Hürmüz Boğazı'nda Tansiyon Zirvede: ABD-İran Çatışması Petrol Fiyatlarını Sıçrattı

ABD ile İran arasındaki askeri gerilim, coğrafi sınırları aşarak Orta Doğu'yu topyekun bir savaşın eşiğine getirdi. İran Devrim Muhafızları'nın bölgedeki ABD askeri üslerini hedef alan füze saldırılarına, ABD ordusunun yoğun hava bombardımanıyla karşılık vermesi, küresel enerji koridoru olan Hürmüz Boğazı'ndaki krizi derinleştirdi.

Karşılıklı Füze Saldırıları ve Hedef Alınan Askeri Üsler

İran Devrim Muhafızları, ABD'nin gerçekleştirdiği operasyonlara misilleme olarak Bahreyn, Kuveyt, Umman ve Ürdün'deki askeri tesisleri füzelerle vurduğunu duyurdu. Yapılan açıklamalarda, Bahreyn ve Kuveyt'teki Amerikan askeri noktalarının vurulduğu, Umman'daki radar sistemlerinin devre dışı bırakıldığı ve Ürdün'deki Prens Hasan Hava Üssü'nde yer alan yakıt tankerleri ile mühimmat depolarının imha edildiği iddia edildi. Bu hasar iddiaları henüz bağımsız kaynaklarca doğrulanmasa da, ABD ordusu da karşı hamlelerini geciktirmedi.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), pazar günü İran'ın hava savunma sistemlerini, kıyı radarlarını, füze ve İHA kapasitelerini ve askeri amaçla kullanılan küçük teknelerini hedef alan geniş çaplı bir operasyon düzenledi. Cumartesi günü 140 hedefin vurulduğu, üç gecelik toplam bilançonun ise 300 askeri noktayı aştığı bildirildi. ABD Başkanı Donald Trump, "Onları ağır şekilde vuruyoruz" derken, geçici ateşkesin sona erdiğini ancak yeni müzakerelere kapıyı tamamen kapatmadığını belirtti.

Hürmüz Boğazı'nda Geçiş Krizi ve Diplomatik Çıkmaz

Yaşanan bu çatışmalar, geçen ay imzalanan ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ile 60 günlük bir müzakere sürecini öngören geçici anlaşmayı tehlikeye attı. İran, cumartesi günü izinsiz geçiş yaptığı iddia edilen bir gemiyi gerekçe göstererek Hürmüz Boğazı'nı sivil ve ticari deniz trafiğine kapattığını duyurdu. İran'ın başmüzakerecisi Muhammed Bakır Kalibaf, sosyal medya üzerinden ABD'ye "Sözünüzü tutun ya da bedelini ödeyin" mesajı gönderdi.

Tahran yönetimi, boğazdaki trafiğin ancak ABD'nin askeri müdahalelerini sonlandırmasıyla normale döneceğini, aksi takdirde küresel enerji sektörünün büyük bir krizle karşı karşıya kalacağını savunuyor. ABD ise İran'ın boğazı kontrol etmediğini ve deniz trafiğinin koruma eşliğinde sürdüğünü iddia ediyor. ABD yetkilileri, son 24 saat içinde 20 gemiye güvenli geçiş sağlandığını belirtirken, gemi takip sistemleri bölgedeki trafiğin oldukça sınırlı olduğunu gösteriyor. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise Umman ile ortak bir deniz trafiği mekanizması kurmak istediklerini ancak ABD baskısının bu süreci engellediğini ifade etti.

Küresel Petrol Piyasalarında Deprem ve Siyasi Riskler

Hürmüz Boğazı'ndaki bu kritik tıkanıklık, dünya genelinde petrol arzı endişelerini tetikledi. Küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz sevkiyatının yaklaşık beşte birinin yapıldığı bu rotadaki belirsizlik, Brent petrolün varil fiyatını pazartesi günü yüzde 4'ten fazla artırarak 79 dolar seviyesine taşıdı. ABD tipi ham petrolde de benzer bir yükseliş grafiği gözlendi.

Enerji fiyatlarındaki bu ani yükseliş küresel enflasyon kaygılarını yeniden canlandırırken, kasım ayında düzenlenecek Kongre seçimleri öncesinde Trump yönetimi için ciddi bir iç siyasi risk oluşturuyor. ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik başlattığı operasyonlarla fitili ateşlenen bu savaş, Körfez sınırlarını aşarak bölge dışındaki ABD üslerine kadar yayıldı. Çatışmalarda şu ana kadar çoğunluğu İran ve Lübnan'da olmak üzere binlerce insanın hayatını kaybettiği bildiriliyor.