COP31'de su altı kültür mirası iklim değişikliğiyle ele alınacak

Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da gerçekleştirilecek Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı (COP31), iklim değişikliğinin kıyı ve su altındaki kültürel miras üzerindeki tahribatını uluslararası gündeme taşıyacak. Akdeniz Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Kültür Varlıklarını Koruma ve Onarım Bölümü Başkanı ve Kazı Başkanı Doç. Dr. Hakan Öniz, son 20 yıldır yapılan gözlemlerin, sığ sulardaki gemi batıkları ile antik liman ve mendireklerin fırtına, hortum ve sellerden ciddi zarar gördüğünü ortaya koyduğunu belirtti.

Kültürel miras için hazırlanan özel çalışma

Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi (ICOMOS) Su Altı Kültür Mirası Komisyonu, iklim değişikliğinin arkeolojik değerler üzerindeki yıkıcı etkilerini anlatan kapsamlı bir kitap hazırladı. AXA'nın desteğiyle basılan bu eser, COP31'deki Liderler Zirvesi'nin yapılacağı mavi bölgede karar vericilerle paylaşılacak. Ziyaretçiler, karekod uygulaması aracılığıyla dijital olarak da kitaba erişebilecek. Ayrıca, Türk Kültür ve Miras Vakfı, üniversite ve UNESCO Türkiye Milli Komisyonunun katkılarıyla Azerbaycan, İtalya, İspanya ve Polonya'dan uzmanların katılımıyla özel bir oturum düzenlenecek.

Farkındalık için görsel sergiler ve sunumlar

Konferans kapsamında gerçekleştirilecek yan etkinliklerde, iklim değişikliğinin Türkiye, Karadeniz ve Doğu Akdeniz'deki kültürel mirasa etkilerini inceleyen makaleler ve görsel sunumlar yer alacak. Antalya Havalimanı'nda gemi batıklarına ilişkin videolar dijital panolarda gösterime sunulurken, 13 Kasım tarihinde iç hatlar terminalinde su altı kültür mirasını konu alan bir fotoğraf sergisinin açılışı yapılacak. Uzmanlar, COP31 alanında kurulacak stantlar aracılığıyla ziyaretçilere arkeolojik alanların korunması konusunda bilgilendirmeler yapacak.

COP31 konferansı, iklim değişikliğinin kıyı ve su altı arkeolojik varlıkları üzerindeki olumsuz etkilerini bilimsel çalışmalarla küresel ölçekte tartışmaya açmayı hedefliyor. Doç. Dr. Hakan Öniz ve Dr. Ceyda Öztosun tarafından hazırlanan akademik çalışmaların yanı sıra, uluslararası uzmanların katılımıyla gerçekleştirilecek oturumlar, kültürel mirasın korunması için stratejik bir platform oluşturuyor.

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi taraflarının katıldığı bu konferanslar, çevre politikalarının belirlenmesi ve kültürel varlıkların korunması adına uluslararası iş birliği süreçlerini yönetiyor. Katılımcılar ve araştırmacılar, konferans alanındaki stantlar ve dijital kaynaklar üzerinden sunulan bilimsel verilere erişim sağlayarak, iklim değişikliğiyle mücadele stratejileri hakkında güncel bilgilere ulaşabiliyor.

Çıkarılacak sonuç

İklim değişikliği yalnızca ekosistemleri değil, binlerce yıllık geçmişe sahip su altı arkeolojik mirasını da doğrudan tehdit ediyor. Artan doğal afetlerin, özellikle sığ sulardaki antik liman ve batıklar üzerinde geri dönülemez fiziksel hasarlar bıraktığı bilimsel verilerle kanıtlanmış durumdadır.

Bu durum, kültürel mirasın korunması için geliştirilen politikaların, iklim değişikliğiyle mücadele stratejileriyle entegre edilmesi gerektiğini göstermektedir. Bilimsel çalışmaların karar vericilerle paylaşılması, arkeolojik alanların korunması için gerekli olan uluslararası fon ve koruma statülerinin güçlendirilmesi adına kritik bir adım olarak değerlendirilmektedir.

Muhtemel etkiler

COP31'de yapılacak sunumların, su altı arkeolojisiyle ilgilenen kurumlar ve devletler üzerinde farkındalık oluşturması beklenmektedir. Bu çalışmaların, kıyı bölgelerindeki arkeolojik sit alanlarının korunmasına yönelik yeni uluslararası projelerin ve koruma protokollerinin geliştirilmesine zemin hazırlayabileceği öngörülmektedir.

Ayrıca, bu tür bilimsel verilerin paylaşılması, yerel yönetimlerin ve turizm sektörünün kıyı yapılarını koruma konusundaki hassasiyetini artırabilir. Arkeolojik mirasın korunması için ayrılan kaynakların artması ve daha etkin izleme sistemlerinin kurulması, gelecekte yaşanabilecek kayıpların önlenmesinde etkili olabilir.