İnsan Hakları Savunucuları, AB'ye İsrail'le Ortaklık Anlaşmasını Askıya Alma Çağrısı Yaptı

Hollanda, Lahey

İnsan hakları savunucuları, İsrail Parlamentosu Knesset'in 62 oyla kabul ettiği idam yasasını, insan hakları ve uluslararası hukuk açısından ciddi bir ihlal olarak nitelendiriyor.

İnsan Hakları İzleme Örgütü'nün eski direktörü Kenneth Roth ve Uluslararası Af Örgütü'nden araştırmacı Budour Hassan, Anadolu Ajansı'na verdikleri demeçte, İsrail'in Filistinli mahkumlara idam cezası getiren yeni yasasını eleştirerek, bunun ayrımcılık içerdiğini belirttiler.

Roth, bu yasayı ayrımcı olarak tanımlayarak, "Bu yasa, yalnızca İsrail Devleti'nin varlığını kabul etmeyen terör eylemleri için geçerli. Yani fiilen sadece Filistinlilere yönelik uygulanıyor, Yahudi köktendincilere değil." şeklinde konuştu.

Roth, uluslararası hukukun idam cezasının kaldırılması yönünde eğilim gösterdiğini vurgulayarak, "Eğer idam cezası uygulanacaksa, en yüksek adil yargılanma standartları sağlanmalı. Ancak İsrail'deki yeni yasa bu standartları sağlamaktan uzak." dedi.

İşkence Yoluyla Alınan İtiraflar ve Yüksek Mahkumiyet Oranı

Roth, ABD'de idam cezasının yalnızca oybirliğiyle verilebildiğini, ancak İsrail'deki yeni yasanın çoğunluk kararıyla idam kararı alabileceğini belirtti. "Bu yasa, savcının idam istemesine gerek kalmadan, işgal altındaki bölgelerde hâkimlerce otomatik olarak uygulanabiliyor. Ayrıca, infazlar için sadece 90 gün süre tanınması aceleci bir yaklaşımı gösteriyor." ifadelerini kullandı.

İsrail askeri mahkemelerinde işkenceyle alınan itirafların sıkça kullanıldığını ve mahkumiyet oranının yüzde 96 olduğunu söyleyen Roth, "Biri yakalanıp işkence gördüğünde ve adil yargılanma hakları sağlanmadan infaz edilmesi düşünülemez. Bu yasa bir intikam ve kontrol aracı." dedi.

AB-İsrail Ticaret Anlaşmasının Geleceği

Roth, Avrupa Birliği ile İsrail arasındaki ticaret anlaşmasının insan haklarına saygı temelinde olduğunu hatırlatarak, "İngiltere, Fransa, Almanya ve İtalya yasayı kınadı. Ancak AB ticaret anlaşmasını iptal edecek mi? Muhtemelen hayır, çünkü geçmişte de ciddi ihlaller karşısında böyle bir adım atmadı." dedi.

İsrail hükümetinin yeni idam yasasının, işgal altındaki topraklarda uyguladığı apartheid rejiminin bir parçası olduğunu ifade eden Roth, "Zaten baskı, kontrol noktaları, gözaltı ve işkence gibi araçlar kullanılıyordu, şimdi de infaz eklendi." şeklinde konuştu.

Yargısız İnfazlar ve Yargısal İnfazlar

Hassan, İsrail hapishanelerinde işkence ve gözaltında ölümlerin, özellikle 7 Ekim 2023'ten bu yana arttığını, 100'den fazla Filistinlinin gözaltında öldüğünü belirtti. "Filistinlilere yönelik yargısal infazlar gerçekleşmese de, yargısız infazlar yaşanıyordu. İsrail'in 'hedefli suikastlar' dediği durumlar da yargısız infazlar olarak değerlendirilebilir." dedi.

Hassan, İsrail'in işkence ve insanlık dışı koşullarda Filistinli tutukluları öldürdüğünü, yeni yasanın ise bu öldürmeleri yasallaştırdığını belirtti. "Bu ceza, fiilen yalnızca Filistinlilere uygulanacak. Batı Şeria'daki Filistinliler için idam cezası varsayılan ceza haline geliyor." dedi.

AB'ye Çağrı: Ortaklık Anlaşması Askıya Alınmalı

Hassan, AB'nin yasayı kınadığını ancak bu adımın yeterli olmadığını belirterek, "İsrail, kınamaları dikkate almıyor. Ancak, bu tür bir ayrımcı yasanın mali sonuçlarıyla karşılaşırsa geri adım atabilir." dedi.

Hassan, bu bağlamda AB'ye, İsrail uluslararası hukuk gerekliliklerine uymadıkça ortaklık anlaşmasını askıya alma çağrısında bulunduklarını vurguladı. "Tüm devletlerin, İsrail'in yasadışı işgaline, apartheid rejimine ve bu tür uluslararası hukuk ihlallerine katkı sağlayan iş birliklerini sona erdirmesi gerekmektedir." diye ekledi.

Hassan, yasanın İsrail Yüksek Mahkemesi tarafından anayasaya uygun olup olmadığının değerlendirileceğini belirtti ancak, "İsrail'e güvenemeyiz. Yüksek Mahkeme'nin İsrail'in adaletsiz sistemine verdiği desteği biliyoruz." dedi.

Hassan, idam yasasına karşı çıkan ülkeleri, İsrail'e gerçek mali sonuçlar doğuracak baskılar uygulamaya çağırdı.