Mayıs Enflasyonunda Gıda Faktörü ve Petrolün Geleceği

Mayıs ayı enflasyon rakamları, özellikle gıda fiyatlarındaki düşüş sayesinde beklentilerle uyumlu olarak açıklandı. Taze sebze ve meyve bolluğu, enflasyonun seyrine olumlu bir katkı sağlarken, petrol fiyatları gelecekteki eğilimleri belirleyecek kritik bir faktör olarak öne çıkıyor.

Gıda Fiyatlarındaki Düşüş Enflasyonu Rahatlattı

Mayıs ayında enflasyonun yüzde 1,71 oranında gerçekleşmesi, yıllık bazda ise yüzde 32,61 seviyesine ulaşması dikkat çekti. Bu gelişmede hava koşullarının olumlu etkisiyle taze sebze ve meyve fiyatlarındaki düşüş kilit rol oynadı. TÜİK verilerine göre bu durum, aylık enflasyonun beklenenden daha düşük seyretmesine neden oldu.

Bilgi Üniversitesi Ekonomi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Erhan Aslanoğlu, bu verileri değerlendirerek, gıda fiyatlarındaki baz etkisinin yılın ilk aylarında yüksek seyrettiğini belirtti. Aslanoğlu, işlenmemiş gıdaların enflasyondaki etkisinin belirleyici olduğunu vurguladı.

Taze Meyve ve Sebze Fiyatlarındaki Eğilim

Özellikle domates ve salatalık gibi ürünlerdeki fiyat düşüşleri, işlenmemiş gıda kategorisinde negatif değerlerin oluşmasına neden oldu. Bu durum, genel enflasyon rakamlarının aşağı çekilmesine katkı sağladı. Giyimde ise mevsimsel artışlar görüldü, ancak yaz aylarında sezon sonu indirimleriyle düşüş bekleniyor.

Aslanoğlu, hizmet sektöründe ise lokanta, otel ve konut kalemlerinde yaşanan artışların genel enflasyon ortalamasını yükselttiğine dikkat çekti. Ancak bu artışlar, küresel koşullar göz önünde bulundurulduğunda makul karşılanabilir.

Küresel Koşullarda Enflasyonun Makul Seyri

Özel kapsamlı TÜFE'nin, enerji ve gıda hariç tutulduğunda, aylık enflasyonunun yüzde 3 seviyelerine yaklaştığını belirten Aslanoğlu, petrol ve hammadde fiyatlarındaki artışlara rağmen mevcut küresel koşullarda enflasyonun makul bir seyir izlediğini ifade etti. Üretici fiyatlarındaki artış da küresel emtia ve hammadde fiyatlarıyla paralellik gösteriyor.

Petrol Fiyatlarının Gelecekteki Rolü

Petrol fiyatlarındaki artışın, önümüzdeki aylarda enflasyonu etkilemeye devam edebileceği öngörülüyor. Eğitim ve yeme-içme gibi hizmet sektörlerinde, özellikle okulların açılacağı ağustos ve eylül aylarında yeni fiyat artışları bekleniyor. Buna bağlı olarak, enflasyonun yüzde 30'lu seviyelerde seyretmesi muhtemel görülüyor.

Yıllık bazda dalgalanmalar olabilse de, Türkiye'de enflasyonun ana eğiliminin yüzde 30 seviyelerinde kalacağı tahmin ediliyor. ABD-İran savaşı ve yükselen petrol fiyatlarının da bu süreçte etkili olduğu belirtiliyor.

İç Talepteki Yavaşlamanın Sınırlayıcı Etkisi

ABD-İran savaşı, hizmet sektörlerinde hissedilirken, iç talepteki yavaşlama bu etkinin yayılmasını sınırladı. Lokanta, otel, enerji ve konut gibi alanlardaki savaşın ikincil etkileri, talep koşullarındaki gerileme nedeniyle sınırlı kaldı. Otomobil satışları ve tüketim malı ithalatındaki düşüş, bu durumu destekliyor.

Savaşın Giyim Sektörüne Etkisi

Giyim sektöründe savaş kaynaklı talep artışı gözlemlendi. Bu ay giyimde yüzde 11'lik bir artış yaşandı, ancak savaş olmasaydı bu artış daha sınırlı kalabilirdi. Gıda fiyatlarındaki olumlu seyrin, iyi hava koşulları sayesinde önümüzdeki dönemde de devam etmesi bekleniyor.

Gıda Fiyatlarındaki Riskler

Buna karşın, işlenmemiş gıdalarda gübre maliyetleri ve küresel gelişmeler nedeniyle sonbaharda yukarı yönlü riskler oluşabileceği konusunda uyarılar mevcut.

Petrol Fiyatlarının Enflasyona Etkisi

Petrol fiyatlarının ve savaşın seyri, enflasyon açısından belirleyici olacak. Savaşın sona ermesi halinde, petrol fiyatlarındaki düşüşle birlikte enflasyonda aşağı yönlü bir sürecin güçlenmesi mümkün olabilir.