Hürmüz Krizi Enerji Piyasalarını Altüst Etti

Ankara

Hürmüz Boğazı'ndaki aksamalar, dünya genelinde petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sini etkileyerek enerji arzında ciddi sıkıntı endişelerine neden oldu.

Katar'dan gelen açıklamalar ise piyasalardaki belirsizliği daha da artırdı. Katar Enerji Bakanı Saad bin Şeride el-Kabi'nin Körfez ülkelerinin petrol ve gaz üretimini durdurmak zorunda kalabileceğini belirtmesi, fiyatların hızla yükselmesine yol açtı.

Brent Petrol Ekim 2023'ten Beri Zirvede

Jeopolitik gerilimlerin artması petrol fiyatlarında keskin yükselişlere neden oldu.

27 Şubat'ta Brent petrol spot piyasada yüzde 2,8 yükselişle 73 dolardan kapanırken, WTI ham petrol yüzde 2,6 artışla 67,18 dolara ulaştı.

28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları sonrasında piyasalarda biriken risk primi fiyatlara sert bir şekilde yansıdı.

Bu gelişmelerin ardından Brent petrol, 2 Mart'la başlayan haftayı yüzde 16,2 artışla 90,83 dolardan tamamlarken, bu seviye Ekim 2023'ten beri görülen en yüksek kapanış oldu ve saldırı öncesine kıyasla yaklaşık yüzde 24,4 artış kaydetti.

Benzer şekilde, WTI türü ham petrolün varil fiyatı yüzde 24,6 yükselerek 88,89 dolara ulaştı ve yaklaşık 29 ayın zirvesine çıktı, saldırı öncesine göre yaklaşık yüzde 32,3 değer kazandı.

Gaz ve Kömür Fiyatları da Yükseliyor

Avrupa'nın en büyük doğal gaz ticaret merkezi olan Hollanda merkezli Title Transfer Facility'de (TTF) fiyatlar sert bir şekilde yükseldi.

Nisan vadeli kontratlar, 27 Şubat'ta megavatsaat başına 31,96 avrodan kapanırken, 2 Mart'la başlayan haftayı yüzde 19,9 artışla 53,38 avrodan tamamladı. Fiyatlar saldırı öncesine göre yaklaşık yüzde 70 artış gösterdi.

Kömür piyasasında da benzer bir trend gözlemlendi. Asya için referans kabul edilen Newcastle kömür vadeli işlemleri 27 Şubat'ta ton başına 116,90 dolardan kapanmıştı.

Kontratlar 2 Mart'la başlayan haftayı yüzde 6,3 artışla ton başına 133,80 dolardan kapatarak, saldırı öncesi seviyelere göre yüzde 10'dan fazla değer kazandı.

Petrol Akışında Günlük Yaklaşık 19,5 Milyon Varillik Kesinti

Uzmanlar, Hürmüz Boğazı'ndaki kesintinin Körfez'de günlük yaklaşık 15 milyon varil ham petrol ve 4,5 milyon varil rafine yakıt akışının durmasına neden olduğunu belirtiyor.

Küresel günlük tüketimin yaklaşık beşte birine denk gelen bu arz kaybı, petrol piyasalarında güçlü bir şok etkisi yarattı.

İhracatın kesilmesiyle ham petrol, karadaki depolama tanklarında ve denizde bekleyen tankerlerde biriktirilmeye başlandı.

Depolama kapasitesinin kısıtlı olduğu Irak'ın, günlük yaklaşık 4,3 milyon varillik üretiminin en az dörtte birini şimdiden durdurduğu tahmin ediliyor.

Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri ve dünyanın en büyük petrol ihracatçısı Suudi Arabistan'ın belirli bir depolama kapasitesi olsa da bu kapasitenin sadece birkaç gün yetecek kadar olduğu değerlendiriliyor.

Yaklaşık 110 Milyar Metreküplük Gaz Arzı Tehlikede

Geçtiğimiz yıl Hürmüz Boğazı'ndan 112 milyar metreküpten fazla LNG ihracatı gerçekleşti. Bu miktar küresel LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sine denk geliyor.

Sevkiyatların yaklaşık yüzde 90'ının Asya pazarına yöneldiği belirtilirken, boğazın kapanması dünya piyasasını yaklaşık 110 milyar metreküplük doğal gaz arzından mahrum bıraktı.

Öte yandan, Avrupa Birliği'nde yer altı doğal gaz depolarındaki doluluk oranları düşük seyrediyor.

Gas Infrastructure Europe verilerine göre, AB genelinde depoların doluluk oranı yüzde 29,9 seviyesinde bulunuyor.