Küresel Piyasalarda Savaş Alarmı: Jeopolitik Gerilim Petrolü Uçurdu, Borsaları Salladı

Orta Doğu coğrafyasında her geçen gün tırmanan askeri ve siyasi gerilimler, yeni haftanın açılışında küresel finans piyasaları üzerinde ağır bir baskı oluşturdu. ABD'nin İran mevzilerine yönelik gerçekleştirdiği yeni askeri operasyonlar ve dünya ticaretinin can damarı konumundaki Hürmüz Boğazı'nda güvenlik risklerinin zirve yapması, yatırımcıları güvenli limanlara yönlendirirken hisse senedi piyasalarında sert satış dalgasını tetikledi. Bu süreçte petrol fiyatları hızla yukarı tırmanırken, ABD tahvil faizleri ve dolar endeksi de güç kazanmaya devam etti.

Küresel ölçekte risk iştahını baltalayan bu gelişmelerin gölgesinde yatırımcılar, bir yandan jeopolitik risklerin seyrini izlerken diğer yandan ABD Merkez Bankası'nın (Fed) önümüzdeki döneme ilişkin para politikası sinyallerini ve kritik makroekonomik verileri mercek altına aldı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Hürmüz Boğazı'nda uluslararası ticari gemilere müdahale eden İran unsurlarına karşı bu hafta içerisinde üçüncü kez askeri harekat düzenlendiğini resmen ilan etti.

CENTCOM tarafından yapılan açıklamada, operasyonların temel amacının İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemilere yönelik "saldırı kapasitesini zayıflatmak" olduğu vurgulandı. ABD'nin bölgedeki askeri varlığını ve saldırılarını yoğunlaştırması, Orta Doğu genelinde jeopolitik tansiyonun en üst seviyeye çıkmasına neden oldu. İran ise bu hamlelere karşılık olarak Körfez ülkelerindeki stratejik noktalara yönelik misilleme eylemlerini artırdı. Karşılıklı hamleler enerji koridorlarındaki arz güvenliğini tehlikeye atarken, küresel borsalarda kırmızı renk hakim oldu.

Orta Doğu'da Askeri Hareketlilik Petrol Fiyatlarını Tetikledi

Hafta boyunca küresel piyasaların bir numaralı gündem maddesi Hürmüz Boğazı'ndaki askeri hareketlilik, çatışmaların yayılma riski ve bu durumun enerji fiyatlarına yansıması olacak. Yaşanan bu olağanüstü gelişmeler, para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed'in eylül ayında faiz artırımına gitme olasılığını neredeyse kesinleştirdi. Fed'in Kongre için hazırladığı Para Politikası Raporu'nda da bölgedeki risklere dikkat çekilerek, "Orta Doğu'daki çatışmaların yarattığı yüksek belirsizliğe rağmen ekonomik faaliyetin sağlam bir hızda genişlediği" tespiti paylaşıldı. Raporda ayrıca gümrük vergilerindeki artış trendi, fırlayan enerji maliyetleri ve yapay zeka sektöründen kaynaklanan güçlü talep artışının enflasyonist baskıları canlı tuttuğu ifade edildi.

Öte yandan bu hafta Fed Başkanı Kevin Warsh'un Temsilciler Meclisi ve Senato'da gerçekleştireceği sunumlar ile ABD'de açıklanacak olan enflasyon verileri piyasaların yönünü tayin edecek temel unsurlar arasında yer alıyor.

Jeopolitik risklerin yanı sıra küresel şirketlerin bilanço sezonu da yakından takip ediliyor. Şirket kârlılıklarının beklentilerden iyi gelmesi durumunda piyasalardaki satış baskısının bir nebze hafifleyebileceği öngörülüyor. Ancak İran'ın Hürmüz Boğazı'nı tamamen kapatabileceğine yönelik açıklamaları ve bölgedeki gemilere yönelik müdahaleleri, Brent petrolün varil fiyatını yüzde 4,1 oranında yükselterek 79,1 dolar seviyesine taşıdı.

Enerji maliyetlerindeki bu sıçrama küresel enflasyon endişelerini yeniden hortlatırken, merkez bankalarının sıkı para politikası duruşunu koruyacağı beklentisi tahvil faizlerini ve dolar endeksini yukarı çekti. Bu durum altın fiyatları üzerinde ciddi bir baskı unsuru oluşturdu. Gelişmelerin etkisiyle ABD 10 yıllık tahvil faizi 3 baz puan yükselişle yüzde 4,59'a ulaşırken, dolar endeksi yüzde 0,1 değer kazanarak 101,1 seviyesine yükseldi. Altının ons fiyatı ise yüzde 1,3 değer kaybıyla 4 bin 55 dolardan alıcı buldu.

