Küresel Piyasalar Jeopolitik Gerginliklerle Sarsılıyor

Küresel piyasalar yeni haftaya, ABD ve İsrail ile İran arasında artan jeopolitik tansiyonun etkisiyle başlıyor. Geçtiğimiz hafta, ABD ve İran arasında başlayan görüşmelerin ilk turunun olumlu sonuçlanması ve Hürmüz Boğazı'nın ticarete açılması, piyasaları olumlu etkilemiş ve rekor seviyelerde bir yükseliş yaşanmıştı.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, geçen cuma günü Lübnan'da varılan ateşkes çerçevesinde, Hürmüz Boğazı'nın ticari gemilere açık kalacağını belirtmişti.

Ancak ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medyada yaptığı açıklamada, İran'a yönelik deniz ablukasının görüşmeler sonuçlanana kadar devam edeceğini duyurdu.

Bunun ardından, İran Silahlı Kuvvetleri'nin Hatemül Enbiya Merkez Karargahı, cumartesi günü yaptığı açıklamada, ABD'nin deniz ablukasının devam etmesi nedeniyle Hürmüz Boğazı'nın eski durumuna döndüğünü ilan etti.

Trump, dün yaptığı açıklamada, Amerikan donanmasının, ablukayı delmeye çalışan bir İran kargo gemisine ateş açarak müdahale ettiğini bildirdi.

Hafta sonu ABD ve İran arasındaki gerginliğin artması, petrol fiyatlarında keskin yükselişlere yol açarken, ABD ve Avrupa borsalarında negatif bir seyir gözlemleniyor.

Hürmüz Boğazı'ndaki risklerin artması, piyasalarda dalgalanmaların artabileceği endişelerini gündeme getiriyor.

ABD ve İran arasında 8 Nisan'da kabul edilen 15 günlük ateşkesin sona yaklaştığı şu günlerde, ikinci tur görüşmelere katılmama kararı piyasaların temkinli olmasına neden oluyor.

ABD donanmasının ateş açarak müdahale ettiği İran kargo gemisi, enerji arzı konusunda endişeleri yeniden artırırken, Brent petrolün varil fiyatı şu sıralar yüzde 3,6 artışla 91,4 dolar seviyesinde işlem görüyor.

Petrol fiyatlarındaki artışın enflasyon baskılarını artırabileceği endişesiyle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi 3 baz puan artarak yüzde 4,26'ya yükseldi.

Savaşın sona ermesine dair umutların azalması, dolara olan talebi artırırken, dolar endeksi de yüzde 0,2 artışla 98,3 seviyesine çıktı. Bu durum, altın fiyatlarında düşüşe neden oldu ve altının onsu yüzde 0,9 azalışla 4 bin 790 dolardan işlem görüyor.

New York Borsası, Hürmüz Boğazı'nın açıldığı duyurusunun ardından cuma gününü yükselişle kapattı.

Netflix, piyasa kapanışından sonra açıkladığı ilk çeyrek gelir ve karıyla beklentileri aşsa da, ikinci çeyrek tahminlerinin zayıf kalması nedeniyle hisseleri yüzde 10'a yakın değer kaybetti.

Enerji sektöründe yaşanan düşüş, petrol fiyatlarının geri çekilmesiyle dikkat çekti. APA Corporation, Valero Energy, Occidental Petroleum, ExxonMobil ve Chevron hisseleri sırasıyla yüzde 5,7, 7,5, 5,4, 3,7 ve 2,2 oranında geriledi.

Turizm sektörü ise toparlanma gösterdi; Royal Caribbean, United Airlines ve Expedia hisseleri sırasıyla yüzde 7,3, 7,1 ve 4,5 arttı.

Bu gelişmelerin ardından, Dow Jones endeksi yüzde 1,79, S&P 500 endeksi yüzde 1,2 ve Nasdaq endeksi yüzde 1,52 artış gösterdi. S&P 500 endeksi 7.147,52 puanla, Nasdaq endeksi ise 24.159,51 puanla rekor seviyelere ulaştı.

ABD'de endeks vadeli işlemler, yeni güne düşüşle başladı.

Avrupa borsaları da Hürmüz Boğazı'nın açılmasıyla azalan risk algısının etkisiyle cuma gününü pozitif kapattı. Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) Başkanı Joachim Nagel, Orta Doğu’daki çatışmaların tetiklediği petrol fiyatlarındaki artışın Alman ekonomisi üzerinde baskı oluşturacağını, ancak bir resesyon beklenmediğini belirtti.

Bu gelişmelerle, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,73, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 2,27, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,97 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,75 arttı.

Analistler, Hürmüz Boğazı'ndaki risklerin devam etmesi durumunda enerji fiyatlarının yükselebileceğini ve bunun da bölgedeki resesyon endişelerini artırabileceğini söyledi. Avrupa'da endeks vadeli işlemler güne düşüşle başladı.

Asya borsaları, teknoloji hisselerindeki artışın ABD-İran gerilimini dengelemesiyle haftaya pozitif başladı.

Bu arada Çin, 1 ve 5 yıllık kredi faiz oranlarında herhangi bir değişiklik yapmadığını duyurdu. Ulusal Bankalar Arası Fon Merkezi, 1 yıllık kredi faiz oranını yüzde 3'te, 5 yıllık kredi faiz oranını ise yüzde 3,5'te sabit tuttu. Bu durum, Çin'in temkinli bir ekonomik politika izlediğini gösteriyor.

Asya borsalarında, enerji fiyatlarındaki artışın özellikle petrol ithalatçısı ülkelerde kazanımları sınırladığı ve enflasyon endişelerini artırdığı gözlemlendi.

Kapanışa yakın, Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,7, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 1,1, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,7, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,8 yükseldi.

Cuma günü Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, yüzde 2,72 değer kazanarak 14.587,93 puanla günü tamamladı ve tüm zamanların en yüksek günlük ve haftalık kapanışını gerçekleştirdi; en yüksek seviye rekorunu 14.601,12 puana taşıdı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı nisan vadeli kontrat, cuma akşam seansında yatay seyirle 16.867,00 puandan işlem gördü.

Dolar/TL, cuma gününü yüzde 0,1 artışla 44,8580'den kapatırken, bugün bankalararası piyasada 44,8720 seviyesinden işlem görüyor. Ayrıca uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Standard & Poor's (S&P), Türkiye'nin kredi notunu "BB-/B" olarak teyit ederken, not görünümünü "durağan" olarak belirtti.

S&P açıklamasında, Türkiye ekonomisinin enerji fiyat şokunu, sıkı para ve ücret politikaları ile döviz rezervindeki kayıpları önleyerek atlatabileceği varsayımıyla not görünümünün "durağan" olduğu ifade edildi.

Bu hafta, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) faiz kararı piyasanın odağında. AA Finans'ın anketine katılan 37 ekonomist, nisan ayında TCMB'nin politika faizini yüzde 37 seviyesinde sabit tutmasını bekliyor.

Analistler, bugünkü veri gündeminin sakin olduğunu, ancak Orta Doğu'dan gelecek haberlerin piyasa yönü üzerinde etkili olabileceğini belirtiyor. Teknik açıdan, BIST 100 endeksinde 14.700 ve 14.800 puan direnç, 14.500 ve 14.400 puan ise destek konumunda.