Marmaris Gökova'da Kum Köpek Balıkları İçin 24 Saatlik Nöbet: Boncuk Koyu Gözetim Altında

Gökova Körfezi’nin eşsiz doğasında, nesli tehlike altındaki türlerin korunması için tarihi bir bilimsel seferberlik yürütülüyor. Muğla'nın Marmaris ilçesine bağlı Çamlı Mahallesi sınırlarında yer alan Boncuk Koyu, kum köpek balıklarının korunması amacıyla adeta mercek altına alındı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü koordinasyonunda, Akdeniz Koruma Derneği tarafından yürütülen çalışmalarla, insanlara karşı hiçbir saldırganlık göstermeyen bu özel canlılar günün her saati kesintisiz olarak izleniyor.

Bölgede bilimsel gözlemlerin en üst düzeyde ve kesintisiz yapılabilmesi amacıyla 2021 yılında özel bir kamera sistemi kuruldu. Güneş enerjisinden beslenen bu ileri teknoloji sistem, 2'si su altında ve 1'i su üstünde olmak üzere toplam 3 kamera ile 24 saat boyunca kesintisiz veri akışı sağlıyor. Uzman operatörler tarafından uzaktan ve gerçek zamanlı olarak takip edilen görüntüler, bölgedeki ekolojik dengenin korunmasına hayati katkılar sunuyor.

Elde edilen kamera kayıtları, koruma altındaki kum köpek balıklarının davranış kalıplarını ve koy içerisindeki dağılımlarını ortaya koyuyor. Bunun yanı sıra, iklim krizinin ve deniz suyu sıcaklıklarındaki değişimlerin bu hassas tür üzerindeki etkileri de detaylıca analiz ediliyor. Gelişmiş gözetleme sistemi, aynı zamanda yasa dışı avcılık faaliyetlerine karşı da son derece caydırıcı bir koruma kalkanı oluşturuyor.

Dünyanın İkinci, Akdeniz’in Tek Üreme Alanı: Boncuk Koyu

Akdeniz Koruma Derneği’nin yürüttüğü kapsamlı bilimsel araştırmalar ve sunduğu raporlar sonucunda Boncuk Koyu, Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN) tarafından 2023 yılında resmi olarak "Önemli Köpek Balığı Alanı" (ISRA) ilan edildi. Bilimsel adı Carcharhinus plumbeus olan kum köpek balıkları, ortalama 100 ila 350 kilogram ağırlığa ve 1 ila 3,5 metre uzunluğa ulaşabiliyor. Tek seferde 12 ila 15 yavru dünyaya getiren bu özel tür, genellikle 1 ile 80 metre arasındaki derinliklerde yaşam sürüyor.

Boncuk Koyu'nu eşsiz kılan en önemli özelliklerden biri, buranın dünyada bilinen son derece sınırlı üreme alanlarından biri olmasıdır. Amerika Birleşik Devletleri'nin güney kıyılarının ardından, kum köpek balıklarının dünya genelindeki ikinci, Akdeniz havzasında ise bilinen tek üreme alanı olan koy, türün geleceği ve popülasyonunun korunması açısından küresel bir öneme sahip.

"Boncuk Koyu'nun Uluslararası Önemi Her Geçen Gün Artıyor"

Yürütülen projeye dair önemli detaylar paylaşan Akdeniz Koruma Derneği Bilimsel İzleme Koordinatörü Tunca Olguner, kum köpek balıkları üzerindeki çalışmaların kritik bir değere sahip olduğunu belirtti. Olguner, "Boncuk Koyu, son yıllarda önemini çok daha fazla artırdı. Bölge, uluslararası düzeyde önemli köpek balığı ve vatoz alanlarından biri olarak tescillendi. Biz de bu kapsamda su altı izleme faaliyetlerimizi titizlikle sürdürüyoruz. Su altındaki iki kameramızdan birini güneş panelleriyle destekleyerek sürekli kayıt alıyoruz. Eş zamanlı olarak suyun sıcaklık değişimlerini de yakından takip ediyoruz" dedi.

Ekosistemin Dengesi İçin Tepe Yırtıcıları Korunuyor

Bölgedeki kum köpek balıklarının popülasyon sıklığı, birey sayıları ve cinsiyet dağılımlarına yönelik veriler topladıklerini ifade eden Tunca Olguner, bu bilgilerin koruma projelerinde aktif olarak kullanıldığını vurguladı. Türün Akdeniz ekosistemi için vazgeçilmez bir role sahip olduğunu belirten Olguner, şu ifadeleri kullandı: "Bu canlılar tepe yırtıcıları oldukları için besin zincirinin alt basamaklarındaki balık popülasyonlarını ve habitat çeşitliliğini dengede tutuyorlar. Boncuk Koyu'nun ekolojik değeri tam da buradan geliyor. Literatürde üreme alanı olarak kabul edilen bu koyda, kum köpek balıklarını rahatsız etmemek adına demirleme, çapalama ve dalış gibi tüm insan faaliyetleri tamamen yasaklandı. Biz de onları doğal ortamlarında hiç rahatsız etmeden, uzaktan izleme teknolojileriyle koruma altında tutmaya devam ediyoruz."