New York Borsası Pozitif Kapanışın Ardından Vadeli Tarafta Düştü

Geçtiğimiz haftanın son işlem gününde New York Borsası'nda özellikle teknoloji hisselerinin öncülüğünde pozitif bir seyir izlenmişti. Nasdaq borsasında yeni işlem görmeye başlayan yarı iletken devi SK Hynix, 170 dolardan açılış gerçekleştirerek Wall Street'teki ilk gününde 149 dolarlık listelenme fiyatına göre yaklaşık yüzde 13 oranında prim yaptı. Teknoloji devlerinden Nvidia'nın hisseleri yüzde 4, Meta'nın hisseleri ise yüzde 6 oranında değer kazanarak endeksleri yukarı taşıdı.

Bu destekle cuma günü Dow Jones endeksi yüzde 0,29, S&P 500 endeksi yüzde 0,42 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,29 oranında değer kazanmıştı. Ancak yeni haftanın ilk gününde jeopolitik risklerin tırmanmasıyla birlikte ABD'de endeks vadeli kontratları güne düşüşle başladı.

Avrupa tarafında ise cuma günü ABD ile İran arasında teknik görüşmelerin başladığına dair söylentiler piyasalara bir miktar nefes aldırmıştı. Şirket birleşmeleri tarafında da hareketli günler yaşanıyor. ABD'li özel sermaye şirketi Apollo'nun, İngiliz düşük maliyetli hava yolu şirketi easyJet'i satın almak amacıyla 5,7 milyar sterlinlik bir teklif sunmasının ardından easyJet hisseleri yüzde 14,3 oranında fırladı.

Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) 23 Temmuz'daki toplantısında faiz oranlarını sabit tutması beklenirken, eylül ayına yönelik faiz artırım beklentileri güç kazanıyor. Makro veri tarafında ise Almanya'da yıllık enflasyon, enerji fiyatlarındaki artışın hız kesmesiyle haziran ayında yüzde 2,3 seviyesine geriledi. Cuma günü İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,24, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,15 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,44 yükselirken, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,2 değer kaybetti. Yeni günde Avrupa vadeli kontratları karışık bir başlangıç yaptı.

Asya Borsalarında Teknoloji Depremi ve Sert Düşüşler

Asya genelinde ise yeni haftaya oldukça karamsar bir tabloyla başlandı. Bölgede tırmanan jeopolitik risklerin yanı sıra teknoloji hisselerinde yaşanan küresel satış baskısı piyasaları adeta çökertti. Güney Kore borsasında işlem gören teknoloji devlerinden SK Hynix'in hisseleri yüzde 13,4, Samsung Electronics hisseleri ise yüzde 9,2 oranında çok sert düşüşler kaydetti.

Bu gelişmelerle birlikte yeni günde Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,1, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 8, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,5 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,1 oranında değer kayıplarıyla işlem gördü.

Yurt İçinde Gözler Cari İşlemler Dengesi ve Fitch Kararında

Yurt içi piyasalarda ise Borsa İstanbul, cuma gününü oldukça güçlü bir alıcılı seyirle tamamlamıştı. BIST 100 endeksi günü yüzde 1,53 değer kazanarak 14.321,19 puandan kapattı. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) ise BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat, cuma akşam seansında normal seans kapanışının yüzde 0,1 üzerinde dengelendi. Dolar/TL kuru ise cuma gününü yüzde 0,1 artışla 46,9720 seviyesinden tamamlarken, yeni haftanın ilk gününde bankalararası piyasanın açılışında 47,0000 seviyesinden işlem görüyor.

Finansal analistler, bugün yurt içinde ödemeler dengesi ve perakende satış verilerinin, yurt dışında ise ABD federal bütçe dengesinin takip edileceğini belirtti. Teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.400 ve 14.500 seviyelerinin direnç, 14.200 ve 14.100 puanın ise önemli destek bölgeleri olduğu kaydedildi.

AA Finans'ın gerçekleştirdiği Ödemeler Dengesi Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, cari işlemler hesabının mayıs ayında 1 milyar 127,5 milyon dolar açık vermesini bekliyor. 2024 yılının tamamı için ise cari açık beklentisi 52 milyar 255 milyon dolar seviyesinde yoğunlaştı. Diğer yandan, uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings'in bu hafta açıklaması beklenen Türkiye değerlendirme raporu da yurt içi piyasaların en önemli odak noktalarından biri olacak.

Bugün piyasaların yakından takip edeceği veri takvimi şu şekilde:

10.00 Türkiye, Mayıs Ayı Perakende Satış Endeksi

10.00 Türkiye, Mayıs Ayı Ödemeler Dengesi (Cari Denge)

21.00 ABD, Haziran Ayı Federal Bütçe Dengesi