Dijital Görünmezlik Saldırganlığı Körüklüyor: Gençler Arasındaki Şiddet Son 5 Yılda Yüzde 110 Arttı

Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Derneği (Türk PDR-DER) Genel Başkan Vekili Prof. Dr. Erdal Hamarta, TBMM Şanlıurfa ve Kahramanmaraş Okul Saldırılarını ve Dijital Riskleri Araştırma Komisyonu bünyesinde önemli açıklamalarda bulundu. Çevrim içi ortamlarda artan saldırganlık eğilimlerini değerlendiren Hamarta, "dijital görünmezlik" ve "disinhibisyon" (engellenemezlik) kavramlarının bireyler üzerindeki yıkıcı etkilerine dikkat çekti. Okullarda yaşanan şiddet olaylarının sadece basit birer disiplin problemi olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayan Hamarta, bu durumun ruh sağlığı, aile yapısı, okul iklimi ve dijital çevre gibi çok boyutlu dinamiklerle ilişkili bir halk sağlığı meselesi olduğunu ifade etti.

Okullardaki Gizli Tehlike: İlişkisel Şiddet ve Siber Zorbalık

Okul ortamlarında gözlemlenen şiddet türlerinin fiziksel, sözel, ilişkisel ve siber zorbalık olarak farklı kategorilere ayrıldığını belirten Prof. Dr. Erdal Hamarta, bunlar arasında en çok "ilişkisel şiddetin" göz ardı edildiğini aktardı. İlişkisel şiddetin çocukların ruh sağlığı, benlik saygısı ve gelecek yaşamları üzerinde derin yaralar açtığını söyleyen Hamarta, dijitalleşmeyle birlikte bu durumun boyut değiştirdiğine işaret etti. Siber zorbalık sayesinde okul duvarları arasında kalan akran zorbalığının artık okul dışına da taştığını belirten Hamarta, mağdur çocukların günün her saatinde kesintisiz bir şekilde şiddete maruz kalmaya devam ettiğini ve bu durumun gelişim süreçlerini son derece olumsuz etkilediğini dile getirdi.

Korkutan İstatistik: 18 Yaş Altı Şiddet Olaylarında Yüzde 110 Artış

Sunumunda çarpıcı istatistiklere yer veren Hamarta, son beş yıllık süreçte okul dışındaki 18 yaş altı şiddet vakalarında yüzde 110 oranında büyük bir artış yaşandığını açıkladı. Uluslararası PISA verilerine de atıfta bulunan Hamarta, 15 yaş grubundaki öğrencilerin okul güvenliği, yalnızlık, yabancılaşma ve akran zorbalığı gibi ciddi risk faktörleriyle karşı karşıya olduğunu vurguladı. Öfke, utanç ve dışlanmışlık gibi yoğun duyguları yönetmekte zorluk çeken çocukların saldırgan davranışlara yönelebildiğini belirten Hamarta; aile içi şiddet, ihmal ve geçmiş travmatik deneyimlerin de bu süreci doğrudan tetiklediğini söyledi.

"Kimse Beni Görmüyor" Duygusu ve Sosyal Medya Yasaklarının Etkisizliği

Dijital dünyanın sunduğu anonim yapının riskleri katladığını belirten Prof. Dr. Hamarta, "disinhibisyon" yani engellenemezlik ile "dijital görünmezlik" kavramlarının tehlikesine değindi. Bireylerin dijital platformlarda "kimse beni fark etmiyor, görmüyor" algısıyla hareket ettiğini ve bu durumun otokontrolü tamamen ortadan kaldırdığını ifade eden Hamarta, yetişkin denetiminden uzak kalan çocukların kontrolsüz bir şekilde çevrim içi saldırganlığa yöneldiğini açıkladı. OECD ülkelerinde yapılan araştırmaların, sosyal medya yasaklarının çözüm olmadığını gösterdiğini dile getiren Hamarta, 16 yaş altı sosyal medya yasaklarının dünya genelinde bir işe yaramadığını belirtti. Çözümün yasaklarda değil; çocukların ve ebeveynlerin mahremiyet, dijital ayak izi, siber zorbalık ve yardım isteme mekanizmaları konusunda bilinçlendirilmesinde olduğunu söyleyen Hamarta, şiddet risklerinin ekolojik bir çerçevede bütüncül olarak ele alınması gerektiğini sözlerine ekledi.