İçeriğe geç
19 Kasım 2026, Perşembe Resmî Gazete'de Bugün Bağımsız haber ve ilan rehberi · Resmî kurum değildir
DEVLET.TC Kamu İş İlanları · Resmî Gazete · Mevzuat Bağımsız haber ve ilan rehberi · Resmî kurum değildir
Ekonomi

Küresel Ekonomi: Yeni Düzenin Sancıları ve Geleceği

Küresel ekonomi, jeopolitik riskler ve teknolojik rekabetin etkisiyle köklü bir dönüşüm sürecinden geçiyor.

Küresel ekonomi, artan jeopolitik riskler ve teknolojik rekabetin etkisiyle önemli bir dönüşüm sürecinden geçiyor. Marmara Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Arı, bu yeni dönemin rekabet, teknoloji, enflasyon-faiz dengesi, korumacı devlet politikaları ve yeniden yapılanan lojistik sistemler üzerine kurulu olacağını belirtiyor.

Jeopolitik Gerilimler ve Ekonomik Dönüşüm

Son yıllarda siyasetçiler, ekonomistler ve teknoloji sektörü yöneticileri, "yeni dünya düzeni" kavramı etrafında yoğun tartışmalar yürütüyor. Özellikle jeopolitik gerilimlerin artması, ticaret ve teknoloji rekabetinin sertleşmesi, bu kavramların ekonomik ve politik dönüşümün yönünü belirleyen referans noktaları haline gelmesine neden oluyor.

Prof. Dr. Arı'ya göre, İkinci Dünya Savaşı sonrası kurulan liberal ticaret düzeni, çeşitli şoklarla kırılganlığını ortaya koydu. 2008 finans krizi sonrası toparlanamayan dünya ekonomisi, Kovid-19 salgını, Rusya-Ukrayna Savaşı, ABD-İsrail ve İran arasındaki gerilimler gibi sorunlarla daha da kırılgan hale geldi.

Küresel Tedarik Zincirlerinde Yeniden Yapılanma

Küresel tedarik zincirleri, jeopolitik hesaplaşmaların bir parçası haline gelirken, bu durum finansal sorunları derinleştiriyor. Tedarik zincirlerindeki aksamalar, gıda ve enerji güvenliği risklerini artırıyor. Arı, "En ucuz nerede üretilebilir?" anlayışının yerini "En güvenli nereden temin edilebilir?" anlayışına bırakmaya başladığını vurguluyor.

Bu değişim, küresel ekonominin çok kutuplu yapılar içinde rekabetçi bloklaşma eğilimleri gösterdiğine işaret ediyor. Tedarik zincirlerinin çeşitlendirilmesi, güvenlik odaklı yeniden yapılandırılması ciddi üretim ve lojistik maliyetlerini doğuruyor ve bu durum enflasyonu besleyebilecek nitelikte.

Para Politikaları ve Borçlanma Meseleleri

Prof. Dr. Arı, 2008 krizinin ardından merkez bankalarının genişleyici para politikalarıyla ekonomilerin bol ve ucuz likiditeye dayalı büyüme patikasına taşındığını ancak bu rüzgârın artık tersine döndüğünü belirtiyor. Yapısal enflasyon baskısı ve kamu borçluluğunun sürdürülebilirliği gibi riskler, küresel ekonominin karşı karşıya olduğu temel sorunlardan.

IMF verilerine göre, 2024 itibarıyla küresel kamu borcunun dünya GSYH'sinin yüzde 90'ını aşması bekleniyor. Bu durum, faizlerin yüksek seyrettiği bir ortamda artan borç stokunun hükümetler üzerinde mali kısıtlamalar oluşturmasına yol açıyor.

Jeopolitik Riskler ve Ekonomik Belirsizlikler

Jeopolitik risk priminin kalıcılaşması, siyasi ve ekonomik belirsizlik primini artırıyor. Tarihsel olarak "güvenli liman" kabul edilen varlıklar ile riskli varlıklar arasındaki fark genişliyor. Siyasi belirsizlik arttıkça yatırımcıların talep ettiği getiri eşiği de yükseliyor.

