Marmaris Gökowadaky gum akulalary üçin 24 sagatlyk gözegçilik: Bonkuk aýlagy

Gökowa aýlagynyň täsin tebigatynda ýitip barýan görnüşleri goramak üçin taryhy ylmy kampaniýa alnyp barylýar. Muğlanyň Marmaris etrabynyň Çamly etrabynyň çäginde ýerleşýän Bonkuk aýlagy, çäge akulalaryny goramak üçin üns merkezine düşdi. Daşky gurşaw, şäherleşme we howanyň üýtgemegi ministrliginiň Tebigy baýlyklary goramak müdirliginiň utgaşdyrylmagy bilen Ortaýer deňzini goramak birleşigi tarapyndan ýerine ýetirilen işler bilen, adamlara garşy hiç hili agressiýa görkezmeýän bu ýörite jandarlar günüň ähli sagatlarynda üznüksiz gözegçilik edilýär.

Ylmy gözegçilikleriň iň ýokary derejede we sebitde päsgelçiliksiz amala aşyrylmagyny üpjün etmek üçin 2021-nji ýylda ýörite kamera ulgamy oturdyldy. Gün energiýasy bilen işleýän bu ösen tehnologiýa ulgamy, jemi 3 kamera, 2 suwasty we 1 suwuň üstünde 24 sagat üznüksiz maglumat akymyny üpjün edýär. Bilermen operatorlar tarapyndan uzakdan we hakyky wagtda gözegçilik edilýän suratlar sebitdäki ekologiki deňagramlylygy goramaga möhüm goşant goşýar.

Alnan kamera ýazgylary goralýan çäge akulalarynyň özüni alyp barş usullaryny we aýlagda paýlanyşyny açýar. Mundan başga-da, klimat krizisiniň we deňiz suwunyň temperaturasynyň üýtgemeginiň bu duýgur görnüşlere edýän täsiri jikme-jik seljerilýär. Ösen gözegçilik ulgamy, şeýle hem bikanun awçylyk işlerinden ýokary goragly galkan döredýär.

Dünýädäki ikinji tohumçylyk meýdany we Ortaýer deňzindäki ýeke-täk tohumçylyk zolagy: Bonkuk aýlagy

Geçirilen giňişleýin ylmy gözlegleriň we Ortaýer deňzini goramak jemgyýeti tarapyndan berlen hasabatlaryň netijesinde Bonkuk aýlagy 2023-nji ýylda Halkara Tebigaty Goramak Bileleşigi (IUCN) tarapyndan "Möhüm akula sebiti" (ISRA) diýlip yglan edildi. Ylmy ady Carcharhinus plumbeus agyrlygy 100 metrden 350 kilograma çenli bolup biler. Bir gezekde 12-15 çaga dogurýan bu ýörite görnüş, adatça 1 bilen 80 metr aralygynda ýaşaýar.

Bonkuk aýlagyny özboluşly edýän iň möhüm aýratynlyklaryň biri, dünýäde belli bolan çäkli köpelýän ýerleriň biridir. ABŞ-nyň günorta kenarlaryndan soň we Ortaýer deňziniň basseýnindäki ýeke-täk köpelýän ýer bolan dünýäde çäge akula akulalarynyň ikinji köpelýän ýeri bolan aýlag, görnüşleriň geljegi we ilatynyň goralmagy üçin global ähmiýete eýe.

"Bonkuk aýlagynyň halkara ähmiýeti günsaýyn artýar"

Dowam edýän taslama barada möhüm maglumatlary paýlaşyp, Ortaýer deňzini goramak birleşiginiň ylmy gözegçilik koordinatory Tunca Olguner, çäge akulalaryndaky gözlegleriň möhüm ähmiýete eýe bolandygyny aýtdy. Olguner "Bonkuk aýlagy soňky ýyllarda ähmiýetini has-da artdyrdy. Sebit halkara ähmiýetli akula we şöhle sebitleriniň biri hökmünde hasaba alyndy. Şu nukdaýnazardan, suwasty gözegçilik kameralarymyzy gün panelleri bilen goldamak bilen yzygiderli ýazga geçirýäris. Şol bir wagtyň özünde suwuň temperaturasynyň üýtgemegine ýakyndan gözegçilik edýäris" -diýdi.

epek ýyrtyjylar ekosistemanyň deňagramlylygy üçin goralýar

Tunca Olguner, ilatyň ýygylygy, şahsyýetleriň sany we sebitdäki çägeli akulalaryň jyns paýlanyşy barada maglumatlary ýygnandyklaryny mälim etdi we bu maglumatlaryň gorap saklamak taslamalarynda işjeň ulanylýandygyny aýtdy. Bu görnüşleriň Ortaýer deňziniň ekosistemasy üçin aýrylmaz rol oýnaýandygyny aýdyp, Olguner: "Bu jandarlar ýyrtyjy ýyrtyjy bolansoň, iýmit zynjyrynyň aşaky derejelerinde balyk populýasiýasyny we ýaşaýyş ýerleriniň dürlüligini deňagramlylykda saklaýarlar. Bonkuk aýlagynyň ekologiki gymmaty şu ýerden gelýär. akula Etýäris. "