Cezayir'de Seçim Sonrası Yeni Dönem: Cumhurbaşkanı Tebbun'un Hükümet Senaryoları ve Meclis Dengeleri

Cezayir'de gerçekleştirilen genel seçimlerin ardından siyasi dengeler netleşti ve gözler tamamen yeni hükümetin nasıl şekilleneceğine çevrildi. Anayasa Mahkemesi tarafından ilan edilen nihai ve kesin seçim sonuçları, ülkenin yönetim yapısında Cumhurbaşkanı Abdülmecid Tebbun'un elini oldukça güçlendirdi. Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren sonuçlar, Ulusal Halk Meclisi Başkanı İbrahim Buğali ile Ulusal Bağımsız Seçim Otoritesi Başkanı Vekili Kerim Halfan'a resmen tebliğ edildi. Yasal süreç doğrultusunda, mazbatalarını alan milletvekillerinin önümüzdeki 15 gün içinde yeni Meclisin ilk oturumu için göreve çağrılması planlanıyor.

Tebbun Destekçisi Blok Mecliste Ezici Çoğunluğu Sağladı

Anayasa Mahkemesi'nin açıkladığı nihai verilere göre, Cumhurbaşkanı Abdülmecid Tebbun'un siyasi vizyonunu ve programını destekleyen partiler seçim yarışını ilk üç sırada tamamlamayı başardı. Köklü geçmişiyle bilinen Ulusal Kurtuluş Cephesi (FLN), elde ettiği 91 sandalye ile sandıktan birinci parti olarak çıktı. FLN'yi 74 milletvekiliyle Demokratik Ulusal Birlik (RND) ve 56 milletvekiliyle Gelecek (El-Mustakbel) Cephesi takip etti. Toplamda 407 sandalyeden oluşan Ulusal Halk Meclisinde salt çoğunluğun sağlanabilmesi için 204 sandalye gerekiyor. Tebbun'u destekleyen ve 2024 Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde de aktif rol üstlenen bu üç partinin toplam sandalye sayısı 221'e ulaşarak tek başına iktidar çoğunluğunu garantiliyor.

Bu güçlü ittifaka, önceki dönemde de cumhurbaşkanına destek veren 33 sandalyeli Bağımsızlar Grubu ile 40 sandalyeli İslami eğilimli Bina Hareketi'nin katılmasıyla birlikte, Tebbun Meclis çatısı altında son derece konforlu bir çoğunluğa ulaşıyor. Muhalefet cephesinde ise Mecliste grup kurabilmek için gerekli olan en az 15 milletvekili barajını aşabilen tek siyasi oluşum, 43 sandalye kazanan ülkenin en büyük İslami eğilimli partisi Barış Toplumu Hareketi (MSP) oldu. Diğer muhalif partilerden sol eğilimli Sosyalist Güçler Cephesi (FFS) 12, seküler çizgideki Kültür ve Demokrasi Rallisi (RCD) 4 ve radikal solu temsil eden İşçi Partisi (PT) ise yalnızca 3 sandalye kazanarak Mecliste grup kurma hakkını elde edemedi. Bu tablo, Cumhurbaşkanı Tebbun'un parlamentonun her iki kanadında da mutlak bir siyasi üstünlük kurduğunu ve yasama süreçlerinde tam hareket serbestisine sahip olduğunu gösteriyor.

Anayasal Çerçeve ve İki Farklı Hükümet Modeli

Seçim sonuçlarının resmileşmesiyle birlikte Cezayir'de yeni hükümetin kurulma süreci, 2020 yılında gerçekleştirilen anayasa değişiklikleri kapsamında yürütülecek. Ülke anayasası, parlamento aritmetiğine bağlı olarak iki farklı hükümet modeli öngörüyor. Mevcut tabloda olduğu gibi cumhurbaşkanını destekleyen bloğun Mecliste çoğunluğu elde etmesi durumunda, Anayasa'nın 103 ve 105. maddeleri devreye giriyor. Bu doğrultuda hükümete, doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanan ve cumhurbaşkanlığı programını uygulamakla yükümlü olan bir "Başbakan" liderlik ediyor.

Buna karşın, eğer muhalefet Meclis çoğunluğunu elde etmiş olsaydı, Anayasa'nın 10. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanının Meclis çoğunluğunun içinden atamak zorunda olduğu bir "Hükümet Başkanı" dönemi başlayacaktı. Cezayir yasalarında seçimlerin ardından hükümetin istifa etmesini zorunlu kılan doğrudan bir anayasal hüküm bulunmasa da siyasi teamüller gereği yeni Meclis yapısına uygun olarak kabinenin yenilenmesi bekleniyor. Bu noktada geniş anayasal yetkilere sahip olan Cumhurbaşkanı Tebbun'un önünde farklı alternatifler bulunuyor. Tebbun, mevcut Başbakan Muhammed Nezir el-Arbavi ile yola devam etmeyi seçebileceği gibi tamamen yeni bir ismi de başbakanlık makamına getirebilir. Özellikle eylül ayında başlayacak yoğun sosyal ve ekonomik takvim öncesinde istikrarı korumak adına mevcut kabinenin bir süre daha görevde kalması veya performans değerlendirmelerine göre kısmi bir revizyona gidilmesi de ihtimaller arasında yer alıyor.

Yeni Kabine Siyasi mi Yoksa Teknokrat mı Olacak?

Başbakanın kim olacağının netleşmesinin ardından, kurulacak yeni kabinenin niteliği siyasi tartışmaların odak noktasını oluşturacak. Cumhurbaşkanı Tebbun, 2021 yılındaki genel seçimlerden sonra yaptığı gibi Meclisteki büyük partilerle istişarelerde bulunarak geniş tabanlı siyasi bir kabine oluşturabilir. Ancak anayasa bu istişareleri zorunlu kılmadığı için Tebbun, doğrudan teknokrat isimlerden oluşan bir hükümet kurma yetkisini de elinde bulunduruyor.

Geçmiş dönem incelendiğinde, 2021 genel seçimlerinin ardından bazı partili isimler kabinede yer bulmuş olsa da zaman içinde gerçekleştirilen revizyonlarla mevcut kabine büyük oranda siyasi kimliği bulunmayan teknokrat bakanlardan oluşacak şekilde yapılandırılmıştı. Yeni dönemde Cezayir'in, partilerin ağırlıkta olduğu koalisyon benzeri bir modeli mi yoksa doğrudan teknokratik bir yönetim modelini mi benimseyeceği önümüzdeki günlerde netlik kazanacak.