İHA'lar İçin Yeni Takip Sistemi: Güvenlik ve Düzenlemeler

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'na bağlı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM), hızla artan İnsansız Hava Aracı (İHA) kullanımıyla ilgili yeni bir adım atarak "İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı" taslağını hazırladı. Taslak, İHA'ların tasarımından üretimine, piyasada yer almasına ve Türk hava sahasında faaliyet göstermesine kadar birçok konuyu kapsıyor. Özellikle güvenlik ve teknik kriterler yeniden düzenleniyor.

İHA Kullanımı Üç Kategoriye Ayrılıyor

Yeni taslak, İHA operasyonlarını risk durumlarına göre açık, özel ve sertifikalı olmak üzere üç kategoriye ayırıyor. Sertifikalı kategorideki İHA'lar, yoğun insan toplulukları üzerinde uçabilme ve tehlikeli maddelerin taşınmasında kullanılabilme yetisine sahip olacak. Yabancı tescilli İHA'lar ise Türk hava sahasında uçabilmek için en az 20 gün öncesinden izin almak zorunda olacak.

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılan İHA sistemleri ile bitki koruma ürünlerinin uygulanması, tehlikeli madde taşımacılığı kapsamında değerlendirilmezken, sertifikalı kategorideki İHA'lar için SHGM tarafından uçuşa elverişlilik sertifikası düzenlenecek.

Yeni Takip Sistemi İHATTYS Kuruluyor

SHGM, İHA'ların tescil, kayıt, denetim ve yetkilendirme süreçlerini yürütmekle yetkili olacak ve bu kapsamda İHA Trafik Takip ve Yönetim Sistemi (İHATTYS) kurulacak. Bu sistem sayesinde İHA'ların anlık konum ve uçuş durumu izlenebilecek, coğrafi bölge verileri işleticilere dijital formatta sunulacak ve güncellemeler gerçek zamanlı yapılacak. Ayrıca, uçuş izni başvuruları, onayları ve iptalleri çevrim içi olarak kaydedilecek.

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış İHA'lar, serbest bölgelerde ve yerleşim yerleri dışında yapılacak tarımsal operasyonlar için İHATTYS üzerinden bildirimde bulunarak operasyonel yetkilendirme gerekmeksizin kullanılabilecek.

İHA Kullanımında Yaptırımlar ve Yeni Düzenlemeler

Taslakta belirtilen kurallara aykırı hareket edenler, 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu ve ilgili yönetmelikler kapsamında cezalandırılacak. SHGM, emniyet denetimleri sonucunda kurallara uymayan işleticilerin yetkilendirmelerini sınırlandırabilir veya iptal edebilir.

İzinsiz veya belirlenen bölgeler dışındaki uçuşlar için idari yaptırımlar uygulanacak ve suç unsuru taşıyan durumlar Cumhuriyet başsavcılığına iletilecek. İHA operatörleri, cihazlarının terör veya yasa dışı faaliyetlerde kullanılmasını önlemekle yükümlü olacak ve mahremiyet ihlallerinde Türk Ceza Kanunu devreye girecek.

Açık ve özel kategorilerde İHA kullanacak uzaktan pilotların en az 16 yaşında olması gerekecek. Ancak "C0 sınıfı" İHA'lar ve 500 gramdan hafif İHA'lar, 16 yaşından büyük yetkin pilot denetiminde kullanılabilecek.

Yabancı Uyruklu İHA Kullanıcıları için Düzenlemeler

Yabancı tescilli İHA işleticileri, Türk hava sahasında operasyon yapabilmek için kendi ülkelerinden aldıkları geçerli yetkilendirmeler ve SHGM'nin talep ettiği risk analizlerini sunmak durumunda olacaklar. Genel Müdürlük veya yetkilendirdiği kuruluşlar, bu yetkilendirmeyi operasyon bölgesi ve şartlarına uygunluk açısından inceleyecek.

Yabancı pilotların lisansları, karşılıklılık ilkesi ve uluslararası anlaşmalar çerçevesinde değerlendirilecek. Yabancı tescilli İHA'lar, en az 20 gün öncesinden başvuru yaparak uçuş izni alacaklar. Ancak acil durumlar, kamu güvenliği gibi öngörülemeyen hallerde izin süresi kısaltılabilecek.

Genel Değerlendirme ve Gelecek Planları

İHA'ların kullanımının artmasıyla birlikte düzenlemeler ve takip sistemleri büyük önem kazanıyor. SHGM'nin hazırladığı yeni talimat, hem emniyet hem de düzenli bir hava trafiği sağlamak amacıyla kritik bir adım. Gelecekte, teknolojinin ve İHA kullanımının daha da yaygınlaşmasıyla birlikte bu sistemlerin ve düzenlemelerin daha da geliştirilmesi bekleniyor. İlerleyen süreçte, İHATTYS'nin etkin bir şekilde çalışması ve olası sorunların önlenmesi için güncellemeler ve yeni stratejiler gündeme gelebilir.