Enerji Krizi ve Çatışmalar Gıda Fiyatlarını Rekor Seviyelere Taşıdı

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), nisan ayında küresel gıda fiyatlarının artışını sürdürdüğünü açıkladı. FAO Gıda Fiyat Endeksi, bu dönemde bitkisel yağ ve et fiyatlarındaki ciddi artışların etkisiyle Şubat 2023'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Enerji maliyetlerindeki artış ve çatışmaların etkisiyle gıda arzı üzerindeki baskı, son üç yılın en yüksek seviyelerini gördü.

Nisan ayında FAO Gıda Fiyat Endeksi, bir önceki aya göre yüzde 1,6 yükselerek 130,7 puana ulaşırken, bu değer geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2 oranında artış gösterdi. FAO'nun açıklamasına göre, artan enerji maliyetleri ve Orta Doğu'daki çatışmaların neden olduğu tedarik zinciri aksaklıkları, fiyatların yükselmesinde etkili oldu.

Tahıl fiyatlarında da artış gözlendi. FAO Tahıl Fiyat Endeksi, bir önceki aya göre yüzde 0,8 ve geçen yılın aynı ayına göre yüzde 0,4 arttı. Kuraklık ve yetersiz yağış beklentileri nedeniyle ABD ve Avustralya'da buğday fiyatları yüzde 0,8 yükseldi. Enerji maliyetlerindeki artış ve Hürmüz Boğazı'ndaki kriz, gübre fiyatlarını yukarı çekerek, çiftçilerin daha az gübre gerektiren ürünlere yönelebileceğine işaret etti.

Bitkisel yağ fiyatlarında sert yükselişler yaşandı. Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, nisan ayında yüzde 5,9 artarak son 21 ayın zirvesine çıktı. Palmiye, soya, ayçiçeği ve kolza yağı fiyatlarının artışında yükselen ham petrol fiyatlarının biyoyakıt talebini artırması rol oynadı. Güneydoğu Asya'daki üretim azalışı endişeleri de palmiye yağı fiyatlarının artmasına neden oldu.

Et fiyatları da rekor seviyelere ulaştı. FAO Et Fiyat Endeksi, nisan ayında yüzde 1,2 artarak tüm zamanların en yüksek seviyesini gördü. Brezilya'da kesime hazır sığır arzının kısıtlı olması, sığır eti fiyatlarının zirveye çıkmasına neden oldu.

Buna karşılık, şeker fiyatları nisanda yüzde 4,7 oranında geriledi. Bu düşüşte, Çin ve Tayland'daki olumlu üretim beklentileri ve Brezilya'da hasadın başlaması etkili oldu.

Süt ürünleri ise farklı bir seyir izledi. FAO Süt Ürünleri Endeksi, Avrupa ve Okyanusya'daki yüksek üretim kapasitesinin etkisiyle yüzde 1,1 azaldı.

Küresel Tahıl Üretim Tahmini Yükseldi

FAO, küresel üretim, tüketim, ticaret ve stok eğilimlerine dair değerlendirmelerin yer aldığı Tahıl Arz ve Talep Özeti Raporu'nu yayımladı. Bu raporda, 2025 yılı küresel tahıl üretim tahmini, bir önceki yıla göre yüzde 6 artarak 3 milyar 40 milyon metrik tona çıkarıldı. Bu artış, dünya genelinde arzın olumlu seyredeceğine dair güçlü bir gösterge olarak değerlendirildi.

Hürmüz Boğazı Uyarısı

FAO'nun raporunda, 2026 yılına dair buğday üretim tahmini 817 milyon ton olarak belirtildi. Bu, geçen yıla göre yaklaşık yüzde 2'lik bir düşüşü ifade etse de üretimin son beş yılın ortalamasının üzerinde kalması bekleniyor. Raporda ayrıca, Hürmüz Boğazı'ndaki durumun enerji ve gübre maliyetlerini artırarak buğday üretiminde belirsizliklere yol açtığı ve riskleri artırdığı vurgulandı.