Hürmüz Boğazı'nda Küresel Ticaret Çıkmazı: İran ve Umman'dan Yeni Güvenli Rota Hamlesi

Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında 7 Temmuz tarihinden itibaren yeniden tırmanan karşılıklı askeri hamleler, küresel enerji taşımacılığının en kritik noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemi trafiğini felç etti. Karşılıklı saldırı tehditleri nedeniyle boğazdan güvenli geçiş yapamayan ticari gemilerin sayısı tarihi dip noktalardan birini görerek 6'ya kadar geriledi. Bölgede güvenlik endişesi yaşayan çok sayıda uluslararası kargo gemisi, güvenli limanlarda demirleyerek beklemeyi sürdürüyor.

Keşm ve Larek Adaları Arasında Ticari Gemilerin Zorunlu Bekleyişi

Yaşanan gerilimin ardından bölgede güvenlik önlemlerini artıran ticari filolar, açık denizde beklemeyi tercih ediyor. Anadolu Ajansı (AA) ekibi, ABD'nin sık sık hedef aldığı, İran'ın bölgedeki en büyük stratejik kara parçası olan Keşm Adası ile hemen yakınındaki Larek Adası arasındaki sularda demirleyen çok sayıda ticari gemiyi yerinde görüntüledi. Hem ABD hem de İran kaynaklı saldırı tehditleri nedeniyle Hürmüz Boğazı'nı geçmeyi göze alamayan gemilerin lojistik ihtiyaçları ise İran kıyılarından kalkan küçük tekneler vasıtasıyla taşınan gıda ve temel malzemelerle karşılanıyor. Ticari devler bölgede hareketsiz bir şekilde beklerken, kaçakçılık faaliyetlerinde kullanılan küçük sürat teknelerinin saldırı tehditlerine rağmen bölgedeki hareketliliğine devam etmesi ise dikkat çekiyor.

İran ve Umman’dan Diplomatik Çözüm: Yeni Güvenli Rota Masada

Hürmüz Boğazı'nda yaşanan bu büyük tıkanıklığı aşmak amacıyla, boğaza kıyısı bulunan iki önemli aktör olan İran ve Umman diplomatik temaslarını hızlandırdı. İki ülke arasında yürütülen ve son aşamaya gelen müzakerelerin ardından, gemilerin güvenli bir koridordan geçmesini sağlayacak yeni rota planının detayları netleşti. Bu hafta pazartesi günü, Arap ülkelerinin dışişleri bakanları, Umman ve İran'ın Hürmüz Boğazı'nda ortak bir güzergah oluşturma anlaşmasını imzalamak üzere Umman'ın başkenti Maskat'ta bir araya geliyor. Hazırlanan yeni güvenli rota protokolünün, imzaların atılmasının ardından hızlı bir şekilde Uluslararası Denizcilik Örgütü'ne (IMO) bildirileceği ve bölge ülkeleriyle paylaşılacağı öğrenildi. Yeni rotanın yürürlüğe girmesiyle birlikte, Basra Körfezi'ne giriş ve çıkışların saldırı tehdidi olmadan yeniden normale dönmesi hedefleniyor.

Tahran’dan Washington’a Net Mesaj: Abluka Kalkmadan Müzakere Yok

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Hindistan merkezli "India Today" televizyon kanalına verdiği özel röportajda, ABD'nin ülkesine yönelik uyguladığı ekonomik ve askeri baskılara sert tepki gösterdi. Pezeşkiyan, "Savaş yoluyla hedeflerine ulaşamadılar ve bu yüzden ekonomik baskılara yöneldiler ancak biz durmayacağız. Deniz yolu hayatımızın tamamen bağlı olduğu tek yol değil, bu yöntemle de amaçlarına ulaşamayacaklar" ifadelerini kullandı. Hürmüz Boğazı'nın ancak ABD'nin hukuksuz ablukayı ve saldırılarını sonlandırması halinde tamamen normale döneceğini belirten Pezeşkiyan, Maskat'taki toplantıya topraklarından kendilerine yönelik saldırı düzenlenen ülkelerin de katılacağına dikkat çekti.

Diğer yandan İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi ise sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada ABD ile yeni bir müzakere sürecine kapıları kapattı. Azizi, "Amerikan tarafı İran'ın tüm şartlarını kabul etmedikçe görüşme ve müzakere hiçbir fayda sağlamaz" diyerek net bir duruş sergiledi. Tahran yönetimi, Washington ile masaya oturmak için ABD ablukasının ve ekonomik yaptırımların kaldırılmasını, dondurulan İran varlıklarının koşulsuz serbest bırakılmasını ve İsrail'in Gazze ile Lübnan'a yönelik askeri operasyonlarının derhal durdurulmasını şart koşuyor.