Liberal ticaret düzeni, "kazan-kazan" anlayışı üzerine kurulmuşken, günümüzde bu anlayış köklü bir paradigma değişimiyle karşı karşıya. Ekonomilerin korumacılığa yönelmesi, sübvansiyonların politika aracı olarak kullanılması ve tarifelerin stratejik enstrümanlar olarak kalıcılaşması, küresel ticaret sisteminin meşruiyet krizinin merkezinde yer alıyor.

Güvenlik ve Ekonomide Yeni Dinamikler

Artan ulusal güvenlik öncelikleri, ekonomik karar alma süreçlerini etkiliyor. Liberal ekonomilerdeki "görünmez el" kavramı yerini daha fazla devlet müdahalesine bırakıyor. Uluslararası ilişkilerdeki "güvenlikleştirme" kavramı, ekonomi alanında da belirgin hale geliyor.

Örneğin, yarı iletken tedariki ulusal güvenlik meselesi olarak değerlendirilirken, yabancı yatırım denetim mekanizmaları genişletiliyor ve kritik altyapıya yönelik el koyma yetkileri yasal zemine oturtuluyor. Bu çerçevede devlet müdahalesi, stratejik özerkliği korumak için meşrulaştırılıyor.

Teknoloji ve Dijital Egemenlik

Teknoloji alanında işbirliği ve açık bilgi paylaşımından rekabetçi hegemonya arayışına doğru bir geçiş yaşanıyor. Devletler, teknoloji şirketleri üzerindeki denetim eğilimlerini artırarak "dijital egemenlik" yaklaşımını benimsemeye başlıyor.

Bu süreç, küresel teknoloji ekosistemini ve serbest piyasa dinamiklerini yeniden şekillendiriyor. Gelişmiş yapay zeka sistemlerine erişimi olan ordular, otonom silah sistemleri ve siber saldırı kapasitesi açısından rakiplerine karşı üstünlük kurabiliyor. Bu durum, teknolojiyi salt ekonomik rekabet alanından çıkarıp varoluşsal bir güvenlik meselesine dönüştürüyor.

Devlet.TC'yi takip edin: görsele tıklayın, açılan Google sayfasında Devlet.TC'yi seçerek tercih edilen kaynaklarınıza ekleyin

Sonuç ve Gelecekteki Olası Gelişmeler

Küresel ekonomi, derin bir dönüşüm sürecinden geçerken, bu dönüşümün etkileri sadece ekonomik değil, aynı zamanda siyasi ve stratejik boyutlarıyla da önem arz ediyor. Gelecekte, ekonomik kararlar daha fazla güvenlik odaklı hale gelirken, rekabetçi bloklaşmaların ve jeopolitik risklerin etkisi sürecek gibi görünüyor. Bu durum, küresel ticaret ve teknoloji alanında yeni stratejilerin geliştirilmesini zorunlu kılıyor.

Devlet.TC haberlerini Google Haberler'de takip edin: görsele tıklayın, arama sonuçlarında Kaydet düğmesine basarak Devlet.TC'yi haber kaynaklarınıza ekleyin

Bu haber kaynak haberden yapay zekâ desteğiyle derlenmiştir. Nasıl çalışıyoruz?

Bu haberi paylaş
Devlet.TC Haber Masası

Devlet.TC Haber Masası

Bu haber, kaynağı gösterilen içerikten Devlet.TC yayın ilkelerine göre derlenmiştir. Hata bildirimi ve düzeltme talepleri için bize yazın.

Tüm yazıları görüntüle

Yorumlar (0)

Yorum Yaz

E-posta adresiniz yayımlanmaz, yalnızca moderasyon için kullanılır. Gizlilik Politikası

Yorumlar moderatör onayından sonra yayınlanır.

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın!

Ekonomi

Rehber sayfaları

Kamu İş İlanları, İhaleler ve Resmî Gazete