Sanly görünmezlik ýangyjy güýçlendirýär: youngaşlaryň arasyndaky zorluk soňky 5 ýylda 110 göterim ýokarlandy

Türk Psihologiki Geňeş we Gollanma Assosiasiýasy (Türk PDR-DER) Başlygynyň orunbasary Prof. Doktor Erdal Hamarta Türkiýäniň Milli Milli Assambleýasynyň Şanlyurfa we Kahramanmaraş mekdebine hüjümler we sanly töwekgelçilikleri derňemek boýunça toparyň içinde möhüm sözler aýtdy. Onlaýn gurşawda artýan agressiýa meýillerine baha beren Hamarta, "sanly görünmezlik" we "dezinfeksiýa" düşünjeleriniň şahsyýetlere weýran ediji täsirlerine ünsi çekdi. Mekdeplerde bolup geçen zorlukly hadysalara diňe ýönekeý düzgün-nyzam meselesi hökmünde garalmaly däldigini nygtaýan Hamarta, bu ýagdaýyň akyl saglygy, maşgala gurluşy, mekdep howasy we sanly gurşaw ýaly köp ölçegli dinamika bilen baglanyşykly jemgyýetçilik saglygy meselesidigini aýtdy.

Mekdeplerde gizlin howp: Garyndaşlyk zorlugy we kiber-zorluk

Prof. mekdep gurşawynda görülýän zorlugyň görnüşleriniň fiziki, dilden, baglanyşykdan we kiber-zorlukdan dürli kategoriýalara bölünýändigini mälim etdi. Doktor Erdal Hamarta bularyň arasynda "baglanyşyk zorlugynyň" iň ähmiýet berilmeýändigini aýtdy. Baglanyşykly zorlugyň çagalaryň akyl saglygyna, özüňe hormat goýmagyna we geljekdäki durmuşyna çuňňur ýaralary getirýändigini aýdan Hamarta, bu ýagdaýyň sanlaşdyrmak bilen ölçeglerini üýtgedendigini aýtdy. Kiber zorluklar sebäpli mekdebiň diwarlarynda galan deň-duşlaryň gorkuzmagynyň häzirki wagtda mekdebiň daşyna ýaýrandygyny mälim eden Hamarta, pida bolan çagalaryň günüň hemme sagatlarynda üznüksiz zorluga sezewar bolýandyklaryny we bu ýagdaýyň ösüş proseslerine diýseň ýaramaz täsirini ýetirýändigini aýtdy.

gorkunç statistika: 18 ýaşa çenli zorlukly wakalaryň 110 göterim ýokarlanmagy

Tanyşdyryş dabarasyna ajaýyp statistiki maglumatlary goşan Hamarta, soňky bäş ýylda 18 ýaşa ýetmedik çagalara garşy zorluk hadysalarynda 110 göterim ýokarlanandygyny habar berdi. Hamarta halkara PISA maglumatlaryna salgylanyp, 15 ýaşly topardaky okuwçylaryň mekdebiň howpsuzlygy, ýalňyzlyk, daşlaşmak we deň-duşlaryň gorkuzmagy ýaly çynlakaý töwekgelçilik faktorlaryna duçar bolýandygyny aýtdy. Hamarta gahar, utanç we aýrylmak ýaly güýçli duýgulary dolandyrmakda kynçylyk çekýän çagalaryň agressiw hereketlere ýüz tutup biljekdigini aýtdy; Maşgala zorlugynyň, äsgermezlikleriň we geçmişdäki trawmatiki tejribeleriň bu prosese gönüden-göni itergi berýändigini aýtdy.

"Hiç kim meni görenok" duýgusy we Sosial media gadagançylygynyň netijesizligi

Sanly dünýä tarapyndan hödürlenýän anonim gurluşyň töwekgelçiligi köpeldýändigini aýdyp, professor Dr. Hamarta "dezinfeksiýa", ýagny blokirleme we "sanly görünmezlik" düşünjeleriniň howpy barada durup geçdi. Şahsy adamlaryň sanly platformalarda "meni hiç kim duýmaýar ýa-da görmeýär" diýen düşünje bilen hereket edýändigini we bu ýagdaýyň öz-özüňi dolandyrmagy düýbünden ýok edýändigini aýdan Hamarta, ulularyň gözegçiliginden daşda duran çagalaryň gözegçiliksiz ýagdaýda onlaýn agressiýa ýüz tutýandygyny düşündirdi. OECD ýurtlarynda geçirilen gözlegleriň, sosial media gadagançylygynyň çözgüt däldigini görkezýändigini mälim eden Hamarta, sosial mediýanyň 16 ýaşa ýetmedik adamlara gadagançylygynyň bütin dünýäde işlemeýändigini aýtdy. Çözüw gadaganlyklarda däl; Hamarta, maksat çagalaryň we ene-atalaryň şahsy durmuşyň eldegrilmesizligi, sanly aýak yzy, kiber zorluk we kömek gözleýän mehanizmler barada habardarlygyny ýokarlandyrmakdygyny aýtdy we zorluk töwekgelçiliginiň ekologiki çarçuwanyň çäginde çözülmelidigini aýtdy.