönüşümü taçlandırdı.

Osmanlı Döneminden Cumhuriyet Yıllarına Ayasofya'nın Serüveni

Osmanlı İmparatorluğu döneminde tam 481 yıl boyunca kesintisiz olarak cami statüsünde Müslümanları ağırlayan Ayasofya, imparatorluğun sona ermesi ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla birlikte yeni bir idari sürece adım attı. Cumhuriyet döneminin getirdiği kültürel ve siyasi dönüşümler çerçevesinde, Bakanlar Kurulunun 24 Kasım 1934 tarihli kararıyla Ayasofya'nın statüsü değiştirilerek müze haline getirildi. Bu karar, yapının tarihinde 86 yıl sürecek yeni bir dönemin kapısını araladı.

Hukuki Mücadele: Danıştayın Tarihi Kararı ve Müze Statüsünün İptali

Ayasofya'nın yeniden asli kimliğine kavuşması için yürütülen hukuki mücadele, Sürekli Vakıflar Tarihi Eserlere ve Çevreye Hizmet Derneğinin 2016 yılında Danıştaya açtığı davayla yeni bir boyuta taşındı. Dernek, 86 yıldır müze olarak kullanılan tarihi yapının camiden müzeye dönüştürülmesine ilişkin 1934 tarihli Bakanlar Kurulu kararının iptal edilmesini talep etti. Yaklaşık 4 yıl süren titiz incelemelerin ardından Danıştay 10. Dairesi, 10 Temmuz 2020 tarihinde tarihi kararını açıkladı. Yüksek mahkeme, Ayasofya'nın müze statüsünü belirleyen 24 Kasım 1934 tarihli Bakanlar Kurulu kararını oy birliğiyle iptal ederek yapının yeniden cami olmasının önündeki hukuki engelleri kaldırdı. Bu karar, Ayasofya Meydanı'nda toplanan binlerce vatandaş tarafından büyük bir coşku ve sevinçle karşılandı.

Diyanet'e Devir ve 86 Yıl Sonra Kılınan İlk Cuma Namazı

Hukuki kararın hemen ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Ayasofya'nın yeniden ibadete açılmasını öngören tarihi Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ni imzaladı. Bu kararname ile Ayasofya'nın idaresi Diyanet İşleri Başkanlığına devredildi ve yapının resmen cami olarak hizmet vermesi kararlaştırıldı. İlgili karar, Resmi Gazete'nin aynı gün yayımlanan mükerrer sayısında yer alarak yürürlüğe girdi. Dönemin TBMM Başkanvekili Celal Adan, Meclis Genel Kurulu'nda bu tarihi kararnameyi okurken, milletvekilleri kararı uzun süre ayakta alkışladı.

Kararnamenin yayımlanmasının ardından "Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi" veya "Ayasofya-i Kebir Camii" olarak ifade edilen kutsal mabet, 86 yıllık hasretin ardından 24 Temmuz 2020 tarihinde kılınan cuma namazıyla kapılarını yeniden ibadete açtı. Bu tarihi namaza Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın yanı sıra çok sayıda devlet yetkilisi, davetli ve binlerce vatandaş katılarak tarihi ana tanıklık etti.